GIỌNG NÓI TRÊN ĐÀI

GIỌNG NÓI TRÊN ĐÀI

Năm 1968.

Ở một căn nhà nhỏ bên sườn núi, ông Ba có một chiếc radio cũ.

Chiếc radio màu nâu.

Vỏ ngoài đã trầy xước.

Một góc bị sứt.

Núm vặn cũng không còn nguyên.

Nhưng với ông, đó là thứ quý nhất trong nhà.

Bởi mỗi tối, ông đều bật radio để nghe tin tức.

Và quan trọng hơn cả—

ông chờ nghe giọng con gái mình.

Con gái ông tên Mai.

Hai mươi tuổi.

Mai có giọng nói trong và rõ.

Trước khi chiến tranh xảy ra, cô từng mơ trở thành giáo viên.

Nhưng rồi cô tham gia đội phát thanh.

Công việc của cô là đọc tin, đọc thư và những lời nhắn gửi từ hậu phương.

Mỗi lần về nhà, Mai thường ngồi cạnh chiếc radio.

Cô cười:

“Sau này con lên đài, bố nhớ nghe nhé.”

Ông Ba hỏi:

“Bố có biết đâu mà tìm?”

Mai chỉ vào chiếc núm.

“Cứ vặn đến khi nghe thấy giọng con.”

Ông Ba cười.

“Thế bố nghe rồi thì làm gì?”

“Thì bố tự hào.”

Ngày Mai đi.

Ông Ba tiễn con đến đầu làng.

Mai ôm bố.

“Bố nhớ giữ sức khỏe.”

“Con cũng thế.”

“Con sẽ gửi thư.”

“Ừ.”

Mai đi được vài bước thì quay lại.

“Bố!”

“Gì?”

“Nếu nghe thấy giọng con trên radio…”

“Ừ?”

“Bố đừng khóc nhé.”

Ông Ba bật cười.

“Bố già rồi, khóc gì.”

Mai cười.

Rồi đi.

Tối hôm ấy.

Ông Ba ngồi trước chiếc radio.

Ông vặn núm.

Rè…

Rè…

Rồi một giọng nữ vang lên.

“Xin kính chào quý vị…”

Ông Ba ngồi thẳng người.

Ông nhận ra ngay.

Là Mai.

Con gái ông.

Ông cười.

Rồi vô thức đưa tay chạm vào chiếc radio.

“Con gái bố…”

Giọng Mai tiếp tục vang lên.

Rõ ràng.

Bình tĩnh.

Nhưng ông biết đó là giọng của con mình.

Từ đó, tối nào ông cũng nghe radio.

Dù Mai có đọc hay không.

Dù chương trình dài hay ngắn.

Ông vẫn ngồi.

Chiếc ghế gỗ đặt sát bên cửa sổ.

Radio đặt trên bàn.

Ông không bao giờ bỏ lỡ.

Một hôm, Mai đọc một lời nhắn:

“Gửi bố Ba ở miền quê phía Bắc.

Con vẫn khỏe.

Bố đừng lo.”

Ông Ba chết lặng.

Đó là lời nhắn riêng dành cho ông.

Ông cười.

Rồi quay mặt đi.

Người hàng xóm hỏi:

“Ông Ba, ông khóc à?”

“Không.”

“Thế sao mắt đỏ?”

“Khói bếp.”

Nhà ông không hề nhóm bếp.

Chiến tranh ngày càng ác liệt.

Những buổi phát thanh trở nên ngắn hơn.

Nhiều hôm tín hiệu chập chờn.

Ông Ba vẫn ngồi bên radio.

Có đêm không nghe được gì.

Ông vẫn không đi ngủ.

“Biết đâu nó nói mà mình không nghe thấy.”

Một buổi tối.

Chiếc radio chỉ phát ra tiếng rè.

Ông Ba vặn núm.

Không có giọng Mai.

Ông chờ.

Mười phút.

Hai mươi phút.

Một tiếng.

Không có.

Ngày hôm sau cũng không.

Ngày tiếp theo cũng vậy.

