giới thiệu về cuộc đời và sự hy sinh anh dũng của liệt sĩ Hoàng Văn Nhủng (bí danh Xuân Trường) – người chiến sĩ đầu tiên ngã xuống vì độc lập dân tộc của Đội Việt Nam Tuyên truyền Giải phóng quân.

Kỳ 1: Người con của đại ngàn Hà Quảng và ý chí gang thép trong ngục tùSinh ngày 4/11/1909 tại mảnh đất vùng biên Sóc Hà (Hà Quảng, Cao Bằng), chàng thanh niên người Tày Hoàng Văn Nhủng lớn lên giữa lúc quê hương bị gông cùm thực dân đè nặng. Khi phong trào cách mạng lan đến các bản làng vào năm 1936, anh đã hăng hái tham gia, trở thành một liên lạc viên mưu trí.Khoảng năm 1939–1940, trong một chuyến công tác bí mật, Hoàng Văn Nhủng và người em trai Hoàng Văn Vân không may sa vào tay mật thám Pháp. Kẻ thù đưa hai anh em về nhà lao thị xã Cao Bằng, dùng đủ mọi cực hình dã man: từ tra điện, đi can, đến đóng đinh vào ngón tay hòng tìm ra đầu mối của tổ chức cách mạng.Suốt nửa năm trời ròng rã, da thịt bị cày nát bởi đòn roi nhưng ý chí của người con đại ngàn vẫn vững như bàn thạch. Anh chỉ nhận mình là người đi làm ăn, tuyệt đối không hé răng nửa lời về đồng đội. Không thể khuất phục được lòng kiên trung và cũng không tìm được chứng cứ, thực dân Pháp đành phải thả hai anh em. Bước ra khỏi cánh cửa nhà tù, để thể hiện quyết tâm tiếp tục dấn thân vào con đường đầy gian khổ nhưng vinh quang, anh quyết định lấy bí danh là Xuân Trường – với ý niệm giữ mãi ngọn lửa xuân của lòng nhiệt huyết và sự trường tồn của cách mạng.

Kỳ 2: Vượt biên học binh pháp Hoàng Phố và đêm thành lập Đội lịch sửGiữa năm 1940, nhận thấy Xuân Trường là một cán bộ có cốt cách, thông minh và bản lĩnh, tổ chức đã bí mật cử anh cùng một số đồng chí vượt biên sang Trung Quốc. Anh được đưa vào học tập quân sự chính quy tại Trường Quân sự Hoàng Phố (phân hiệu Liễu Châu, Quảng Tây). Tại đây, Xuân Trường lao vào học tập binh pháp, kỹ thuật bắn súng, chiến thuật tác chiến tầm xa và cận chiến với ước mơ ngày trở về sẽ đem kiến thức này đánh đuổi kẻ thù.Đầu năm 1944, Xuân Trường tốt nghiệp và bí mật cắt rừng trở về vùng Lục Khu (Hà Quảng). Anh lập tức mở các lớp huấn luyện quân sự ngắn ngày, truyền dạy võ thuật và cách sử dụng vũ khí cho các đội tự vệ địa phương.Ngày 22/12/1944, một sự kiện làm thay đổi lịch sử diễn ra tại khu rừng Trần Hưng Đạo (Nguyên Bình, Cao Bằng). Dưới sự chủ trì của đồng chí Võ Nguyên Giáp, Đội Việt Nam Tuyên truyền Giải phóng quân chính thức được thành lập. Trong số 34 chiến sĩ ưu tú chọn lọc từ khắp các phong trào, Hoàng Văn Nhủng vinh dự có mặt. Nhờ tác phong đĩnh đạc, am hiểu kỹ thuật chiến đấu, anh được ban chỉ huy tin tưởng giao trọng trách làm Tiểu đội trưởng.

