"Giấy báo tử" và tinh thần thép của "Liệt sĩ trở về"
v"Giấy báo tử" và tinh thần thép của "Liệt sĩ trở về"Trong hai cuộc kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ hào hùng của dân tộc ta, có rất nhiều những trường hợp “Liệt sĩ trở về” sau nhiều năm được đơn vị gửi giấy báo tử cho gia đình vì đã hy sinh anh dũng trong chiến đấu. Mỗi người trở về trong một hoàn cảnh khác nhau, người trở về lành lặn, người trở về với thương tích chiến tranh... Nhưng tất cả đều hòa trong niềm vui đoàn tụ của các gia đình sau bao năm phải gánh chịu nỗi đau thương, mất mát không có thực trong chiến tranh.
Trong hai cuộc kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ hào hùng của dân tộc ta, có rất nhiều những trường hợp “Liệt sĩ trở về” sau nhiều năm được đơn vị gửi giấy báo tử cho gia đình vì đã hy sinh anh dũng trong chiến đấu. Mỗi người trở về trong một hoàn cảnh khác nhau, người trở về lành lặn, người trở về với thương tích chiến tranh... Nhưng tất cả đều hòa trong niềm vui đoàn tụ của các gia đình sau bao năm phải gánh chịu nỗi đau thương, mất mát không có thực trong chiến tranh. Là một Cựu chiến binh (CCB) Tăng thiết giáp – Trưởng ban liên lạc CCB Tăng thiết giáp tỉnh Bắc Cạn – người đã tặng kỷ vật “Giấy báo tử” và nhiều kỷ vật chiến tranh khác cho Bảo tàng Lực lượng Tăng Thiết giáp cũng như Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam – Cựu chiến binh Cao Sinh Học là một trong những trường hợp như vậy. 
Ảnh chụp các đồng chí đạt thành tích khá, giỏi trong huấn luyện tại Trung đoàn xe tăng 202 năm 1961 (Cao Sinh Học đứng thứ 7 từ trái sang). Qua rất nhiều lần tiếp xúc, trò chuyện, nắm thông tin hiện vật của CCB Tăng Thiết giáp tỉnh Bắc Cạn, chúng tôi được người lính già kể về sự trở về của mình sau khi được “báo tử” với nhiều tình tiết thú vị. Chàng trai Cao Sinh Học sinh năm 1942 ở thôn Khuổi Dủm, xã Huyền Tụng, thị xã Bắc Kạn, tỉnh Bắc Kạn. Năm 17 tuổi đã tình nguyện đi bộ đội. Lúc đầu ở Tiểu đoàn 4, Lữ đoàn 374, thuộc đoàn pháo binh Đông Khê. Là một trong số những người lính ưu tú của đơn vị, năm 1960 được lựa chọn và biên chế vào Đại đội 1, Tiểu đoàn 1, Trung đoàn xe tăng 202 – Bộ tư lệnh Thiết giáp với vị trí Trưởng xe. Trong 4 năm làm lính xe tăng, các môn học về kỹ thuật, về bắn súng, pháo, đồng chí Cao Sinh Học đều đạt khá, giỏi. 
