Giọt Nước Mắt Đêm 25 Tháng Giêng Ở Mường Phăng
Kỷ niệm về đêm trước ngày ra quyết định lịch sử – chuyển từ "Đánh nhanh, thắng nhanh" sang "Đánh chắc, tiến chắc" tại Điện Biên Phủ đầu năm 1954, ghi lại nỗi trăn trở vĩ đại và tinh thần trách nhiệm tối cao của Đại tướng đối với xương máu chiến sĩ.
Trong Chiến dịch Điện Biên Phủ, Thiếu tướng Phan Văn Xoàn (khi đó là cán bộ bảo vệ, cận vệ thân cận) là một trong những người luôn túc trực 24/24 giờ bên lán làm việc của Đại tướng Võ Nguyên Giáp tại căn cứ Mường Phăng.
Đêm 25 tháng 1 năm 1954 – chỉ vài giờ trước thời điểm dự định nổ súng đánh vào tập đoàn cứ điểm Điện Biên Phủ theo phương án "Đánh nhanh, thắng nhanh" – không khí tại Mường Phăng căng thẳng như dây đàn.
Đồng chí Phan Văn Xoàn nhớ lại, suốt cả đêm hôm ấy, Đại tướng không hề chợp mắt. Ánh đèn dầu trong lán tỏa sáng mờ mịt. Đại tướng liên tục đi lại trong căn lán nhỏ, hai tay khoanh sau lưng, đầu cúi thấp, thỉnh thoảng lại dừng lại trước tấm bản đồ tác chiến. Trán ông nhăn lại vì một cơn đau đầu cấp tính (do huyết áp tăng đột ngột), đến mức bác sĩ phải dùng lá ngải cứu chườm lên trán cho ông.
Thấy Đại tướng quá trăn trở và mệt mỏi, đồng chí Phan Văn Xoàn khẽ bước vào, mang cho ông một chén nước ấm và ngỏ ý:
"Thưa Anh! Đã khuya lắm rồi, các đơn vị cũng đã vào vị trí tập kết sẵn sàng. Anh nên chớp mắt một chút để giữ sức khỏe ạ!"
Đại tướng Võ Nguyên Giáp dừng lại, nhìn người cận vệ trẻ. Đồng chí Xoàn bàng hoàng khi nhận ra trong đôi mắt sâu quầng của vị Tổng Tư lệnh đang rấn rấn giọt lệ. Đại tướng nhẹ nhàng đặt tay lên vai đồng chí Xoàn và nói giọng trầm ngâm:
"Chú Xoàn này... Tối nay các trung đoàn của chúng ta đã vào vị trí. Nhưng nếu đánh theo phương án 'Đánh nhanh, thắng nhanh' lúc này, khi địch đã tăng cường công sự kiên cố và pháo binh hạng nặng, thì khả năng thắng lợi của chúng ta không chắc chắn.
Đánh mà không chắc thắng thì hậu quả sẽ vô cùng nghiêm trọng. Mỗi quyết định của người làm tướng liên quan đến sinh mạng của hàng ngàn chiến sĩ. Máu của anh em là vô giá... Làm sao mình có thể ra lệnh cho anh em xông vào nơi chưa chắc thắng được?"
Sáng hôm sau, ngày 26/1/1954, Đại tướng đã đưa ra quyết định khó khăn nhất trong cuộc đời binh nghiệp của mình: Ra lệnh hoãn giờ nổ súng, thu quân về vị trí tập kết và kéo pháo ra để chuyển sang phương án "Đánh chắc, tiến chắc".
Đồng chí Phan Văn Xoàn chia sẻ, giọt nước mắt và đêm không ngủ đó của Đại tướng Võ Nguyên Giáp đã cứu sống hàng ngàn chiến sĩ, đồng thời đặt nền móng vững chắc cho thắng lợi "Lừng lẫy năm châu, chấn động địa cầu" ngày 7/5/1954.
