Giới thiệu khái quát về cụ Nguyễn Thông

Khi nhắc ,Ông quan yêu nước, thương dân thì người ta nghĩ ngay về cụ Nguyễn thông.

Nguyễn Thông (1827–1884) là một danh sĩ, nhà văn, và quan lại yêu nước tiêu biểu thời Nguyễn, ) ,trong buổi nước nhà bị Tây xâm, vị quan họ Nguyễn một lòng đau đáu với vận nước, lòng dân. Không chịu bó gối ngồi yên, Nguyễn Thông đem hết tài sức của mình những mong “góp gió”. Vốn là người nặng tình với dân, với nước, nên tấm lòng của Nguyễn Thông luôn canh cánh với vận mệnh nước non. Đại Nam thực lục còn để lại cho chúng ta vài chứng cứ về những việc làm của ông chứng thực cho điều này. Năm Mậu Thìn (1868) “Nguyên biện lý Hình bộ Nguyễn Thông dâng sớ xin sắc xuống cho các nha thuộc về thâm khắc lan man phiền phức, ủy khúc, dân thường khó biết được, thì liệt kê dâng trình, chờ cho sửa bỏ”.

Khi làm Biện lý Bộ Hình rồi Bố chánh đất Quảng Ngãi, Nguyễn Thông trong 3 năm “đã làm nhiều việc có lợi cho nông dân, nhất là công tác thủy lợi” (Trích Nhân vật chí tỉnh Vĩnh Long). Dẫu sau đó, ông phải chịu án oan lụy đến sức khỏe.

Khi ở Bình Thuận, tháng 5 năm Đinh Sửu (1877), “Doanh điền sứ tỉnh Bình Thuận là Nguyễn Thông tâu bọn bọn người mộ nghĩa ở Nam Kỳ (hơn 50 người) tình nguyện đến các xứ Đồng Mỹ để ở đấy khai khẩn, vua y cho, nhưng sắc cho Nguyễn Thông hiểu thị cấm trấp để cho biết cất giấu”.

Đến năm Tân Tỵ (1881), vẫn ở Bình Thuận ông xin chiêu mộ dân khai khẩn, miễn sưu thuế cho họ trong 5 năm đầu. Lúc ấy, ông đương bị ốm nhưng “lại xin cố gượng ốm đi lại khuyên bảo”. Xét đề nghị thiết thực và cảm tấm lòng của ông, vua Tự Đức “cho Thông sung chức Doanh điền phó sứ (cấp cho ấn để dùng)”.

Không chỉ nghĩ đến việc khẩn hoang, đối với việc thương mãi lúc bấy giờ, nghĩ đến hiện tình giao thương, Nguyễn Thông cũng có những đề nghị cấp thiết lên triều đình. Đó là vào tháng 7 nhuận năm Tân Tỵ (1881), dù là Điển nông phó sứ, nhưng Nguyễn Thông đã có sớ tâu lên vua về việc thông thương “khách buôn nước Thanh đem tiền đồng kiểu lạ đến chứa ở phố Gia Định, mà dân tỉnh Bình Thuận, Khánh Hòa thông thương với nhau, những người buôn gian giảo mua tiền ấy chở về đổi lấy tiền kẽm bạc đồng, sự tệ hại rất nhiều. Xin cho tiền ấy cứ 2 đồng ăn 1 đồng tiền của ta, khiến cho người buôn bán không còn lợi được”. Tuy nhiên, đề nghị này không được vua nghe theo.

Ông là nhân chứng lịch sử quan trọng, ghi chép chân thực về vận nước, đồng thời là người đầu tiên thám hiểm cao nguyên Lâm Viên.Dưới đây là văn nghị luận về danh nhân Nguyễn Thông:Nguyễn Thông - Nhà tri thức yêu nước, thương dân trọn đời Trong dòng chảy lịch sử đầy biến động của Việt Nam nửa sau thế kỷ XIX, khi thực dân Pháp xâm lược và triều đình nhà Nguyễn dần suy yếu, nổi lên những nhà nho, nhà trí thức mang trong mình lòng yêu nước nồng nàn và tư tưởng canh tân đất nước. Nguyễn Thông (hiệu Kỳ Xuyên, 1827–1884) là một tấm gương sáng ngời như thế – một "kẻ sĩ" Nam Bộ chính trực, yêu nước thương dân trọn đời.Một người thầy đáng kính và nhà quản lý giáo dục tận tâm Trước khi là một quan chức cao cấp, Nguyễn Thông từng giữ chức Đốc học Vĩnh Long (1863–1867), đóng góp lớn cho sự phát triển giáo dục Nam Bộ. Ông không chỉ truyền thụ kiến thức mà còn rèn luyện học phong, phát huy truyền thống hiếu học của vùng đất mới. Sự tận tâm của ông trong giáo dục thể hiện tấm lòng mong muốn đào tạo nhân tài cho đất nước trong bối cảnh nước nhà đang lâm nguy. Ông cũng là người có công lớn trong việc cải táng hài cốt thầy Võ Trường Toản, thể hiện đạo lý "uống nước nhớ nguồn" cao đẹp.Ông quan yêu nước, thương dân và tư tưởng canh tân Làm quan trong thời kỳ rối ren, Nguyễn Thông luôn giữ vững phẩm chất "nho sĩ hành đạo". Ông dâng nhiều tấu sớ điều trần về việc nội trị, xin định rõ sử học, ban cấp sách cho các trường. Đặc biệt, ông quan tâm sâu sắc đến đời sống nhân dân, đề xuất các biện pháp thủy lợi và trồng cây để cải thiện kinh tế. Khi quân Pháp đánh chiếm Nam Kỳ, ông u uất trước cảnh nước mất nhà tan nhưng không đầu hàng, tiếp tục hoạt động và ghi chép lại những trang sử bi tráng. Nhà văn, nhà sử học và nhân chứng lịch sử Nguyễn Thông không chỉ làm thơ mà còn là một nhà ghi chép lịch sử xuất sắc. Các tác phẩm của ông không mang nặng tính giáo điều mà là những trang ghi chép chân thực về cuộc sống, con người và bối cảnh lịch sử, như một nhà báo thực thụ ghi lại diễn biến thời đại.

Ông là người đầu tiên thám hiểm và mô tả về cao nguyên Lâm Viên, mở đường cho việc khai phá vùng thượng du.Kết luận Cuộc đời Nguyễn Thông, kết thúc tại Ngọa du sào (Phan Thiết, Bình Thuận), là một bản anh hùng ca về lòng yêu nước và sự cống hiến không mệt mỏi. Dù thời đại của ông có nhiều bi kịch, tấm lòng yêu nước, thương dân và những đóng góp của ông vẫn luôn được hậu thế ghi nhận và kính trọng. Nguyễn Thông mãi là tấm gương tiêu biểu cho trí thức Việt Nam: bản lĩnh, nhân hậu và tận tâm với nhân dân, tổ quốc.