Mặt sau tấm ảnh ghi lời động viên của Thủ trưởng Tiểu đoàn 1, Trung đoàn xe tăng 202 – Bộ tư lệnh Thiết giáp dành cho đồng chí Cao Sinh Học. Năm 1964, thực hiện chủ trương của Bộ Tổng tư lệnh về xây dựng lực lượng Tăng thiết giáp miền Đông Nam Bộ khi chưa đủ điều kiện đưa xe vào chiến trường: “Lấy con người là chính, tác chiến bằng chiến thuật đặc công, xây dựng lực lượng theo phương châm “lấy xe địch đánh địch”. Trung đoàn lựa chọn 50 đồng chí ưu tú nhất, thành lập Đại đội C15 huấn luyện chiến thuật đặc công để vào chiến trường lấy xe địch, đánh địch. Lúc này, Cao Sinh Học đã hết hạn 5 năm phục vụ quân đội, nên được phục viên. Là người con của núi rừng Việt Bắc, đồng chí nhất định không bỏ lỡ cơ hội và quyết định làm đơn tình nguyện vào Nam chiến đấu. Thủ trưởng Trung đoàn gặp đồng chí nói: “Đồng chí là người dân tộc, hiện nay Đảng và Quân đội chưa yêu cầu đến đồng chí, khi nào Tổ quốc cần sẽ gọi sau”. Đồng chí nhất định không chịu về, lại tiếp tục đưa đơn tình nguyện vào Nam chiến đấu cho Trung đoàn trưởng là Trung tá Đào Huy Vũ và Chính trị viên tiểu đoàn Lê Đức Ổn. Sau nhiều lần trao đổi, Đảng uỷ và Thủ tưởng Trung đoàn đã chấp thuận cho đồng chí ở lại, cùng C15 luyện tập chiến thuật đặc công để lên đường chiến đấu. Những ngày luyện tập ở đất Thọ Xuân, Thanh Hoá, 50 đồng chí đã được Đại tướng Nguyễn Chí Thanh, Thiếu tướng Tô Ký đến thăm và dặn dò. Tháng 7-1964, đoàn cán bộ, chiến sĩ Tăng thiết giáp với phiên hiệu Đoàn 619 lên đường, đến tháng 11-1964 tới nơi tập kết tại huyện Dương Minh Châu, tỉnh Tây Ninh, miền Đông Nam Bộ. Từ tháng 12-1964, Cao Sinh Học cùng các đồng đội đi nghiên cứu các bãi xe tăng, xe thiết giáp của Mỹ - nguỵ, để đánh lấy xe tăng địch, tổ chức thành lực lượng Tăng - Thiết giáp ở chiến trường. Đầu năm 1966, sau khi đã nghiên cứu kỹ tình hình khu Liên trường võ bị Thủ Đức. Đêm 16 rạng 17 tháng 01 năm 1966, Đại đội đặc công cơ giới C40 do đồng chí Văn Lương Thành và Trần Nhật Chiêu chỉ huy. Đồng chí Cao Sinh Học là Tiểu đội trưởng, chỉ huy một mũi tiến công gồm các đồng chí Nguyễn Văn Tình (đồng chí Tình sau này được phong Anh hùng lực lượng Vũ trang), Nguyễn Văn Chính, Lê Thiện, Huỳnh Long, nhiệm vụ đánh thẳng vào cổng chính, rồi nhanh chóng xông vào bãi để xe tăng - thiết giáp nguỵ. Toàn bộ trận đánh do Thiếu tá Phạm Thiệp là Chỉ huy trưởng, đồng chí Tư Tăng biệt động Sài Gòn (sau được phong Anh hùng) Chỉ huy phó. Đúng 1 giờ ngày 17-1-1966, các mũi tiềm nhập của ta đồng loạt nổ súng. Cao Sinh Học nhẩy lên kẹp cổ và tiêu diệt tên gác cổng, đập vỡ bóng đèn chiếu sáng ở cổng, chỉ huy mũi tiến công xông thẳng vào bãi xe. Súng của ta, của địch nổ rung trời, sau thời gian hoảng loạn, địch cho xe tăng, xe thiết giáp kéo ra án ngữ các vị trí quan trọng, xối đạn vào hướng các mũi tiến công. Các chiến sĩ đặc công cơ giới dùng thủ pháo, lựu đạn diệt xe tăng của địch. Mũi tiến công do Cao Sinh Học chỉ huy chỉ có một