Ông hỏi người đưa thư:

“Có tin gì không?”

“Chưa bác ạ.”

Ông gật đầu.

“Ừ.”

Nhiều tháng trôi qua.

Mai không gửi thư.

Không xuất hiện trên đài.

Không có tin tức.

Chiếc radio vẫn ở đó.

Nhưng ông Ba không còn nghe nó mỗi tối nữa.

Ông sợ.

Sợ nghe một tin mà mình không muốn biết.

Một ngày, một người phụ nữ trẻ tìm đến nhà ông.

Cô mặc bộ quần áo đơn giản.

Trên tay cầm một chiếc hộp.

“Bác là bố chị Mai?”

Ông Ba gật đầu.

Cô đưa chiếc hộp.

“Chị Mai nhờ cháu gửi.”

Ông Ba không dám mở.

“Con bé…”

Cô gái cúi đầu.

“Chị ấy không về được.”

Ông Ba ngồi xuống.

Hai bàn tay run.

Một lúc lâu, ông mới hỏi:

“Lúc cuối nó có sợ không?”

“Không ạ.”

“Có nhắc đến bác không?”

“Có.”

“Nhắc gì?”

Cô gái lấy từ trong túi một mảnh giấy.

“Chị ấy viết trước khi đi.”

Ông Ba mở ra.

Chỉ có một câu:

“Nếu bố nghe thấy tiếng con, bố hãy nghĩ rằng con vẫn đang ở đâu đó rất gần nhà.”

Ông Ba nhắm mắt.

Không nói gì.

Tối hôm ấy, ông lại bật radio.

Rè…

Rè…

Một giọng phát thanh viên vang lên.

Không phải Mai.

Ông ngồi nghe.

Một lúc sau, ông nói:

“Con nghe thấy không?”

Căn nhà im lặng.

“Bố đang nghe.”

Những năm sau đó, ông Ba vẫn giữ chiếc radio.

Ông không còn chờ Mai nữa.

Nhưng ông vẫn nghe đài.

Mỗi khi có một giọng nữ trẻ vang lên, ông lại mỉm cười.

Có lẽ vì ông tưởng tượng rằng đâu đó trong giọng nói ấy vẫn có một chút âm sắc của con gái mình.

Chiến tranh kết thúc.

Đất nước hòa bình.

Những chiếc radio mới xuất hiện.

Người ta có tivi.

Có điện thoại.

Có nhiều cách để nghe tin tức.

Nhưng ông Ba vẫn dùng chiếc radio cũ.

Nó đã hỏng nhiều lần.

Mỗi lần hỏng, ông đều mang đi sửa.

Người thợ hỏi:

“Bác mua cái mới đi.”

Ông lắc đầu.

“Không.”

“Cái này cũ lắm rồi.”

“Nhưng nó từng phát giọng con gái tôi.”

Người thợ im lặng.

Không nói nữa.

Ông Ba sống đến hơn tám mươi tuổi.

Một buổi sáng, ông gọi cháu trai lại.

“Lại đây.”

“Dạ?”

“Ông cho cháu cái radio.”

Cậu bé ngạc nhiên.

“Radio cũ này ạ?”

“Ừ.”

“Ông không dùng nữa à?”

Ông cười.

“Ông dùng đủ rồi.”

“Nhưng nó hỏng mất.”

“Thì sửa.”

“Để làm gì?”

Ông nhìn chiếc radio.

“Để một ngày nào đó…”

Ông dừng lại.

“…nếu cháu có con, hãy kể cho nó nghe.”

“Nghe gì ạ?”

“Rằng ngày xưa, có một cô gái từng nói chuyện với cả đất nước.”

Ông Ba mất vào một buổi sáng mùa đông.

Chiếc radio được đặt trên bàn.

Không bật.

Bên cạnh là tấm ảnh Mai khi còn trẻ.

Cô mặc chiếc áo sơ mi trắng.

Tóc buộc gọn.

Đang cười.

Nhiều năm sau.

Chiếc radio được đưa vào một bảo tàng nhỏ của tỉnh.

Một nhóm học sinh đến tham quan.

