Giữ thành Hà Nội đến cùng
Năm 1882, thực dân Pháp tiếp tục đẩy mạnh việc xâm lược Bắc Kỳ. Khi ấy, Hoàng Diệu đang giữ chức Tổng đốc Hà Nội, có nhiệm vụ bảo vệ thành và nhân dân trước quân Pháp.
Hoàng Diệu sinh năm 1829, quê ở Xuân Đài, huyện Diên Phước, tỉnh Quảng Nam. Ông nổi tiếng là người có tài, thanh liêm và rất cương trực.
Khi được giao trọng trách bảo vệ Hà Nội, ông biết tình hình vô cùng nguy hiểm. Quân Pháp có vũ khí hiện đại, trong khi lực lượng phòng thủ của triều đình còn nhiều hạn chế.
Hoàng Diệu vẫn quyết tâm:
“Còn thành thì còn giữ. Còn một người lính thì còn chiến đấu.”
Ông cho quân lính sửa sang thành lũy, kiểm tra vũ khí, chuẩn bị lương thực và bố trí lực lượng phòng thủ.
Ông cũng động viên binh lính phải giữ vững tinh thần, không được hoảng sợ trước quân Pháp.
Ngày 25 tháng 4 năm 1882, quân Pháp do Henri Rivière chỉ huy đưa quân đến bao vây thành Hà Nội.
Rivière gửi tối hậu thư, yêu cầu Hoàng Diệu đầu hàng và giao thành.
Hoàng Diệu kiên quyết từ chối.
Ông không muốn giao thành cho quân xâm lược mà không chiến đấu.
Quân Pháp bắt đầu tấn công.
Chúng sử dụng đại bác bắn mạnh vào thành.
Quân ta chống trả quyết liệt.
Hoàng Diệu trực tiếp chỉ huy việc phòng thủ, đi khắp nơi động viên binh lính.
Ông hiểu rằng quân Pháp có ưu thế lớn về vũ khí nhưng vẫn quyết tâm giữ thành.
Cuộc chiến diễn ra rất ác liệt.
Cuối cùng, quân Pháp phá được một phần thành và tràn vào.
Tình hình trở nên vô cùng nguy cấp.
Hoàng Diệu vẫn cố gắng tổ chức chống trả nhưng lực lượng của ông không thể chống lại quân Pháp có vũ khí mạnh hơn.
Khi nhận thấy thành Hà Nội không thể giữ được nữa, Hoàng Diệu vô cùng đau đớn.
Ông cảm thấy mình đã không hoàn thành được nhiệm vụ mà triều đình và nhân dân giao phó.
Sau khi thành thất thủ, Hoàng Diệu đi đến trước Võ Miếu, viết một bản di biểu gửi về triều đình.
Trong đó, ông nhận trách nhiệm về việc để mất thành.
Sau đó, Hoàng Diệu dùng khăn tuẫn tiết.
Ông qua đời ngày 25 tháng 4 năm 1882, hưởng thọ 54 tuổi.
Tin Hoàng Diệu hy sinh khiến nhân dân vô cùng thương tiếc.
Người dân Hà Nội kính trọng ông vì ông đã không đầu hàng, không chạy trốn và giữ trọn trách nhiệm của một người đứng đầu thành Hà Nội.
Sau khi Hà Nội rơi vào tay quân Pháp, cuộc kháng chiến chống Pháp ở Bắc Kỳ vẫn tiếp tục diễn ra.
Hình ảnh Hoàng Diệu trở thành biểu tượng của lòng yêu nước, khí tiết và tinh thần trách nhiệm.



