Giữ tài liệu trong chiếc túi nhỏ

Sài Gòn những năm đầu kháng chiến chống thực dân Pháp vẫn sáng đèn và đông đúc như chưa từng có chiến tranh. Người bán hàng rong đi qua từng con phố, xe điện leng keng trên đường lớn, tiếng người gọi nhau vang lên giữa những dãy nhà san sát.

Nhưng đằng sau vẻ bình yên ấy, có những công việc âm thầm đang diễn ra mỗi ngày.

Nguyễn Thị Bình khi ấy còn là một người hoạt động bí mật trong lòng đô thị. Công việc của cô nhiều khi không ồn ào, không có tiếng súng, nhưng đòi hỏi sự bình tĩnh và cẩn trọng đến từng chi tiết nhỏ.

Một buổi chiều, cô nhận được một chiếc túi vải màu nâu đã cũ.

Người đồng chí trao túi chỉ nói rất khẽ:

– Tài liệu ở trong này. Phải đưa đến địa điểm mới trước nửa đêm.

Cô cầm chiếc túi trên tay.

Nó nhẹ đến mức không ai nghĩ bên trong là những tài liệu quan trọng liên quan đến công việc của cả một nhóm người.

Nguyễn Thị Bình mở túi kiểm tra. Bên trên là vài tờ giấy ghi chép bài giảng, một cuốn sổ nhỏ và chiếc khăn tay. Phần tài liệu thật được khâu kín trong lớp lót bên trong.

Cô khẽ gật đầu.

– Tôi hiểu rồi.

Trời bắt đầu đổ mưa lất phất khi cô bước ra phố. Chiếc túi nhỏ được đeo chéo qua vai như bao phụ nữ đi làm về muộn.

Điều khó nhất của công việc này không phải là mang tài liệu.

Mà là phải giữ cho mình trông hoàn toàn bình thường.

Cô đi chậm, ghé qua chợ mua ít rau, dừng lại trước một hiệu sách vài phút rồi mới tiếp tục đi. Đó là cách để tránh gây chú ý nếu có người theo dõi.

Đến gần cầu Bông, cô thấy phía trước có chốt kiểm soát.

Ánh đèn pin quét qua từng người.

Một người lính đưa tay ra hiệu:

– Dừng lại.

Nguyễn Thị Bình bước tới, giữ giọng bình tĩnh.

– Tôi đi về nhà.

– Trong túi có gì?

– Sách vở và đồ dùng cá nhân.

Người lính yêu cầu mở túi.

Cô nhẹ nhàng đặt chiếc túi lên bàn kiểm tra.

Bàn tay cô vẫn bình thản, nhưng trong lòng, từng nhịp tim như vang rõ hơn tiếng mưa.

Người lính lật qua cuốn sổ, xem mấy tờ giấy ghi chép rồi trả lại.

– Đi đi.

Cô cúi đầu cảm ơn và bước tiếp.

Chỉ khi qua khỏi cây cầu, cô mới khẽ siết chặt quai túi.

Chiếc túi nhỏ vẫn nằm yên bên vai, nhưng cô hiểu rằng vừa rồi không chỉ là một cuộc kiểm tra bình thường.

Nếu tài liệu bị phát hiện, không chỉ cô gặp nguy hiểm.

Nhiều người khác cũng có thể bị liên lụy.

Con đường phía trước còn dài.

Mưa dần nặng hạt hơn.

Nước chảy thành dòng dọc theo vỉa hè. Tà áo dài sẫm màu vì mưa, nhưng cô vẫn bước đều, giữ cho chiếc túi luôn sát người.

Đến một con hẻm nhỏ ở quận Chợ Lớn, cô dừng lại trước căn nhà có cánh cửa gỗ màu xanh.

Ba tiếng gõ nhẹ.

Cánh cửa hé mở.

Một người phụ nữ nhìn nhanh ra ngoài rồi kéo cô vào.

Không có lời chào dài.

Nguyễn Thị Bình tháo chiếc túi, dùng lưỡi dao nhỏ rạch đường chỉ bên trong lớp lót và lấy ra tập tài liệu đã được bọc kín.

Người nhận tài liệu cầm lấy bằng cả hai tay.

– Đồng chí đi có an toàn không?

Cô mỉm cười rất nhẹ.

– Tài liệu đến nơi là tốt rồi.

Căn phòng im lặng vài giây.

Ngoài trời, tiếng mưa rơi trên mái tôn nghe như tiếng trống nhỏ đều đều trong đêm.

Người phụ nữ nhìn chiếc túi đã cũ:

– Thật khó tin là mọi thứ lại được giấu trong một chiếc túi nhỏ như thế này.

Nguyễn Thị Bình khẽ đáp:

– Nhiều việc lớn bắt đầu từ những điều rất nhỏ.

Khi trở về, thành phố đã gần sáng.

Những gánh hàng đầu tiên bắt đầu ra chợ. Không ai biết người phụ nữ vừa đi qua họ đã mang theo điều gì trong đêm mưa ấy.

Nhiều năm sau, khi nhắc đến Nguyễn Thị Bình, người ta thường nhớ đến hình ảnh bà trên bàn đàm phán quốc tế, với phong thái điềm tĩnh và bản lĩnh của một nhà ngoại giao lớn.

Nhưng trước những ngày tháng ấy, đã có một người phụ nữ âm thầm giữ tài liệu trong chiếc túi nhỏ, đi qua những con phố đông người, những trạm kiểm soát và những đêm mưa của Sài Gòn.

Không có ánh hào quang.

Không có tiếng reo hò.

Chỉ có sự cẩn trọng, lòng can đảm và niềm tin rằng mỗi việc mình làm, dù nhỏ bé đến đâu, cũng đang góp phần vào cuộc đấu tranh lớn của dân tộc.

Và đôi khi, lịch sử không chỉ nằm trong những văn kiện trọng đại.

Nó còn nằm trong một chiếc túi vải cũ, trong những bước chân lặng lẽ giữa lòng thành phố và trong trái tim của những con người đã biết đặt Tổ quốc lên trên sự an toàn của chính mình.