Một cô bé nhìn chiếc radio.

“Cái này dùng để làm gì ạ?”

Hướng dẫn viên nói:

“Để nghe phát thanh.”

“Có nghe được nhạc không?”

“Có.”

“Có nghe được giọng người không?”

“Có.”

Cô bé tò mò.

“Chiếc radio này có gì đặc biệt?”

Người hướng dẫn chỉ vào tấm bảng bên cạnh.

“Ngày trước, có một cô gái làm phát thanh viên.”

“Cô ấy tên Mai.”

“Bố cô ấy mỗi tối đều ngồi trước chiếc radio này để nghe giọng con gái.”

Cô bé nhìn chiếc radio.

“Cô ấy còn sống không?”

Người hướng dẫn lắc đầu.

“Không.”

“Thế bố cô ấy?”

“Cũng không.”

Cô bé im lặng.

Một lúc sau, em hỏi:

“Vậy tại sao chiếc radio vẫn được giữ?”

Người hướng dẫn mỉm cười.

“Vì đôi khi một vật không còn dùng được nữa…”

“…nhưng câu chuyện của nó vẫn còn giá trị.”

Chiều hôm ấy, một người phụ nữ lớn tuổi đến bảo tàng.

Bà đứng trước chiếc radio.

Nhìn rất lâu.

Người hướng dẫn hỏi:

“Bác có quen người trong câu chuyện này không?”

Bà cười.

“Có.”

“Bác là…?”

“Bạn của Mai.”

Bà đặt tay lên mặt kính.

“Ngày trước, chúng tôi cùng làm phát thanh.”

“Bác còn nhớ chị ấy không?”

“Nhớ chứ.”

“Chị ấy là người thế nào?”

Người phụ nữ nhìn tấm ảnh.

“Rất hay cười.”

“Thế thôi ạ?”

“Không.”

Bà cười.

“Cô ấy luôn nói rằng giọng nói có thể đi rất xa.”

“Xa đến đâu?”

“Xa hơn cả một con đường.”

Bà nhìn chiếc radio.

“Mai từng bảo tôi rằng…”

“Giọng nói của con người tuy không nhìn thấy được, nhưng có thể ở lại trong lòng người khác rất lâu.”

Người hướng dẫn im lặng.

Bên ngoài cửa sổ, nắng chiều trải xuống sân.

Nhiều thập kỷ đã trôi qua.

Không ai còn nhớ chính xác chương trình phát thanh ngày ấy dài bao nhiêu phút.

Không ai còn nhớ tất cả những lời Mai từng đọc.

Nhưng có một người cha đã ngồi bên chiếc radio mỗi tối.

Chỉ để nghe một câu nói:

“Bố đừng lo. Con vẫn khỏe.”

Có thể đó chỉ là vài từ rất bình thường.

Nhưng trong những năm tháng chiến tranh,

vài từ ấy có thể trở thành cả một thế giới.

Một thế giới đủ để một người cha tiếp tục chờ.

Đủ để một người mẹ tiếp tục hy vọng.

Đủ để một người lính tiếp tục bước đi.

Và đủ để những người ở hậu phương tin rằng,

ở đâu đó ngoài kia,

người thân của họ vẫn đang sống.

Chiếc radio cuối cùng cũng không còn phát được âm thanh.

Nhưng nếu đứng thật lâu trước nó,

người ta vẫn có thể tưởng tượng ra tiếng rè quen thuộc.

Rồi từ trong tiếng rè ấy,

một giọng nói trẻ trung vang lên:

“Xin kính chào…”

Một giọng nói của hơn nửa thế kỷ trước.

Một giọng nói của thời hoa lửa.

Một giọng nói đã đi xa hơn rất nhiều so với cô gái từng cất tiếng nói ấy.

Bởi có những người đã rời khỏi cuộc đời.

Nhưng tiếng nói của họ,

tình yêu của họ,

và những điều họ từng tin tưởng

vẫn tiếp tục sống trong ký ức của những người ở lại.

Và có lẽ, đó cũng là một cách để trở về.