Giữ lửa trận địa Cồn Cỏ – bản lĩnh thép của người khẩu đội trưởng

Nguyễn Văn Mật sinh năm 1940 trong một gia đình nông dân nghèo tại xã Trung Trạch, huyện Bố Trạch, tỉnh Quảng Bình. Trước Cách mạng Tháng Tám, cuộc sống gia đình ông vô cùng cơ cực, cả nhà phải đi làm thuê cho địa chủ để mưu sinh. Sau khi cách mạng thành công, cuộc đời gia đình ông bước sang một trang mới. Tin tưởng tuyệt đối vào Đảng và Bác Hồ, gia đình ông có tới 4 trong 5 anh em lần lượt lên đường nhập ngũ, chỉ còn người em út chưa đủ tuổi trưởng thành.

Tháng 9 năm 1962, Nguyễn Văn Mật gia nhập quân đội. Đến tháng 4 năm 1963, ông được điều về phân đội súng cao xạ thuộc Trung đoàn 270. Tại đây, ông được quán triệt nhiệm vụ sẵn sàng chiến đấu chống lại không quân Mỹ. Với tinh thần cầu tiến, ông nỗ lực học tập, nhanh chóng làm chủ kỹ thuật sử dụng pháo 14,5 mm, đồng thời tích cực học hỏi các vị trí khác trong khẩu đội để có thể linh hoạt thay thế khi cần thiết.

Tháng 2 năm 1964, nhờ năng lực và tinh thần trách nhiệm cao, ông được đề bạt làm khẩu đội trưởng. Những ngày đầu trực tiếp tham gia chiến đấu tại Vĩnh Linh vào tháng 3 và tháng 4 năm 1965, khẩu đội do ông chỉ huy đã phối hợp cùng đơn vị bắn rơi 2 máy bay địch. Không lâu sau đó, tháng 4 năm 1965, ông được điều động ra đảo Cồn Cỏ – nơi tuyến đầu chống lại các cuộc không kích ác liệt của không quân Mỹ. Tại đây, ông đã tham gia hơn 100 trận đánh, luôn hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ được giao.

Ngày 26/4/1965, địch huy động nhiều tốp máy bay AD.6 và F4 đánh phá đảo. Trước tình huống căng thẳng, Nguyễn Văn Mật cùng khẩu đội giữ vững bình tĩnh, nhanh chóng xác định mục tiêu và tổ chức đánh trả quyết liệt. Khi súng bị trục trặc giữa làn bom đạn, ông không hề nao núng, lập tức lao vào sửa chữa để tiếp tục chiến đấu, góp phần cùng đơn vị bắn rơi 2 máy bay Mỹ.

Trong các ngày từ 27 đến 30/4/1965, kẻ địch liên tục tăng cường đánh phá. Mỗi ngày là một thử thách sinh tử, nhưng ông vừa trực tiếp chiến đấu, vừa khẩn trương khắc phục sự cố vũ khí, giữ cho trận địa không bị gián đoạn hỏa lực. Có lúc địch ném dồn dập 20 quả bom cùng tên lửa, khiến trận địa bị phá hủy nặng nề, nhiều đồng đội hy sinh và bị thương. Trong hoàn cảnh đó, ông nhanh chóng thay thế vị trí số 2, động viên anh em tiếp tục chiến đấu đến cùng. Sau 4 ngày ác liệt, đơn vị đã bắn rơi 7 máy bay, trong đó khẩu đội của ông hạ được 1 chiếc.

Sáng ngày 1/5/1965, ba máy bay địch bất ngờ lao xuống ném bom và bắn rocket vào trận địa. Một loạt bom phát nổ sát công sự, khiến ông bị đất đá vùi lấp phần thân dưới. Dù nhận lệnh đưa pháo vào hầm trú ẩn, ông vẫn kiên quyết xin tiếp tục chiến đấu. Bình tĩnh tự giải thoát khỏi lớp đất đá, ông cùng đồng đội đưa khẩu pháo trở lại vị trí, lau chùi và nhanh chóng khai hỏa, phối hợp cùng đơn vị bắn rơi thêm một máy bay địch.

Ngày 11/6/1965, địch tiếp tục tổ chức một đợt không kích quy mô lớn với 9 máy bay AD.6 ném hàng chục quả bom xuống đảo, trong đó có 2 quả trúng trực tiếp trận địa pháo. Trước tình huống nguy hiểm, Nguyễn Văn Mật vẫn giữ được sự bình tĩnh, nhanh chóng sửa chữa vũ khí, trực tiếp đảm nhiệm vị trí xạ thủ số 1 và chỉ huy khẩu đội chiến đấu, bắn rơi một máy bay địch. Đến buổi chiều cùng ngày, khi địch tiếp tục tấn công, trận địa lại bị đánh trúng, trung đội trưởng hy sinh. Dù bản thân bị choáng do sức ép bom, ông vẫn kịp thời đưa thi thể trung đội trưởng về phía sau, sau đó quay lại trận địa, tiếp tục chỉ huy chiến đấu. Khi thấy khẩu đội bạn bị hỏng súng, ông ra lệnh yểm trợ hỏa lực, rồi trực tiếp di chuyển giữa làn đạn để sửa chữa từng khẩu pháo, đảm bảo toàn đơn vị duy trì khả năng chiến đấu.

Không chỉ là người chỉ huy dũng cảm, Nguyễn Văn Mật còn là người đồng đội giàu tình nghĩa. Ông luôn quan tâm, giúp đỡ anh em, chấp hành nghiêm kỷ luật quân đội, sống giản dị, khiêm tốn và được đồng chí, đồng đội tin yêu. Với những thành tích xuất sắc, ông đã được tặng thưởng 1 Huân chương Chiến công hạng Nhì, 2 Huân chương Chiến công hạng Ba cùng nhiều bằng khen, giấy khen.

Ngày 1/1/1967, Nguyễn Văn Mật vinh dự được Chủ tịch nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân – phần thưởng cao quý dành cho người chiến sĩ đã cống hiến trọn vẹn trí tuệ, lòng dũng cảm và tinh thần trách nhiệm cho sự nghiệp bảo vệ Tổ quốc.