Giáp Văn Cương

Giáp Văn Cương (13/9/1921 – 23/3/1990), quê tại thôn Thép Thượng, xã Bảo Đài, huyện Lục Nam, tỉnh Bắc Giang trước đây, là Đô đốc Quân đội nhân dân Việt Nam, Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân và nguyên Tư lệnh Quân chủng Hải quân.

Sinh trưởng trong một gia đình nông dân nghèo, ông sớm hình thành tinh thần yêu nước. Trước Cách mạng tháng Tám năm 1945, Giáp Văn Cương từng làm việc trong ngành đường sắt tại miền Trung. Sau đó, ông tham gia Việt Minh và phong trào giành chính quyền tại địa phương.

Tháng 8/1945, ông được giao giữ chức Ủy viên Quân sự tỉnh Bình Định, phụ trách công binh xưởng Hoàng Hoa Thám.

Trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp, Giáp Văn Cương từng đảm nhiệm các chức vụ Tiểu đoàn trưởng Tiểu đoàn 19 Ba Tơ, Trung đoàn trưởng Trung đoàn 96 và nhiều đơn vị thuộc Liên khu 5.

Bước sang cuộc kháng chiến chống Mỹ, ông tiếp tục trưởng thành qua thực tiễn chiến trường, lần lượt giữ chức Sư đoàn trưởng Sư đoàn 324, Sư đoàn 3, Sư đoàn 2 và Phó Tư lệnh kiêm Tham mưu trưởng Mặt trận Quảng – Đà.

Năm 1974, Giáp Văn Cương được phong quân hàm Thiếu tướng và bổ nhiệm giữ chức Phó Tổng Tham mưu trưởng Quân đội nhân dân Việt Nam.

Tháng 3/1977, ông được điều động giữ chức Tư lệnh Quân chủng Hải quân. Từ một vị tướng trưởng thành trong lực lượng bộ binh, Giáp Văn Cương từng bước trở thành nhà chỉ huy có tầm nhìn chiến lược về bảo vệ chủ quyền biển, đảo.

Tháng 2/1980, ông trở lại công tác tại Bộ Quốc phòng. Đầu năm 1984, ông được bổ nhiệm làm Tư lệnh Quân chủng Hải quân lần thứ hai và giữ cương vị này đến cuối đời.

Tên tuổi Giáp Văn Cương đặc biệt gắn liền với nhiệm vụ bảo vệ quần đảo Trường Sa trong những năm 1980. Ông sớm nhận thức được vị trí chiến lược của các đảo, bãi đá và thềm lục địa phía Nam, từ đó tích cực đề xuất tăng cường lực lượng, xây dựng công trình phòng thủ và củng cố sự hiện diện của Việt Nam trên biển.

Trong sự kiện bảo vệ chủ quyền Trường Sa năm 1988, Giáp Văn Cương trực tiếp chỉ đạo lực lượng Hải quân thực hiện nhiệm vụ trong tình hình đặc biệt căng thẳng. Những quyết định của ông cùng sự kiên cường của cán bộ, chiến sĩ đã góp phần quan trọng vào việc giữ vững các vị trí chiến lược, trong đó có đảo Cô Lin.

Một đóng góp có ý nghĩa lâu dài khác của ông là thúc đẩy việc xây dựng hệ thống nhà giàn DK1 trên thềm lục địa phía Nam. Đây là công trình mang giá trị đặc biệt đối với nhiệm vụ bảo vệ chủ quyền, duy trì sự hiện diện và hỗ trợ các hoạt động trên biển của Việt Nam.

Năm 1988, Giáp Văn Cương được phong quân hàm Đô đốc, trở thành vị Đô đốc đầu tiên trong lịch sử Hải quân nhân dân Việt Nam.

Ngày 23/3/1990, ông qua đời sau thời gian lâm bệnh, hưởng thọ 68 tuổi.

Với những cống hiến xuất sắc, ông được Nhà nước trao tặng Huân chương Độc lập hạng Nhất, hai Huân chương Quân công hạng Nhất và nhiều phần thưởng cao quý khác. Ngày 7/5/2010, Giáp Văn Cương được truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.

Giáp Văn Cương được lịch sử ghi nhận là một vị tướng có tư duy chiến lược sâu sắc, quyết đoán và đặc biệt tâm huyết với nhiệm vụ bảo vệ biển, đảo Tổ quốc. Những đóng góp của ông trong việc xây dựng lực lượng Hải quân, bảo vệ Trường Sa và phát triển hệ thống nhà giàn DK1 đã để lại dấu ấn quan trọng trong lịch sử quốc phòng Việt Nam hiện đại.