khẩu súng B.40 nhưng chỉ có 4 viên đạn, đã bắn hết và diệt được 4 xe tăng. Riêng đồng chí Cao Sinh Học dùng thủ pháo diệt được 3 xe tăng thiết giáp M113 và lính bộ binh ngồi trên xe. Lực lượng của ta ít, trong khi đó địch ùn ùn kéo ra phản kích, dùng xe tăng bịt kín cổng chính. Cao Sinh Học vừa ngắm bắn những tên địch ngồi trên xe M113 để nhử chúng về phía mình và lệnh cho đồng đội rút lui. Trong lúc cùng đồng đội vượt rào thép gai thoát ra, Cao Sinh Học trúng đạn địch và bị thương nặng không thể đi được nữa, đồng chí ra lệnh cho đồng đội: “Để lựu đạn, thủ pháo lại cho tôi để tôi cản địch”… Bọn lính ngụy có chó béc-giê đi theo, Cao Sinh Học đợi chúng đến gần, lấy hết sức ném lựu đạn vào chỗ đông nhất rồi ngất đi. Trời sáng, địch cho xe tăng và xe M113 triển khai ra trận, có cả chó béc-giê, lúc này Cao Sinh Học đã kiệt sức, lại mất máu nhiều nên đã ngất, khi chó béc-giê cắn vào cổ chân mới tỉnh. . . Chúng dí súng vào đầu Cao Sinh Học và quát: “Đầu hàng đi”. Cao Sinh Học hét thật to: “Quân Giải phóng chỉ biết đánh, không biết hàng”. Mấy thằng Mỹ, mặt đỏ gay như gà chọi ra hiệu cho lính nguỵ buộc dây vào cổ chân đồng chí rồi lôi ra khỏi hàng rào, chúng nhớn nhác lùi xa vì sợ đồng chí cho nổ lựu đạn. Sau khi kéo đồng chí ra khỏi hàng rào, chúng bắt đầu thi nhau đấm, đá, rồi lấy báng súng đập và hỏi: “Chúng mày rút đường nào”. Đồng chí rất đau, môi, mặt dù sưng nhưng vẫn cố đĩnh đạc nói to: “Đường rút quân tao không biết, nếu biết tao không còn nằm ở đây”. Sau khi đánh đập, tra tấn, ngay sáng 17-1-1966, Cao Sinh Học bị còng chân, còng, tay, bịt mắt quăng lên xe ô tô chở về Sài Gòn. Ở đấy địch lại tiếp tục tra tấn. Tại đây, Đại tá Phạm Ngọc Liễn - Tổng trưởng Nha Cảnh sát trực tiếp thẩm vấn và tra tấn Cao Sinh Học: “Chúng mày đánh vào trường võ bị Thủ Đức để làm gì?”. Không do dự, Cao Sinh Học trả lời: “Để đánh Mỹ và bè lũ tay sai ác ôn”. Lập tức, các ngón đòn tra tấn tới tấp giáng xuống thân hình nhỏ bé của người chiến sĩ giải phóng. Trong lúc mê man, Cao Sinh Học nghe loáng thoáng tiếng chúng nói: “ĐM bọn Việt cộng dám đánh vào trường xe Tăng - Thiết giáp Thủ Đức, nơi các ngài cố vấn nói là bất khả xâm phạm. Chúng mày dám đụng vào, thì chúng mày phải chết”. Ở Tổng nha Cảnh sát, không khai thác được gì, Cao Sinh Học được đưa đến nơi thẩm vấn hỗn hợp Việt - Mỹ, thuộc Bộ Tổng Tham mưu ngụy với các kiểu tra tấn cũ, mới kết hợp: Treo người lên xà nhà rồi đánh (cho đi tàu bay); Trói chân tay rồi dìm vào bể nước cho ngạt thở (cho đi tàu ngầm); Dí cực điện vào người, lấy dùi sắt nhọn đâm, rồi trói chân tay nhét vào thùng phuy đem phơi nắng… Sau 10 ngày