Giữ trọn một đời với cách mạng

Có những con người đi qua lịch sử không bằng những lời nói lớn lao, mà bằng cả một cuộc đời bền bỉ trước những thử thách. Từ một người thợ điện ở Hải Phòng, rồi người công nhân vùng mỏ Đông Bắc, Lê Thanh Nghị đã từng bước đến với cách mạng và dành gần trọn cuộc đời mình cho sự nghiệp của Đảng và dân tộc.

Đồng chí Lê Thanh Nghị tên thật là Nguyễn Khắc Xứng, sinh ngày 6-3-1911, trong một gia đình nhà nho nghèo, giàu truyền thống yêu nước ở làng Thượng Cốc, huyện Tứ Lộc, nay thuộc huyện Gia Lộc, tỉnh Hải Dương. Tháng 6-1926, ông xuống Hải Phòng làm thợ điện tại Xưởng Simi. Khoảng hai năm sau, ông ra vùng mỏ Vàng Danh làm việc. Chính cuộc sống của người công nhân đã giúp ông hiểu sâu sắc hơn những bất công dưới chế độ thực dân và thôi thúc ông tìm đến con đường cách mạng. Năm 1928, ông được giác ngộ cách mạng và năm 1929 gia nhập Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên.

Nhưng con đường ấy không hề bằng phẳng. Tháng 5-1930, Lê Thanh Nghị bị thực dân Pháp bắt. Sau thời gian bị giam giữ, ông bị kết án phát lưu chung thân và đày ra Côn Đảo. Đến tháng 6-1936, ông được trả tự do và trở về Hải Dương. Không lâu sau, ông lên Hà Nội bí mật bắt liên lạc với tổ chức Đảng, tham gia khôi phục phong trào cách mạng ở Hà Nội và Hải Dương. Cuối năm 1938, ông được Xứ ủy Bắc Kỳ cử tham gia Liên tỉnh ủy B, trực tiếp phụ trách tổ chức Đảng ở Hải Dương và vùng mỏ.

Đầu năm 1940, ông lại bị thực dân Pháp bắt và đày lên Nhà tù Sơn La. Tại đây, từ tháng 10-1941 đến tháng 6-1943, ông được chi bộ nhà tù tín nhiệm bầu làm Bí thư chi bộ. Đến đầu năm 1945, sau khi mãn hạn tù, ông tìm cách trốn thoát và tiếp tục hoạt động cách mạng. Sau đó, ông được chỉ định vào Thường vụ Xứ ủy Bắc Kỳ.

Sau Cách mạng Tháng Tám năm 1945, từ một người từng nhiều lần bị thực dân bắt giam, Lê Thanh Nghị trở thành một cán bộ giữ nhiều trọng trách của Đảng và Nhà nước. Ông từng là Bí thư, Chủ tịch Ủy ban Kháng chiến-Hành chính Khu 3 và Liên khu 3; Ủy viên Trung ương Đảng, Ủy viên Bộ Chính trị; Bộ trưởng Bộ Công nghiệp; Phó thủ tướng Chính phủ; Thường trực Ban Bí thư Trung ương Đảng và Phó chủ tịch Thường trực kiêm Tổng thư ký Hội đồng Nhà nước. Ông cũng là đại biểu Quốc hội từ khóa II đến khóa VII.

Gần 60 năm hoạt động cách mạng, từ những ngày làm công nhân đến khi đảm nhiệm những trọng trách lớn, Lê Thanh Nghị luôn trải qua nhiều thử thách nhưng vẫn kiên định với con đường mình đã lựa chọn. Ông qua đời năm 1989, để lại dấu ấn của một người chiến sĩ cách mạng đã dành trọn cuộc đời cho Đảng, cho nhân dân và quê hương Hải Dương. Với những cống hiến ấy, ông được Đảng và Nhà nước trao tặng Huân chương Sao Vàng, Huân chương Hồ Chí Minh cùng nhiều phần thưởng cao quý khác.

Một cuộc đời gần sáu thập kỷ, đi qua nhà tù, những năm tháng cách mạng gian nan và những trọng trách lớn của đất nước—đó chính là hành trình của Lê Thanh Nghị, người con Hải Dương đã giữ trọn lý tưởng cách mạng cho đến cuối đời.