Giọt nước mắt giữa rừng già Cao - Bắc - Lạng và tấm lòng dấn thân của nhà văn Bỉ vỏ

Trong dòng chảy lịch sử quật cường của dân tộc Việt Nam, "kỷ nguyên hoa lửa" kháng chiến chống thực dân Pháp gian khổ mà anh hùng đã tôi luyện nên một thế hệ văn nghệ sĩ - chiến sĩ kiệt xuất. Họ là những người đã dũng cảm gác lại bút nghiên, bước ra khỏi gian phòng văn chương chật hẹp để lao vào nơi hòn mót đạn pháo, dùng cả tài năng, mồ hôi và máu xương của mình phụng sự Tổ quốc. Trong số những tên tuổi lớn ấy, nhà văn Nguyên Hồng (tên thật là Nguyễn Tấn Hồng) nổi bật như một biểu tượng cao đẹp cho tình yêu thương con người và tinh thần dấn thân cách mạng. Sự đóng góp to lớn của Nguyên Hồng cho lịch sử đất nước không chỉ nằm ở kho tàng tác phẩm hiện thực nhân đạo sâu sắc trước Cách mạng như "Bỉ vỏ", "Những ngày thơ ấu" – những kiệt tác tố cáo bất công xã hội và nâng niu nhân phẩm người nghèo –, mà ông còn có đóng góp đặc biệt quan trọng trong cuộc kháng chiến: ông là một trong những hội viên sáng lập Hội Văn nghệ Việt Nam (1948), người dùng ngòi bút rực lửa để cổ vũ tinh thần chiến đấu của quân dân ta, đồng thời trực tiếp xông pha nơi tuyến lửa để ghi lại những trang sử bằng văn học vô giá về sự hy sinh cao cả của nhân dân.

Nhà văn Nguyên Hồng sinh năm 1918 tại thành phố Nam Định và lớn lên trong cảnh nghèo khổ, cơ cực ở Hải Phòng. Nhờ sớm giác ngộ cách mạng, ông tham gia phong trào Thanh niên Dân chủ từ năm 1936, từng bị thực dân Pháp bắt giam và an trí tại trại giam Nhổn, Bắc Giang. Khi cuộc kháng chiến toàn quốc bùng nổ năm 1946, Nguyên Hồng không ngần ngại đưa cả gia đình lên chiến khu Việt Bắc, tình nguyện tham gia công tác tại Báo Văn nghệ, phụ trách công tác tuyên truyền và viết bài cổ động kháng chiến.

Một câu chuyện lịch sử có thật đầy xúc động đã diễn ra vào mùa thu năm 1950, khi Quân đội nhân dân Việt Nam mở Chiến dịch Biên giới Thu - Đông nhằm khai thông con đường liên lạc quốc tế và tiêu diệt lực lượng địch trên Đường số 4. Với tư cách là một nhà báo, nhà văn của Báo Văn nghệ, Nguyên Hồng đã chủ động xin cấp trên cho phép theo các đoàn quân chủ lực và dân công hỏa tuyến tiến thẳng ra mặt trận Cao - Bắc - Lạng. Mặc cho sức khỏe vốn yếu ớt, lại mang trong mình nhiều căn bệnh mạn tính, ông vẫn khoác chiếc ba lô nặng trịch, chân đi dép cao su, băng qua hàng trăm kilômet đường rừng hiểm trở để áp sát các trọng điểm ác liệt như Đông Khê, Thất Khê.

Tại chiến trường Biên giới năm 1950, giữa cái lạnh xé thịt của rừng già và mưa bom đạn pháo cày xới mặt đất đêm ngày, Nguyên Hồng không bao giờ coi mình là một "khách quan sát". Ông xắn quần, cùng các chiến sĩ Vệ quốc đoàn và anh chị em dân công gánh gạo, vượt dốc, đào hầm trú ẩn. Khi thấy các thương binh từ trận đánh Đông Khê được đưa về tuyến sau, nhà văn xúc động nghẹn ngào, nước mắt lưng reo – đôi mắt vốn rất dễ bùi ngùi trước nỗi đau của con người. Ông tự tay xé từng chiếc áo của mình làm băng gạt, nhường từng hụm nước ấm, chia sẻ từng củ sắn lùi cho các chiến sĩ bị thương.

Dưới ánh đèn dầu tù mù trong hầm phẫu thuật chiến trường ngập mùi thuốc sát trùng và khói bom, Nguyên Hồng cẩn trọng mở cuốn sổ tay chiến trường, cặm cụi ghi lại từng lời nói, từng cái bắt tay, từng ánh mắt rực lửa của những người lính nông dân vừa rời tay cày tay bừa để ôm mìn bộc phá. Những giọt nước mắt nóng hổi của ông rơi xuống trang giấy không phải vì sợ hãi, mà vì niềm khâm phục và tình yêu thương vô bờ bến dành cho nhân dân. Trải nghiệm dấn thân sinh tử tại Chiến dịch Biên giới 1950 ấy đã trở thành nguồn chất liệu sống ngập tràn hơi thở cách mạng, giúp ông chép nên nhiều bài ký sự, ghi chép chiến trường sắc bén, cổ vũ mạnh mẽ tinh thần hăng hái thi đua giết giặc của quân dân cả nước, đồng thời đặt nền móng chắc chắn để sau này ông chấp bút viết nên bộ tiểu thuyết thiên trường "Cửa biển" vô cùng đồ sộ.

Câu chuyện lịch sử có thật về nhà văn Nguyên Hồng và những ngày tháng dấn thân tại Chiến dịch Biên giới năm 1950 để lại những bài học vô giá và sâu sắc cho thế hệ hôm nay.

Ý nghĩa cao đẹp nhất trong hành động của các cụ thời hoa lửa chính là bài học về lòng dấn thân, tinh thần trách nhiệm và trái tim nhân ái đối với nhân dân. Nguyên Hồng đã chứng minh rằng: Giá trị lớn nhất của một người trí thức, một nghệ sĩ là khi tài năng và lòng nhiệt thành được cống hiến trọn vẹn cho sự nghiệp giải phóng dân tộc. Ông đã từ bỏ mọi sự an toàn cá nhân, lao vào nơi gian khổ và nguy hiểm nhất để sống, chịu đựng và chia sẻ niềm đau, niềm tin với những con người lao động bình dị. Bài học ấy nhắc nhở thế hệ trẻ ngày nay phải biết sống hướng về cộng đồng, biết thấu hiểu, sẻ chia và sống có trách nhiệm với quê hương, đất nước.

Bên cạnh đó, câu chuyện còn là minh chứng cho sự trung thực và sức mạnh của nghệ thuật chân chính. Nghệ thuật chỉ thực sự có sức sống vượt thời gian khi nó được nuôi dưỡng từ chính máu, mồ hôi và nước mắt của thực tế đời sống.

Chiến tranh đã lùi xa, con đường Biên giới năm xưa nay đã trở thành những dải đường rộng mở, nối liền những phố phường sầm uất và bản làng thanh bình. Dù nhà văn Nguyên Hồng đã về cõi vĩnh hằng, nhưng giọt nước mắt ấm áp tình người cùng khí tiết dấn thân của ông tại chiến trường năm 1950 vẫn mãi tỏa sáng trong trang sử vàng dân tộc. Tấm gương xả thân và lòng yêu nhân dân tha thiết của ông sẽ luôn là ngọn đuốc soi đường, nhắc nhở thế hệ hôm nay phải luôn biết trân trọng quá khứ, sống có hoài bão và nỗ lực cống hiến để dựng xây đất nước Việt Nam ngày càng giàu đẹp, văn minh.