giam cầm, tra tấn, thấy vết thương của Cao Sinh Học bị nhiễm trùng nặng, lở loét, hôi hám, Cao Sinh Học được địch đưa vào Quân y viện để mổ lấy đạn ra... Ở bệnh viện được 18 ngày, địch lại chuyển Cao Sinh Học vào nhà lao Lê Văn Duyệt. Bọn cai ngục ở đây bắt anh em tù binh tra tấn lẫn nhau. Ai không thi hành thì chúng tra tấn đến chết đi sống lại. Trong thời gian này, sau trận đánh vào Liên trường võ bị Thủ Đức, đơn vị cử người đi trinh sát, nắm tình hình về Cao Sinh Học. Không thu thập được tin tức gì, đơn vị xác định Cao Sinh Học đã hy sinh nên báo cáo Bộ Tư lệnh Thiết giáp miền Đông Nam Bộ kết nạp đồng chí Cao Sinh Học vào Đảng và truy tặng Huân chương Chiến công Giải phóng hạng Ba, đồng thời báo tử về địa phương. 
Giấy báo tử của đồng chí Cao Sinh Học. Tháng 6-1966, địch chuyển Cao Sinh Học đến nhà lao Biên Hoà, nhốt vào nơi biệt giam. Nhiều bạn tù đã chứng kiến cảnh địch tra tấn và khí tiết của Cao Sinh Học trước quân thù, nên đã báo cáo với Đảng uỷ Cộng sản bí mật trong nhà lao. Đến tháng 11 năm 1966, bọn Mỹ - Ngụy đưa toàn bộ anh em tù binh Quân Giải phóng ở Biên Hòa ra nhà tù Phú Quốc. Tại đây, Cao Sinh Học được tổ chức Đảng giao nhiệm vụ: Trưởng ban bảo vệ của Đảng uỷ nhà lao và phụ trách khối thanh niên và tham gia phát động phong trào không đi làm hàng rào cho địch, không đi đào công sự cho địch, không làm các dịch vụ cho binh lính ngụy. Địch đàn áp dã man, Cao Sinh Học bị tra tấn rồi bị nhốt vào “chuồng cọp”. Hiệp định Pari được ký kết, việc trao đổi tù binh được thực hiện. Đến ngày 18 tháng 2 năm 1973, Cao Sinh Học cùng hàng nghìn chiến sĩ Quân Giải phóng được trao trả tại bờ sông Thạch Hãn, tỉnh Quảng Trị. Thế là sau 7 năm (1966 - 1973) sống trong các nhà tù của Mỹ - Ngụy, nơi được coi là “địa ngục ở trần gian”, người chiến sĩ cách mạng Cao Sinh Học được trở về với Đảng, với nhân dân. Với những phẩm chất cách mạng kiên trung trước đòn roi của kẻ thù, Cao Sinh Học được Chủ tịch nước Tôn Đức Thắng gửi tặng chiếc bút máy Hồng Hà và được đồng chí, đồng đội bầu làm Trưởng đoàn cán bộ, chiến sĩ cách mạng bị tù đầy trong nhà tù Mỹ - Ngụy đi an dưỡng tại Hải Phòng theo chính sách của Đảng, Nhà nước. Sau khi an dưỡng, do sức khoẻ giảm sút, đồng chí Cao Sinh Học chuyển ngành về Sở Giao thông Vận tải tỉnh Bắc Thái (01-9-1974). Trở về quê hương trước sự ngỡ ngàng, niềm vui tột độ của gia đình, của bà con trong bản, cất tờ “Giấy báo tử” được đặt trang trọng trên bàn thờ Liệt sĩ để làm kỷ niệm, người chiến sĩ Giải phóng quân Cao Sinh Học lại tiếp tục lao vào học tập, công tác, tham gia nhiều chức vụ ở cơ quan cũng như địa phương. Năm 1983, đồng