GIO PHONG – MẠCH NGUỒN CÁCH MẠNG TỪ NHỮNG NĂM THÁNG TRƯỚC CÁCH MẠNG THÁNG TÁM

Trước năm 1945, vùng đất Gio Phong, huyện Gio Linh là một miền quê giàu truyền thống lao động và yêu nước. Trong điều kiện xã hội còn nhiều khó khăn, dưới ách thống trị của thực dân và phong kiến, cuộc sống của người dân chủ yếu dựa vào sản xuất nông nghiệp. Người dân phải chịu nhiều thứ sưu thuế, đời sống vật chất thiếu thốn, nhưng trong mỗi làng quê vẫn luôn tiềm ẩn tinh thần đoàn kết, tình yêu quê hương và ý chí vươn lên.

Từ những năm đầu thế kỷ XX, cùng với sự chuyển biến của phong trào yêu nước trong cả nước và ở Quảng Trị, tư tưởng đấu tranh chống áp bức, giành độc lập dân tộc từng bước lan tỏa đến các vùng quê. Người dân Gio Phong cũng bắt đầu có sự chuyển biến trong nhận thức, nhất là trong lớp thanh niên và những người có tinh thần tiến bộ. Những câu chuyện về lòng yêu nước, về các phong trào đấu tranh và khát vọng độc lập được truyền từ người này sang người khác, góp phần hun đúc tinh thần cách mạng trong Nhân dân.

Sau khi Đảng Cộng sản Việt Nam ra đời năm 1930, phong trào cách mạng ở Quảng Trị từng bước được tổ chức và phát triển. Mặc dù thực dân Pháp tăng cường đàn áp, bắt bớ cán bộ, đảng viên và những người tham gia phong trào, nhưng cơ sở cách mạng tại nhiều địa phương vẫn được duy trì. Gio Linh là một trong những địa bàn mà phong trào cách mạng được nhen nhóm, củng cố và phát triển trong những năm trước Cách mạng Tháng Tám.

Trong những năm 1939–1945, tình hình đất nước ngày càng biến động. Khi phát xít Nhật vào Đông Dương, đời sống Nhân dân càng thêm khó khăn. Trước yêu cầu mới của cách mạng, công tác tuyên truyền, vận động quần chúng và xây dựng các tổ chức cứu quốc được đẩy mạnh. Từ các cơ sở cách mạng của huyện Gio Linh, tinh thần đoàn kết, ý thức đấu tranh và lòng yêu nước tiếp tục được truyền đến các làng quê, trong đó có vùng đất Gio Phong.

Đặc biệt, từ năm 1941 trở đi, thực hiện chủ trương của Trung ương về xây dựng Mặt trận Việt Minh và các đoàn thể cứu quốc, phong trào cách mạng ở Quảng Trị có bước phát triển mới. Tại Gio Linh, các cơ sở Đảng và tổ chức quần chúng từng bước được củng cố; phong trào tuyên truyền, vận động Nhân dân được đẩy mạnh. Tài liệu lịch sử của tỉnh cho biết trong thời kỳ này, phong trào cách mạng tại Gio Linh vẫn được duy trì dù nhiều cán bộ lãnh đạo bị địch bắt và đàn áp.

Bước sang năm 1945, thời cơ cách mạng ngày càng đến gần. Sau khi Nhật đảo chính Pháp ngày 9/3/1945, phong trào cách mạng ở Quảng Trị phát triển mạnh. Tháng 4/1945, Hội nghị cán bộ toàn tỉnh được tổ chức, chủ trương đẩy mạnh tuyên truyền, vận động quần chúng, xây dựng lực lượng và chuẩn bị khởi nghĩa giành chính quyền. Các tổ chức Việt Minh và đoàn thể cứu quốc được củng cố, tạo nên khí thế cách mạng ngày càng sôi nổi trong các địa phương.

Trong những ngày tháng Tám lịch sử, khí thế cách mạng lan rộng khắp Gio Linh. Cán bộ, đảng viên và quần chúng Nhân dân các làng, xã tích cực hưởng ứng chủ trương khởi nghĩa. Đêm 22, rạng sáng 23/8/1945, huyện Gio Linh cùng với các huyện Triệu Phong, Hải Lăng và Vĩnh Linh đã đồng loạt khởi nghĩa giành chính quyền về tay Nhân dân.

Đối với người dân Gio Phong, đây là một dấu mốc có ý nghĩa đặc biệt. Sau bao năm sống trong cảnh áp bức, bóc lột, Nhân dân được làm chủ vận mệnh của mình, mở ra một thời kỳ lịch sử mới. Những người từng âm thầm nuôi dưỡng phong trào, những gia đình từng che chở, giúp đỡ cán bộ và những quần chúng đã tham gia các hoạt động cách mạng đã góp phần tạo nên sức mạnh chung để quê hương Gio Linh hòa vào thắng lợi của Cách mạng Tháng Tám năm 1945.

Nhìn lại chặng đường trước năm 1945, có thể thấy truyền thống cách mạng của Gio Phong không hình thành trong một sớm một chiều. Đó là kết quả của quá trình hun đúc từ lòng yêu quê hương, tinh thần đoàn kết, sự cần cù lao động và ý chí đấu tranh của nhiều thế hệ Nhân dân. Chính mạch nguồn ấy đã trở thành nền tảng để cán bộ và Nhân dân Gio Phong tiếp tục vượt qua những năm tháng chiến tranh sau này, góp phần viết nên truyền thống vẻ vang của quê hương Gio Linh.

Gio Phong – một vùng quê bình dị nhưng giàu truyền thống; nơi từ trong gian khó đã hình thành ý chí, từ trong thử thách đã hun đúc lòng yêu nước, để rồi cùng cả huyện Gio Linh đứng lên trong mùa Thu lịch sử năm 1945.