GIỮ LÀNG TRONG MƯA BOM, GIỮ NGƯỜI GIỮ ĐẤT (1)

GIỮ LÀNG TRONG MƯA BOM, GIỮ NGƯỜI GIỮ ĐẤT

Cuộc chiến tranh xâm lược của thực dân Pháp tràn đến Hưng Đạo với sự tàn bạo và dã man. Địch liên tiếp mở những đợt tấn công ác liệt nhằm chiếm giữ địa bàn, khống chế phong trào kháng chiến. Trước tình thế hiểm nghèo, lực lượng tự vệ và nhân dân Hưng Đạo đã anh dũng đứng lên, lấy những vũ khí thô sơ buổi đầu như súng kíp, tên tre để đánh chặn bước tiến của quân thù, bảo vệ từng tấc đất quê hương.

Giặc kéo đến đóng đồn ở Sen Hạ và Phù Thiết, gây muôn vàn khó khăn cho đời sống và sản xuất của nhân dân. Trước sự uy hiếp ngày càng lớn, bà con trong xã khẩn trương tổ chức tản cư. Một bộ phận nhân dân được sơ tán sang xã Duy Tân, nơi cán bộ và nhân dân xã bạn đã hết lòng cưu mang, giúp đỡ. Một số gia đình khác tạm lánh lên các vùng Cửa Gà, Khe Chay, Khe Bồng, Khe Chim, Trằm Hương, Vực Trảng ở phía tây; số còn lại ra vùng biển phía đông dựng nhà tạm, cất giấu lương thực, vừa lao động sản xuất vừa tránh sự khủng bố, đe dọa của kẻ thù.

Sau một thời gian chiếm đóng, thực dân Pháp từng bước siết chặt ách kìm kẹp. Chúng chiếm giữ các căn cứ dọc Quốc lộ 1A qua địa bàn Hưng Đạo, dựng lên hàng loạt đồn bốt từ Hoa Luật Nam vào Phù Thiết, Dốc Sỏi, Cầu Huyện, Cồn Lệ, Sen Hạ. Đến cuối năm 1947, các làng thôn trong xã gần như bị chia cắt, địch tạm thời kiểm soát địa bàn. Ba vị trí trọng yếu là Sen Hạ, Phù Thiết và Chợ Mai đều có khoảng một đại đội địch đóng quân. Hệ thống hơn ba mươi bốt gác được lập ra, canh phòng ngày đêm, biến làng quê yên bình thành vùng đất ngột ngạt dưới họng súng quân thù.

Ban ngày, địch tổ chức càn quét, lùng sục, bắt bớ cán bộ và những người bị nghi ngờ tham gia kháng chiến. Thời gian đầu, chúng còn che giấu dã tâm, chưa công khai phá hoại hoa màu, nhà cửa hay tàn sát dân lành. Nhưng càng về sau, các cuộc càn quét càng dã man. Địch tiếp sức cho bọn tay sai, lập ra các hương vệ, hương lý, xây dựng mạng lưới chỉ điểm nhằm theo dõi, đàn áp phong trào cách mạng. Gia đình có người đi kháng chiến thường xuyên bị đe dọa, sách nhiễu, gây nên cảnh tang thương, căm phẫn trong nhân dân.

TIẾNG BOM TRÊN QUỐC LỘ – KHÍ PHÁCH DU KÍCH HƯNG ĐẠO

Từ những năm tháng gian nan của cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp, Chi bộ Hưng Đạo đã từng bước củng cố vai trò lãnh đạo, thống nhất chỉ đạo phong trào cách mạng ở các làng thôn trong xã. Dưới sự lãnh đạo ấy, tinh thần đấu tranh của nhân dân ngày càng được hun đúc, lực lượng du kích không ngừng lớn mạnh, sẵn sàng đối mặt và đánh trả quân thù ngay trên những tuyến đường huyết mạch.

Cuối năm 1948, phong trào du kích xã phát triển mạnh mẽ. Những trận đánh táo bạo bắt đầu xuất hiện trên tuyến Quốc lộ 1A – nơi địch thường xuyên qua lại, vận chuyển quân lương. Trận đánh bom đầu tiên của du kích Hưng Đạo diễn ra tại mép cầu Ba Cựa. Trong đêm tối, hai đồng chí Thạch và Thỏa dũng cảm ôm bom tiếp cận mục tiêu, bất ngờ tấn công đoàn xe địch. Một đoàn xe gồm tám chiếc từ Hoa Luật Nam tiến vào đã trúng bom gài, một xe bị lật, bốn tên giặc Pháp bị tiêu diệt. Tiếng nổ vang dội không chỉ gây tổn thất cho quân thù mà còn làm nức lòng nhân dân trong vùng.

Chỉ ít ngày sau, du kích xã tiếp tục giáng thêm một đòn mạnh vào địch tại cầu Đụng (Chợ Mai). Trận đánh này phá hỏng một xe con của giặc, tiêu diệt một tên quan ba Pháp. Đây là chiến công của “Phân đội tóc dài” do hai cô Lan và Triều đảm nhiệm – những người phụ nữ bình dị mà gan góc, góp phần làm nên những trang sử hào hùng của quê hương. Từ đó, trong dân gian lan truyền câu ca vui mà đầy tự hào:

“Gái chợ Mai, trai Sen Hạ”

đánh giặc giỏi, khiến quân thù khiếp sợ.

Cũng từ chiến công ấy, cầu Đụng được nhân dân gọi bằng cái tên mới là cầu “Ba Bị” – để ghi nhớ nơi tên quan ba Pháp đã phải đền tội. Đó không chỉ là một địa danh, mà là dấu mốc khẳng định tinh thần quật khởi của du kích và nhân dân Hưng Đạo trong những năm tháng kháng chiến ác liệt.

Qua hai trận đánh thắng lợi liên tiếp, du kích Hưng Đạo đã thể hiện rõ quyết tâm “đánh giặc và thắng giặc”. Những chiến công ấy không chỉ gây tổn thất cho quân xâm lược mà còn cổ vũ, động viên tinh thần chiến đấu của quân và dân trong xã. Từ lòng dân, từ ý chí không khuất phục, Hưng Đạo đã viết nên những trang sử thời hoa lửa, góp phần cùng cả nước làm nên thắng lợi của cuộc kháng chiến trường kỳ vì độc lập, tự do của dân tộc.