chí Cao Sinh Học được nghỉ hưu, tham gia công tác của Hội Cựu chiến binh và làm Tổ trưởng dân phố. Đặc biệt, năm 2013, đồng chí đã vận động, tổ chức thành lập được Hội CCB Tăng Thiết giáp tỉnh Bắc Cạn và được bầu làm Trưởng ban liên lạc. Phát huy phẩm chất cách mạng của “Bộ đội Cụ Hồ”, Cựu chiến binh Cao Sinh Học luôn đi đầu trong mọi hoạt động của CCB tỉnh Bắc Cạn. Tấm gương chiến đấu anh dũng, ý chí kiên cường, bất khuất trước kẻ thù của người lính già Cao Sinh Học đã trở thành tấm gương sáng đối với thế hệ cán bộ, chiến sĩ Tăng Thiết giáp hôm nay, góp phần minh chứng, cổ vũ cho phong trào thi đua “Phát huy truyền thống, cống hiến tài năng, xứng danh “Bộ đội Cụ Hồ” trong Quân đội Nhân dân Việt Nam anh hùng./.
Ảnh chụp các đồng chí đạt thành tích khá, giỏi trong huấn luyện tại Trung đoàn xe tăng 202 năm 1961 (Cao Sinh Học đứng thứ 7 từ trái sang). Qua rất nhiều lần tiếp xúc, trò chuyện, nắm thông tin hiện vật của CCB Tăng Thiết giáp tỉnh Bắc Cạn, chúng tôi được người lính già kể về sự trở về của mình sau khi được “báo tử” với nhiều tình tiết thú vị. Chàng trai Cao Sinh Học sinh năm 1942 ở thôn Khuổi Dủm, xã Huyền Tụng, thị xã Bắc Kạn, tỉnh Bắc Kạn. Năm 17 tuổi đã tình nguyện đi bộ đội. Lúc đầu ở Tiểu đoàn 4, Lữ đoàn 374, thuộc đoàn pháo binh Đông Khê. Là một trong số những người lính ưu tú của đơn vị, năm 1960 được lựa chọn và biên chế vào Đại đội 1, Tiểu đoàn 1, Trung đoàn xe tăng 202 – Bộ tư lệnh Thiết giáp với vị trí Trưởng xe. Trong 4 năm làm lính xe tăng, các môn học về kỹ thuật, về bắn súng, pháo, đồng chí Cao Sinh Học đều đạt khá, giỏi. Mặt sau tấm ảnh ghi lời động viên của Thủ trưởng Tiểu đoàn 1, Trung đoàn xe tăng 202 – Bộ tư lệnh Thiết giáp dành cho đồng chí Cao Sinh Học. Năm 1964, thực hiện chủ trương của Bộ Tổng tư lệnh về xây dựng lực lượng Tăng thiết giáp miền Đông Nam Bộ khi chưa đủ điều kiện đưa xe vào chiến trường: “Lấy con người là chính, tác chiến bằng chiến thuật đặc công, xây dựng lực lượng theo phương châm “lấy xe địch đánh địch”. Trung đoàn lựa chọn 50 đồng chí ưu tú nhất, thành lập Đại đội C15 huấn luyện chiến thuật đặc công để vào chiến trường lấy xe địch, đánh địch. Lúc này, Cao Sinh Học đã hết hạn 5 năm phục vụ quân đội, nên được phục viên. Là người con của núi rừng Việt Bắc, đồng chí nhất định không bỏ lỡ cơ hội và quyết định làm đơn tình nguyện vào Nam chiến đấu. Thủ trưởng Trung đoàn gặp đồng chí nói: “Đồng chí là người dân tộc, hiện nay Đảng và Quân đội chưa yêu cầu đến đồng chí, khi nào Tổ quốc cần sẽ gọi sau”. Đồng chí nhất định không chịu về, lại tiếp tục đưa đơn tình nguyện vào Nam chiến đấu cho Trung đoàn