Giỏi tiếng dân tộc - Chìa khóa thắt chặt tình đoàn kết Quân - Dân
Khả năng giao tiếp thiên bẩm bằng tiếng Tày, Nùng giúp ông đi sâu vào lòng dân chiến khu.
Trong suốt cuộc đời hoạt động cách mạng tại vùng núi phía Bắc, Thiếu tướng Hoàng Sâm nổi tiếng là người có khả năng ngôn ngữ đặc biệt. Ông nói thạo nhiều ngôn ngữ dân tộc thiểu số như tiếng Tày, Nùng, H'Mông, Dao... Khả năng này không chỉ đến từ sự thông minh mà còn xuất phát từ tình yêu thương chân thành và sự tôn trọng đối với đồng bào các dân tộc.
Hoàng Sâm hiểu rằng, muốn cách mạng thành công thì quân đội phải như "cá với nước", phải gắn bó máu thịt với nhân dân. Khi đến bất kỳ bản làng nào, ông đều dùng chính ngôn ngữ của đồng bào để trò chuyện, thăm hỏi, giảng giải chính sách của Việt Minh. Sự gần gũi, không khoảng cách của vị đội trưởng đã xóa bỏ mọi nghi ngại, khiến bà con coi ông như con em ruột thịt trong nhà.
Nhờ nói được tiếng dân tộc, ông đã vận động được hàng ngàn thanh niên các dân tộc tham gia lực lượng tự vệ, vận động bà con quyên góp lương thực, thực phẩm nuôi quân. Những lúc nguy nan, chính đồng bào các dân tộc đã giấu ông trong các hang đá, đắng giấu tài liệu, bảo vệ ông trước sự lùng sục của địch. Tài năng dân vận và sự thấu hiểu văn hóa địa phương của Hoàng Sâm đã trở thành chìa khóa vàng xây dựng thế trận lòng dân vững chắc, bảo vệ an toàn cho căn cứ địa cách mạng trong những năm tháng gian khổ nhất.
