“Giữ mạch đường ra trận bên dòng Gianh”

CÂU CHUYỆN THỜI HOA LỬA

1. Tên câu chuyện

“Giữ mạch đường ra trận bên dòng Gianh”

2. Nhân chứng

Những cựu chiến binh, cựu thanh niên xung phong và người phục vụ tại Bến phà Gianh – những người từng trực tiếp làm nhiệm vụ bảo đảm giao thông, đưa người và phương tiện vượt sông trong những năm chiến tranh.

Bến phà Gianh là một mắt xích quan trọng trên tuyến giao thông chi viện cho chiến trường. Trong chiến tranh, nơi đây phải đối mặt với những đợt đánh phá ác liệt, nhưng những người làm nhiệm vụ vẫn tìm mọi cách giữ cho tuyến đường không bị gián đoạn. Những nhân chứng lịch sử từng tham gia tại đây đã kể lại ký ức chiến trường trong các chương trình tri ân, giáo dục truyền thống.

3. Mô tả ngắn

Ngày ấy, dòng sông Gianh không chỉ là một con sông.

Đó còn là một phần của tuyến đường ra trận.

Xe cộ, hàng hóa, bộ đội và những chuyến hàng chi viện phải vượt qua dòng sông để tiếp tục hành quân về phía Nam.

Máy bay địch liên tục đánh phá.

Bom rơi xuống bến.

Nhưng những người lính, thanh niên xung phong và công nhân giao thông vẫn bám trụ.

Họ sửa đường, bảo đảm phà, cứu người, đưa phương tiện qua sông và giữ cho mạch giao thông chi viện không bị đứt đoạn.

Đó là câu chuyện về những con người đã chiến đấu bằng một cách rất đặc biệt: giữ cho con đường ra trận luôn thông suốt.

4. Nội dung câu chuyện

Có những nơi khi nhắc đến chiến tranh, người ta thường nhớ đến những trận đánh lớn.

Nhớ đến những người lính cầm súng.

Nhớ đến những chiến trường ác liệt.

Nhưng có một mặt trận khác cũng vô cùng quan trọng.

Đó là mặt trận giao thông.

Và bên dòng sông Gianh năm ấy, những con người làm nhiệm vụ bảo đảm giao thông đã trải qua những ngày tháng không thể nào quên.

Bến phà Gianh là nơi những đoàn xe, hàng hóa và bộ đội phải vượt sông để tiếp tục hành trình vào chiến trường.

Mỗi chuyến phà qua sông đều có ý nghĩa.

Bởi phía trước là chiến trường.

Phía sau là hậu phương.

Nếu tuyến đường bị tắc, hàng hóa không đến được.

Nếu phương tiện không qua được sông, bộ đội có thể phải chờ đợi.

Vì vậy, nhiệm vụ của chúng tôi khi ấy là:

Bằng mọi cách giữ cho con đường không bị đứt.

Nhưng chiến tranh không cho phép chúng tôi có một ngày bình yên.

Máy bay địch thường xuyên đánh phá.

Bom có thể rơi xuống bất cứ lúc nào.

Có những thời điểm vừa sửa xong một đoạn đường thì bom lại đánh trúng.

Vừa khắc phục xong bến phà thì lại phải tiếp tục sửa chữa.

Cứ như vậy.

Bom đánh.

Chúng tôi sửa.

Bom lại đánh.

Chúng tôi lại tiếp tục.

Có những lúc tiếng máy bay vừa xuất hiện, mọi người lập tức tìm chỗ trú ẩn.

Nhưng khi tiếng bom vừa dứt, tất cả lại chạy ra.

Người kiểm tra bến.

Người kiểm tra đường.

Người kiểm tra phương tiện.

Người tìm kiếm những người bị thương.

Ai làm được việc gì thì làm việc ấy.

Không ai đứng nhìn.

Bởi mọi người đều hiểu:

Chỉ cần tuyến đường còn hoạt động, tiền tuyến còn được tiếp sức.

Có những đêm trời tối.

Dòng sông trước mặt gần như không nhìn rõ.

Nhưng những chuyến phà vẫn phải hoạt động.

Có những đoàn xe chờ bên bờ.

Có những người lính đang chờ được đưa sang sông.

Có những chuyến hàng cần nhanh chóng tiếp tục hành trình.

Chúng tôi phải làm việc trong điều kiện rất khó khăn.

Không có ánh sáng như thời bình.

Không có những thiết bị hiện đại.

Mọi người phải dựa vào kinh nghiệm, sự phối hợp và lòng dũng cảm.

Mỗi người một nhiệm vụ.

Nhưng tất cả cùng chung một suy nghĩ:

Không được để tuyến đường bị tắc.

Có những người đã hy sinh khi đang làm nhiệm vụ.

Họ có thể là công nhân giao thông.

Là thanh niên xung phong.

Là người điều khiển phà.

Là người sửa đường.

Là những người lính bảo vệ bến.

Họ không phải lúc nào cũng được nhắc đến trong những câu chuyện về các trận đánh lớn.

Nhưng sự hy sinh của họ có ý nghĩa vô cùng quan trọng.

Bởi nếu không có họ, những con đường chi viện sẽ không thể hoạt động bình thường.

Nếu không có những chuyến phà vượt sông, những đoàn xe sẽ không thể tiếp tục hành quân.

Nếu không có những người sửa đường, những tuyến giao thông sẽ bị chia cắt.