trưởng là Trung tá Đào Huy Vũ và Chính trị viên tiểu đoàn Lê Đức Ổn. Sau nhiều lần trao đổi, Đảng uỷ và Thủ tưởng Trung đoàn đã chấp thuận cho đồng chí ở lại, cùng C15 luyện tập chiến thuật đặc công để lên đường chiến đấu. Những ngày luyện tập ở đất Thọ Xuân, Thanh Hoá, 50 đồng chí đã được Đại tướng Nguyễn Chí Thanh, Thiếu tướng Tô Ký đến thăm và dặn dò. Tháng 7-1964, đoàn cán bộ, chiến sĩ Tăng thiết giáp với phiên hiệu Đoàn 619 lên đường, đến tháng 11-1964 tới nơi tập kết tại huyện Dương Minh Châu, tỉnh Tây Ninh, miền Đông Nam Bộ. Từ tháng 12-1964, Cao Sinh Học cùng các đồng đội đi nghiên cứu các bãi xe tăng, xe thiết giáp của Mỹ - nguỵ, để đánh lấy xe tăng địch, tổ chức thành lực lượng Tăng - Thiết giáp ở chiến trường. Đầu năm 1966, sau khi đã nghiên cứu kỹ tình hình khu Liên trường võ bị Thủ Đức. Đêm 16 rạng 17 tháng 01 năm 1966, Đại đội đặc công cơ giới C40 do đồng chí Văn Lương Thành và Trần Nhật Chiêu chỉ huy. Đồng chí Cao Sinh Học là Tiểu đội trưởng, chỉ huy một mũi tiến công gồm các đồng chí Nguyễn Văn Tình (đồng chí Tình sau này được phong Anh hùng lực lượng Vũ trang), Nguyễn Văn Chính, Lê Thiện, Huỳnh Long, nhiệm vụ đánh thẳng vào cổng chính, rồi nhanh chóng xông vào bãi để xe tăng - thiết giáp nguỵ. Toàn bộ trận đánh do Thiếu tá Phạm Thiệp là Chỉ huy trưởng, đồng chí Tư Tăng biệt động Sài Gòn (sau được phong Anh hùng) Chỉ huy phó. Đúng 1 giờ ngày 17-1-1966, các mũi tiềm nhập của ta đồng loạt nổ súng. Cao Sinh Học nhẩy lên kẹp cổ và tiêu diệt tên gác cổng, đập vỡ bóng đèn chiếu sáng ở cổng, chỉ huy mũi tiến công xông thẳng vào bãi xe. Súng của ta, của địch nổ rung trời, sau thời gian hoảng loạn, địch cho xe tăng, xe thiết giáp kéo ra án ngữ các vị trí quan trọng, xối đạn vào hướng các mũi tiến công. Các chiến sĩ đặc công cơ giới dùng thủ pháo, lựu đạn diệt xe tăng của địch. Mũi tiến công do Cao Sinh Học chỉ huy chỉ có một khẩu súng B.40 nhưng chỉ có 4 viên đạn, đã bắn hết và diệt được 4 xe tăng. Riêng đồng chí Cao Sinh Học dùng thủ pháo diệt được 3 xe tăng thiết giáp M113 và lính bộ binh ngồi trên xe. Lực lượng của ta ít, trong khi đó địch ùn ùn kéo ra phản kích, dùng xe tăng bịt kín cổng chính. Cao Sinh Học vừa ngắm bắn những tên địch ngồi trên xe M113 để nhử chúng về phía mình và lệnh cho đồng đội rút lui. Trong lúc cùng đồng đội vượt rào thép gai thoát ra, Cao Sinh Học trúng đạn địch và bị thương nặng không thể đi được nữa, đồng chí ra lệnh cho đồng đội: “Để lựu đạn, thủ pháo lại cho tôi để tôi cản địch”… Bọn lính ngụy có chó béc-giê đi theo, Cao Sinh Học đợi chúng đến gần, lấy hết sức ném lựu đạn vào chỗ đông nhất rồi ngất