Giáo viên kể về anh trong giờ lịch sử

Trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp, Chiến dịch Điện Biên Phủ là một dấu mốc có ý nghĩa đặc biệt đối với lịch sử dân tộc Việt Nam. Để làm nên thắng lợi ấy, biết bao cán bộ, chiến sĩ đã phải vượt qua những ngày tháng gian khổ, hiểm nguy và hy sinh. Trong số đó, Anh hùng, liệt sĩ Trần Can là một tấm gương tiêu biểu. Từ một người lính trẻ, ông đã trưởng thành qua chiến đấu, trở thành một tiểu đội trưởng xuất sắc và để lại dấu ấn sâu đậm trong trận đánh cứ điểm Him Lam.

Trần Can quê ở Sơn Thành, Yên Thành, Nghệ An. Năm 1951, ông nhập ngũ và được biên chế vào Đại đoàn 312. Những năm đầu trong quân ngũ là khoảng thời gian ông rèn luyện bản lĩnh và trưởng thành. Năm 1952, Trần Can tham gia Chiến dịch Tây Bắc trong đội hình Trung đoàn 209. Qua những trận chiến thực tế, sự gan dạ và khả năng chỉ huy của ông ngày càng được khẳng định.

Trong trận đánh tại Bản Hoa, Trần Can được giao nhiệm vụ xung kích. Ông dùng thủ pháo tiêu diệt ụ súng địch, tạo điều kiện cho đồng đội tiến lên. Khi tiểu đội bị thương vong nhiều, ông vẫn bình tĩnh tổ chức lực lượng và phối hợp với các chiến sĩ ở tiểu đội khác. Dưới sự chỉ huy của ông, tổ chiến đấu đã tiêu diệt ba ụ súng, đánh thẳng vào sở chỉ huy, bắt sống 22 tên địch và thu 17 khẩu súng các loại.

Những thành tích đó giúp Trần Can trở thành một trong những tiểu đội trưởng xuất sắc của Tiểu đoàn 130, Trung đoàn 209, Đại đoàn 312. Điều đáng quý ở ông không chỉ là sự gan dạ mà còn là tinh thần trách nhiệm. Trong những tình huống khó khăn, ông luôn sẵn sàng đứng ở vị trí nguy hiểm để động viên và dẫn dắt đồng đội.

Cuối năm 1953, khi quân ta chuẩn bị cho Chiến dịch Điện Biên Phủ, đơn vị của Trần Can được giao nhiệm vụ mở đường và kéo pháo vào trận địa. Đây là công việc đòi hỏi sức lực, sự kiên trì và tinh thần phối hợp rất cao. Những khẩu pháo nặng phải được hàng trăm chiến sĩ kéo qua những con đường rừng núi hiểm trở, trong khi máy bay địch liên tục đánh phá.

Ngày 17-1-1954, Trung đoàn 209 bắt đầu kéo pháo từ Tuần Giáo vào trận địa. Sau 10 ngày đêm gian khổ, 12 khẩu pháo đã được đưa đến nơi. Tuy nhiên, sau khi Bộ Chỉ huy Chiến dịch quyết định chuyển phương án từ “đánh nhanh, giải quyết nhanh” sang “đánh chắc, tiến chắc”, quân ta phải tổ chức kéo pháo ra.

Trong quá trình này, một tình huống đặc biệt nguy hiểm xảy ra. Năm khẩu pháo do Tiểu đoàn 130 của Trần Can phụ trách đang ở lưng chừng dốc thì bị máy bay địch phát hiện. Bom napalm làm cỏ cháy dữ dội, trong khi pháo địch liên tục bắn chặn đường rút. Trước tình hình đó, Trần Can dẫn đầu trung đội xông ra kéo pháo. Nhiều chiến sĩ khác cũng lập tức lao tới hỗ trợ.

Trong hoàn cảnh bình thường, một khẩu pháo đã rất khó kéo, nhưng giữa lúc bom đạn nguy hiểm, những người lính vẫn cố gắng hết sức để đưa pháo ra khỏi khu vực. Cuối cùng, các khẩu pháo được cứu an toàn. Sau nhiệm vụ kéo pháo, Trung đoàn 209 chịu tổn thất lớn với 25 chiến sĩ hy sinh và 95 người bị thương. Đại đội 366 được Tổng tư lệnh Chiến dịch Võ Nguyên Giáp tặng Huân chương Chiến công hạng Ba.

Ngày 13-3-1954, trận đánh Him Lam mở màn Chiến dịch Điện Biên Phủ. Tiểu đoàn 130 của Trần Can được giao nhiệm vụ đánh chiếm mỏm 3. Đúng 17 giờ, pháo binh ta đồng loạt nã đạn vào cứ điểm. Sau khi pháo chuyển làn, bộ binh nhanh chóng tiến lên, dùng bộc phá mở đường qua hàng rào.

Đại đội 366 của Trần Can xung phong đánh chiếm tiền duyên. Hai mũi tiến công vượt qua cửa mở và phát triển lên mỏm 3. Đến khoảng 18 giờ 30 phút, quân ta đã chiếm được một phần mỏm 3 nhưng gặp sự chống trả quyết liệt từ lô cốt số 6.

Trước hỏa lực của địch, Trần Can cùng đồng đội vẫn kiên quyết tiến lên. Với sự phối hợp của các đơn vị, quân ta từng bước phá vỡ hệ thống phòng thủ của Him Lam. Cuối cùng, cứ điểm quan trọng này bị đánh chiếm. Lá cờ “Quyết chiến – Quyết thắng” được cắm trên nóc lô cốt chỉ huy, đánh dấu thắng lợi đầu tiên của quân ta trong Chiến dịch Điện Biên Phủ.

Sau trận Him Lam, Trần Can tiếp tục cùng đồng đội chiến đấu trong những trận tiếp theo. Ông đã có mặt từ những ngày chuẩn bị chiến dịch, tham gia trận mở màn và chiến đấu cho đến những ngày cuối cùng.

Ngày 7-5-1954, khi quân ta đang tiến đến thắng lợi cuối cùng, Trần Can hy sinh. Ông ngã xuống ngay trước thời khắc chiến dịch kết thúc, để lại một câu chuyện đầy xúc động về người chiến sĩ đã dành trọn tuổi trẻ cho Tổ quốc.

Trần Can được nhớ đến không chỉ bởi những chiến công mà còn bởi tinh thần luôn đặt nhiệm vụ chung lên trên lợi ích cá nhân. Từ những con đường kéo pháo đầy gian khổ đến trận đánh Him Lam và ngày cuối cùng của chiến dịch, ông luôn thể hiện phẩm chất của một người lính dũng cảm, kiên cường.

Sự hy sinh của Trần Can góp phần làm nên Chiến thắng Điện Biên Phủ – một thắng lợi có ý nghĩa to lớn trong lịch sử dân tộc. Hình ảnh người chiến sĩ ấy cùng lá cờ “Quyết chiến – Quyết thắng” trên Him Lam mãi là biểu tượng nhắc nhở các thế hệ sau về giá trị của hòa bình và lòng biết ơn đối với những người đã hy sinh vì đất nước.