Kỳ 3: Trận đồn Đồng Mu và lời trăng trối bất tử bên họng súngSau hai trận mở màn đại thắng tại Phai Khắt và Nà Ngần bằng chiến thuật cải trang, Ban chỉ huy Đội quyết định đánh trận thứ ba nhằm nhổ tận gốc đồn Đồng Mu (Bảo Lạc, Cao Bằng) để mở rộng hành lang căn cứ. Đồn Đồng Mu nằm trên một ngọn đồi hiểm trở, xung quanh bao bọc bởi các vách đá tai mèo dựng đứng, do một trung đội lính dõng canh gác cẩn mật chịu sự chỉ huy của hai sĩ quan Pháp.Đêm mùng 4 rạng sáng ngày 5/2/1945, trời cao bằng lạnh thấu xương, sương mù dày đặc. Quân ta chia làm hai mũi lặng lẽ áp sát đồn. Tiểu đội của Xuân Trường được giao nhiệm vụ làm mũi nhọn chủ công, đột nhập thẳng vào khu nhà trung tâm.Khi toán quân của Xuân Trường vừa vượt qua hàng rào, áp sát cửa sổ sở chỉ huy thì bất ngờ một tiếng động vang lên, quân địch phát hiện và điên cuồng nổ súng bắn trả, ném lựu đạn xối xả. Trận chiến lập tức chuyển sang thế giáp lá cà vô cùng ác liệt dưới ánh chớp của đạn bom.Không một chút do dự, Tiểu đội trưởng Xuân Trường vung tay ra hiệu cho đồng đội yểm trợ, còn chính anh dũng cảm nhảy xẹt qua khung cửa sổ, nổ súng tiểu liên bắn hạ ngay tên đốc gác và hai lính địch đang cố thủ. Giữa làn đạn đan chéo, khẩu tiểu liên trên tay anh bỗng hết đạn. Xuân Trường nhanh như cắt giắt súng vào hông, rút phắt thanh kiếm sáng quắc cùng khẩu súng ngắn mang theo người, vừa hô vang khẩu hiệu thúc giục anh em xông lên, vừa lao thẳng về phía phòng ngủ của sĩ quan Pháp nhằm áp đảo tinh thần đối phương.Đúng lúc anh đang rướn người lên để tiếp cận lỗ mai cua của lô cốt chính, một loạt đạn liên thanh của kẻ thù từ góc tối bắn ra. Một viên đạn nghiệt ngã xuyên thẳng qua lồng ngực bên trái của anh. Xuân Trường loạng choạng rồi ngã khuỵu xuống, máu nhuộm đỏ chiếc áo chàm.Nghe tiếng động, đồng chí Thế Hậu (một chiến sĩ trong đội) lao tới, định cõng anh lùi về phía sau yểm hộ. Nhưng Xuân Trường biết mình không thể qua khỏi, anh dùng hết chút tàn lực cuối cùng của cuộc đời, lấy tay đẩy mạnh đồng chí của mình ra, nén đau đớn thốt lên lời trăng trối bất tử:“Mình bị trúng đạn rồi, cậu lấy ngay khẩu súng của mình mà bắn đi!”Nói xong câu nói ấy, mắt anh vẫn nhìn chăm chăm về phía đồn địch, tay buông thõng, trút hơi thở cuối cùng ngay trên nền đất đồn Đồng Mu khi tuổi đời mới bước sang tuổi 36, chưa kịp lập gia đình riêng.

Kỳ 4: Khúc vĩ thanh và sự tri ân của hậu thếLời trăn trối của người Tiểu đội trưởng anh dũng đã biến thành ngọn lửa căm thù ngùn ngụt. Đồng chí Thế Hậu gạt nước mắt, cầm lấy khẩu súng của Xuân Trường cùng toàn đội xông lên như vũ bão. Quân ta đồng loạt nổ súng, ném lựu đạn làm sập lô cốt chính, tiêu diệt tại chỗ 20 tên địch, bắt sống tù binh và thu giữ toàn bộ vũ khí. Đồn Đồng Mu hoàn toàn bị san phẳng.Trận đánh kết thúc thắng lợi nhưng Đội Việt Nam Tuyên truyền Giải phóng quân đã phải chịu một tổn thất vô cùng to lớn. Đồng chí Hoàng Văn Nhủng (Xuân Trường) đã anh dũng ngã xuống, trở thành Liệt sĩ số 1 – người chiến sĩ đầu tiên hy sinh độc lập dân tộc của Quân đội nhân dân Việt Nam.Để tưởng nhớ người con ưu tú, sau ngày hòa bình, chính quyền và nhân dân tỉnh Cao Bằng đã quyết định đổi tên xã Ân Quang (nơi anh hy sinh) thành xã Xuân Trường, và bản Đồng Mu cũng mang tên bản Xuân Trường. Tên của anh nay được đặt cho những con đường, những ngôi trường khang trang trên mảnh đất biên cương, như một lời nhắc nhở thế hệ mai sau về một người anh hùng đã hiến dâng trọn vẹn tuổi thanh xuân cho bình yên của Tổ quốc.