đi. Trời sáng, địch cho xe tăng và xe M113 triển khai ra trận, có cả chó béc-giê, lúc này Cao Sinh Học đã kiệt sức, lại mất máu nhiều nên đã ngất, khi chó béc-giê cắn vào cổ chân mới tỉnh. . . Chúng dí súng vào đầu Cao Sinh Học và quát: “Đầu hàng đi”. Cao Sinh Học hét thật to: “Quân Giải phóng chỉ biết đánh, không biết hàng”. Mấy thằng Mỹ, mặt đỏ gay như gà chọi ra hiệu cho lính nguỵ buộc dây vào cổ chân đồng chí rồi lôi ra khỏi hàng rào, chúng nhớn nhác lùi xa vì sợ đồng chí cho nổ lựu đạn. Sau khi kéo đồng chí ra khỏi hàng rào, chúng bắt đầu thi nhau đấm, đá, rồi lấy báng súng đập và hỏi: “Chúng mày rút đường nào”. Đồng chí rất đau, môi, mặt dù sưng nhưng vẫn cố đĩnh đạc nói to: “Đường rút quân tao không biết, nếu biết tao không còn nằm ở đây”. Sau khi đánh đập, tra tấn, ngay sáng 17-1-1966, Cao Sinh Học bị còng chân, còng, tay, bịt mắt quăng lên xe ô tô chở về Sài Gòn. Ở đấy địch lại tiếp tục tra tấn. Tại đây, Đại tá Phạm Ngọc Liễn - Tổng trưởng Nha Cảnh sát trực tiếp thẩm vấn và tra tấn Cao Sinh Học: “Chúng mày đánh vào trường võ bị Thủ Đức để làm gì?”. Không do dự, Cao Sinh Học trả lời: “Để đánh Mỹ và bè lũ tay sai ác ôn”. Lập tức, các ngón đòn tra tấn tới tấp giáng xuống thân hình nhỏ bé của người chiến sĩ giải phóng. Trong lúc mê man, Cao Sinh Học nghe loáng thoáng tiếng chúng nói: “ĐM bọn Việt cộng dám đánh vào trường xe Tăng - Thiết giáp Thủ Đức, nơi các ngài cố vấn nói là bất khả xâm phạm. Chúng mày dám đụng vào, thì chúng mày phải chết”. Ở Tổng nha Cảnh sát, không khai thác được gì, Cao Sinh Học được đưa đến nơi thẩm vấn hỗn hợp Việt - Mỹ, thuộc Bộ Tổng Tham mưu ngụy với các kiểu tra tấn cũ, mới kết hợp: Treo người lên xà nhà rồi đánh (cho đi tàu bay); Trói chân tay rồi dìm vào bể nước cho ngạt thở (cho đi tàu ngầm); Dí cực điện vào người, lấy dùi sắt nhọn đâm, rồi trói chân tay nhét vào thùng phuy đem phơi nắng… Sau 10 ngày giam cầm, tra tấn, thấy vết thương của Cao Sinh Học bị nhiễm trùng nặng, lở loét, hôi hám, Cao Sinh Học được địch đưa vào Quân y viện để mổ lấy đạn ra... Ở bệnh viện được 18 ngày, địch lại chuyển Cao Sinh Học vào nhà lao Lê Văn Duyệt. Bọn cai ngục ở đây bắt anh em tù binh tra tấn lẫn nhau. Ai không thi hành thì chúng tra tấn đến chết đi sống lại. Trong thời gian này, sau trận đánh vào Liên trường võ bị Thủ Đức, đơn vị cử người đi trinh sát, nắm tình hình về Cao Sinh Học. Không thu thập được tin tức gì, đơn vị xác định Cao Sinh Học đã hy sinh nên báo cáo Bộ Tư lệnh Thiết giáp miền Đông Nam Bộ kết nạp đồng chí Cao Sinh Học vào Đảng và truy tặng Huân chương Chiến công Giải phóng hạng Ba, đồng thời báo tử về địa