GIỮ LỬA – MÁI CHÈO CỦA O THU TRÊN DÒNG THẠCH HÃN

Nếu các bạn từng xem Mưa đỏ, có lẽ sẽ nhớ hình ảnh Hồng – cô gái chèo đò đưa những người lính vượt sông trong những ngày tháng khốc liệt của Thành cổ Quảng Trị.

Nhưng giữa đời thực, trên chính dòng sông Thạch Hãn năm 1972, cũng từng có một người con gái như thế.

Đó là o Thu – Nguyễn Thị Thu, người con gái Quảng Trị khi ấy mới khoảng 17tuổi. Chiến tranh đến, tuổi trẻ của o không có những ngày tháng bình yên. O cùng cha chồng tương lai là lão ngư Nguyễn Con tham gia chèo đò tại bến làng Tiền, đưa bộ đội, vũ khí, lương thực sang sông vào Thành cổ Quảng Trị và đưa thương binh trở về tuyến sau. (Dân Việt⁠)

Cha chồng o Thu là một người cả đời gắn với sông nước, am hiểu từng con nước, từng khúc sông. Còn o Thu, từ một cô gái trẻ, cũng phải học cách làm quen với dòng Thạch Hãn giữa mưa bom bão đạn.

Suốt 81 ngày đêm, con đò nhỏ cứ lặng lẽ xuôi ngược.

Ban ngày là máy bay, bom đạn. Ban đêm là pháo sáng, tiếng nổ và những chuyến vượt sông trong bóng tối. Nhưng mái chèo vẫn phải tiếp tục khua. Bởi phía bên kia sông là Thành cổ đang cần tiếp viện; phía sau con đò là những thương binh đang chờ được đưa về.

Có những chuyến đò, người đi qua còn chưa kịp biết tên người chèo. Có những người lính bước xuống thuyền khi tuổi đời chỉ vừa đôi mươi, rồi có thể mãi mãi nằm lại dưới dòng nước Thạch Hãn.

O Thu từng kể về những ngày tháng ấy bằng một sự bình thản đến nghẹn lòng: “Chưa một ngày nào cha con tôi nghỉ chèo, chưa một đêm nào được ngủ yên giấc.” (Heritage Vietnam Airlines⁠)

Và rồi, một khoảnh khắc lịch sử đã được nhà báo, nghệ sĩ nhiếp ảnh chiến trường Đoàn Công Tính ghi lại: người cha chồng đang căng mình khua mái chèo, bên cạnh là cô du kích trẻ ôm súng, phía sau là những người lính đang vượt dòng Thạch Hãn.

Bức ảnh ấy sau này trở thành một trong những hình ảnh đầy ám ảnh về cuộc chiến đấu ở Thành cổ Quảng Trị.

Điều khiến tôi xúc động nhất không chỉ là o Thu đã từng chèo bao nhiêu chuyến đò.

Mà là có những người đi qua dòng sông ấy, o không biết tên, không biết mặt.

Bởi trong chiến tranh, người lính lên đò là để đi tiếp. Còn nếu họ không trở về, dòng sông lại giữ họ ở lại.

Hôm nay, Thạch Hãn vẫn chảy. Những mái chèo năm xưa đã không còn. O Thu cũng đã trở thành một người phụ nữ tóc bạc bên dòng sông cũ. Nhưng ký ức về những chuyến đò năm ấy vẫn còn được kể lại.

Có lẽ, đó chính là “giữ lửa”.

Giữ lại câu chuyện về một cô gái tuổi đôi mươi đã đem tuổi trẻ của mình gửi vào dòng nước.

Giữ lại hình ảnh những mái chèo không ngừng khua giữa mưa bom.

Và giữ lại tên tuổi của những người đã đi qua dòng Thạch Hãn – dù có thể chính người chèo đò ngày ấy cũng chẳng bao giờ biết được tên họ.

Để hôm nay, mỗi khi đứng bên dòng sông này, chúng ta hiểu rằng:

Có những dòng sông không chỉ chảy qua đất.
Có những dòng sông chảy qua lịch sử.
Và có những mái chèo đã chèo cả tuổi xuân của mình vào ký ức dân tộc

Ảnh st: Phát Luật Việt Nam