Chiến tranh vì thế không chỉ diễn ra ở nơi có tiếng súng.

Nó diễn ra cả trên những con đường.

Trên những cây cầu.

Bên những bến phà.

Và trong từng chuyến hàng vượt qua bom đạn.

Có một điều chúng tôi luôn nhớ.

Đó là tình đồng đội.

Khi một người gặp nguy hiểm, những người khác không bỏ chạy.

Họ tìm cách cứu nhau.

Khi một người mệt, người khác giúp đỡ.

Khi một người hy sinh, những người còn lại tiếp tục công việc thay họ.

Không phải vì họ không đau.

Mà bởi họ hiểu rằng nhiệm vụ vẫn còn.

Phía trước vẫn còn những người đang chờ.

Có những đêm sau một trận bom, chúng tôi ngồi bên nhau.

Ai cũng mệt.

Ai cũng nhớ nhà.

Có người lấy trong túi ra một lá thư của gia đình.

Có người nhìn tấm ảnh nhỏ đã cũ.

Có người kể về quê hương.

Có người nói về ngày hòa bình.

Chúng tôi thường nói:

“Sau này chiến tranh kết thúc, nhất định sẽ trở về.”

Đó là một lời hẹn rất giản dị.

Nhưng với nhiều người, lời hẹn ấy đã không bao giờ thành hiện thực.

Họ đã nằm lại bên những con đường mà mình từng bảo vệ.

Bên những bến phà mà mình từng làm nhiệm vụ.

Bên dòng sông mà mình từng vượt qua không biết bao nhiêu lần.

Ngày hôm nay, Bến phà Gianh đã trở thành một địa chỉ lịch sử.

Những tiếng bom năm xưa đã không còn.

Những chuyến phà thời chiến cũng đã trở thành ký ức.

Nhưng dòng sông vẫn chảy.

Và những câu chuyện về những người từng đứng bên dòng sông ấy vẫn cần được kể lại.

Bởi nếu chúng ta không kể, thế hệ sau có thể chỉ biết chiến tranh qua những con số trong sách giáo khoa.

Nhưng lịch sử không chỉ là những con số.

Lịch sử là những con người.

Là những người đã từng sống.

Từng yêu thương.

Từng nhớ nhà.

Từng sợ hãi.

Nhưng vẫn bước lên.

Vẫn làm nhiệm vụ.

Và có người đã không trở về.

Đó chính là điều mà thế hệ trẻ hôm nay cần hiểu.

Hòa bình không tự nhiên mà có.

Đằng sau hai chữ “hòa bình” là mồ hôi, nước mắt và máu xương của biết bao thế hệ.

Vì vậy, chúng tôi mong các cháu thanh niên hôm nay hãy biết trân trọng những gì mình đang có.

Các cháu được học tập.

Được làm việc.

Được sống bên gia đình.

Được đi trên những con đường bình yên.

Được mơ ước về tương lai.

Những điều ấy với chúng tôi ngày trước từng là một niềm mong ước.

Thế hệ chúng tôi đã giữ những con đường ra trận.

Còn thế hệ hôm nay hãy giữ gìn và xây dựng những con đường phát triển của quê hương.

Hãy học tập thật tốt.

Hãy lao động thật tốt.

Hãy sống có trách nhiệm.

Hãy biết giúp đỡ người khác.

Hãy chung tay xây dựng quê hương.

Đó là cách thiết thực nhất để tri ân những người đã hy sinh.

5. Ý nghĩa câu chuyện

“Giữ mạch đường ra trận bên dòng Gianh” giúp chúng ta nhìn cuộc kháng chiến từ một góc độ khác: mặt trận giao thông và hậu cần.

Những người làm nhiệm vụ tại các bến phà, tuyến đường không trực tiếp tham gia tất cả các trận đánh nhưng luôn phải đối mặt với bom đạn để bảo đảm người, hàng hóa và phương tiện được vận chuyển tới chiến trường. Các tư liệu về Bến phà Gianh hiện nay tiếp tục được sử dụng để khơi dậy ký ức lịch sử và giáo dục thế hệ trẻ về sự hy sinh của thế hệ đi trước.

Câu chuyện mang những ý nghĩa:

• Giáo dục truyền thống yêu nước và tinh thần trách nhiệm.

Thông điệp

“Có những người chiến đấu bằng khẩu súng, có những người chiến đấu bằng chiếc cuốc, chiếc xẻng và những chuyến phà. Họ cùng chung một nhiệm vụ: giữ cho con đường ra trận không bao giờ bị đứt.”

Và:

“Dòng sông Gianh hôm nay vẫn bình yên chảy về biển. Nhưng mỗi dòng nước đi qua vẫn nhắc chúng ta nhớ về những người đã từng đứng bên bến phà, dùng tuổi trẻ và cả tính mạng để giữ mạch giao thông cho Tổ quốc.”

Nguồn tư liệu

Câu chuyện được biên soạn dựa trên các tư liệu về Bến phà Gianh và những nhân chứng lịch sử từng làm nhiệm vụ tại đây, được Báo Văn Hóa và các cơ quan báo chí phản ánh trong chương trình “Bản hùng ca trên sông” năm 2026. Bến phà Gianh hiện là Di tích quốc gia đặc biệt và là địa điểm gắn với những ký ức chiến tranh, sự hy sinh của thế hệ đi trước.