phương. Giấy báo tử của đồng chí Cao Sinh Học. Tháng 6-1966, địch chuyển Cao Sinh Học đến nhà lao Biên Hoà, nhốt vào nơi biệt giam. Nhiều bạn tù đã chứng kiến cảnh địch tra tấn và khí tiết của Cao Sinh Học trước quân thù, nên đã báo cáo với Đảng uỷ Cộng sản bí mật trong nhà lao. Đến tháng 11 năm 1966, bọn Mỹ - Ngụy đưa toàn bộ anh em tù binh Quân Giải phóng ở Biên Hòa ra nhà tù Phú Quốc. Tại đây, Cao Sinh Học được tổ chức Đảng giao nhiệm vụ: Trưởng ban bảo vệ của Đảng uỷ nhà lao và phụ trách khối thanh niên và tham gia phát động phong trào không đi làm hàng rào cho địch, không đi đào công sự cho địch, không làm các dịch vụ cho binh lính ngụy. Địch đàn áp dã man, Cao Sinh Học bị tra tấn rồi bị nhốt vào “chuồng cọp”. Hiệp định Pari được ký kết, việc trao đổi tù binh được thực hiện. Đến ngày 18 tháng 2 năm 1973, Cao Sinh Học cùng hàng nghìn chiến sĩ Quân Giải phóng được trao trả tại bờ sông Thạch Hãn, tỉnh Quảng Trị. Thế là sau 7 năm (1966 - 1973) sống trong các nhà tù của Mỹ - Ngụy, nơi được coi là “địa ngục ở trần gian”, người chiến sĩ cách mạng Cao Sinh Học được trở về với Đảng, với nhân dân. Với những phẩm chất cách mạng kiên trung trước đòn roi của kẻ thù, Cao Sinh Học được Chủ tịch nước Tôn Đức Thắng gửi tặng chiếc bút máy Hồng Hà và được đồng chí, đồng đội bầu làm Trưởng đoàn cán bộ, chiến sĩ cách mạng bị tù đầy trong nhà tù Mỹ - Ngụy đi an dưỡng tại Hải Phòng theo chính sách của Đảng, Nhà nước. Sau khi an dưỡng, do sức khoẻ giảm sút, đồng chí Cao Sinh Học chuyển ngành về Sở Giao thông Vận tải tỉnh Bắc Thái (01-9-1974). Trở về quê hương trước sự ngỡ ngàng, niềm vui tột độ của gia đình, của bà con trong bản, cất tờ “Giấy báo tử” được đặt trang trọng trên bàn thờ Liệt sĩ để làm kỷ niệm, người chiến sĩ Giải phóng quân Cao Sinh Học lại tiếp tục lao vào học tập, công tác, tham gia nhiều chức vụ ở cơ quan cũng như địa phương. Năm 1983, đồng chí Cao Sinh Học được nghỉ hưu, tham gia công tác của Hội Cựu chiến binh và làm Tổ trưởng dân phố. Đặc biệt, năm 2013, đồng chí đã vận động, tổ chức thành lập được Hội CCB Tăng Thiết giáp tỉnh Bắc Cạn và được bầu làm Trưởng ban liên lạc. Phát huy phẩm chất cách mạng của “Bộ đội Cụ Hồ”, Cựu chiến binh Cao Sinh Học luôn đi đầu trong mọi hoạt động của CCB tỉnh Bắc Cạn. Tấm gương chiến đấu anh dũng, ý chí kiên cường, bất khuất trước kẻ thù của người lính già Cao Sinh Học đã trở thành tấm gương sáng đối với thế hệ cán bộ, chiến sĩ Tăng Thiết giáp hôm nay, góp phần minh chứng, cổ vũ cho phong trào thi đua “Phát huy truyền thống, cống hiến tài năng, xứng danh “Bộ đội Cụ Hồ” trong Quân đội Nhân dân Việt Nam anh hùng./.
