“Giữ vững trận địa Cẩm Ly” – người pháo thủ quả cảm trên tuyến lửa Quảng Bình

Trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước, Quảng Bình là địa bàn đặc biệt quan trọng trên tuyến chi viện chiến lược từ miền Bắc vào chiến trường miền Nam. Vì vậy, nhiều công trình giao thông, cầu đường, kho tàng và các mục tiêu bảo đảm vận tải trên địa bàn thường xuyên bị không quân Mỹ đánh phá. Trong cuộc chiến đấu bảo vệ đập Cẩm Ly, huyện Lệ Thủy, chiến sĩ Nguyễn Hữu Ngoãn, pháo thủ số 2 thuộc Đại đội 3, Tiểu đoàn 9 pháo cao xạ, bộ đội địa phương Quảng Bình, đã lập chiến công xuất sắc và trở thành một trong những Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân tiêu biểu của tỉnh. Các tư liệu chính thức của tỉnh Quảng Bình xác nhận Nguyễn Hữu Ngoãn nằm trong danh sách những Anh hùng LLVTND tiêu biểu của địa phương thời kỳ chống Mỹ.

Trận địa Cẩm Ly – nơi người lính trẻ đối mặt với bom đạn

Nguyễn Hữu Ngoãn sinh năm 1945, quê tại xã Thanh Trạch, huyện Bố Trạch, tỉnh Quảng Bình. Năm 1962, khi cuộc chiến tranh phá hoại miền Bắc ngày càng mở rộng, ông nhập ngũ và được biên chế vào lực lượng pháo cao xạ của bộ đội địa phương.

Trong chiến tranh phá hoại, nhiệm vụ của các đơn vị cao xạ là bảo vệ những mục tiêu có ý nghĩa quan trọng đối với hoạt động sản xuất, giao thông và chi viện chiến trường. Đập Cẩm Ly là một trong những công trình cần được bảo vệ. Đối với người lính cao xạ, chiến đấu không chỉ là bắn máy bay mà còn phải duy trì trận địa, bảo đảm pháo luôn sẵn sàng và phối hợp chính xác với đồng đội.

Nguyễn Hữu Ngoãn đảm nhiệm vị trí pháo thủ số 2 của khẩu đội. Công việc đòi hỏi thao tác nhanh, chính xác và tuyệt đối tuân thủ mệnh lệnh của khẩu đội trưởng. Trong điều kiện máy bay địch có ưu thế về tốc độ và hỏa lực, chỉ một sơ suất nhỏ cũng có thể khiến cả trận địa phải trả giá.

Những trận đánh bảo vệ đập Cẩm Ly

Theo tư liệu tổng hợp về các Anh hùng LLVTND của Quảng Bình, Nguyễn Hữu Ngoãn đã chiến đấu trong đội hình Đại đội 3, Tiểu đoàn 9 pháo cao xạ, trực tiếp bảo vệ đập Cẩm Ly. Thành tích chiến đấu của ông được Nhà nước ghi nhận bằng danh hiệu Anh hùng LLVTND.

Điểm nổi bật trong câu chuyện của Nguyễn Hữu Ngoãn là tinh thần bám trận địa và phối hợp chiến đấu. Khi máy bay Mỹ đánh phá mục tiêu, các pháo thủ phải nhanh chóng đưa pháo vào trạng thái chiến đấu, xác định phần tử bắn và tập trung hỏa lực theo chỉ huy. Người lính pháo cao xạ vì thế vừa chiến đấu bằng kỹ thuật, vừa chiến đấu bằng bản lĩnh.

Trong những trận đánh tại Cẩm Ly, Nguyễn Hữu Ngoãn cùng đồng đội phải đối mặt với những đợt tập kích đường không liên tiếp. Mục tiêu mà họ bảo vệ không chỉ là một công trình dân sinh mà còn liên quan đến khả năng duy trì sản xuất và bảo đảm giao thông, hậu cần của địa phương trong chiến tranh.

Sự bình tĩnh của người pháo thủ

Điều đáng chú ý trong hình tượng Nguyễn Hữu Ngoãn là ông không phải một nhân vật xuất hiện trong một trận đánh quy mô lớn như Điện Biên Phủ hay một chiến dịch tiến công chiến lược. Chiến công của ông thuộc về mặt trận phòng không bảo vệ hậu phương miền Bắc – nơi hàng ngày, hàng giờ những người lính phải đối diện với máy bay, bom và tên lửa.

Về mặt quân sự, nhiệm vụ ấy có ý nghĩa rất quan trọng. Trong chiến tranh phá hoại, không quân Mỹ tìm cách đánh vào các mục tiêu giao thông, thủy lợi, kho tàng và các cơ sở bảo đảm hậu cần nhằm làm suy giảm khả năng chi viện của miền Bắc. Vì vậy, mỗi trận địa cao xạ bảo vệ một mục tiêu cụ thể đều là một mắt xích trong hệ thống phòng không nhân dân và bảo đảm hậu phương.

Nguyễn Hữu Ngoãn đã cùng đồng đội biến một trận địa phòng không ở Cẩm Ly thành điểm tựa bảo vệ công trình và duy trì hoạt động của địa phương. Chính từ những trận chiến đấu như vậy, Quảng Bình từng bước xây dựng được thế trận phòng không rộng khắp, chống lại các cuộc đánh phá bằng không quân.

Từ Quảng Bình đến biểu tượng của người lính cao xạ

Quê hương Thanh Trạch cũng là nơi có nhiều người tham gia kháng chiến. Sau chiến tranh, xã này được tuyên dương Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân; riêng Nguyễn Hữu Ngoãn là một trong ba người con của xã được phong tặng danh hiệu Anh hùng LLVTND trong kháng chiến chống Mỹ.

Tên tuổi của ông vì thế được đặt trong dòng lịch sử chung của Quảng Bình – địa phương từng được biết đến với truyền thống “Hai giỏi”, vừa sản xuất giỏi, vừa chiến đấu giỏi. Trong hoàn cảnh chiến tranh, người dân và lực lượng vũ trang phải đồng thời bảo vệ quê hương, duy trì sản xuất và bảo đảm tuyến chi viện cho chiến trường.

Nguyễn Hữu Ngoãn là hình ảnh tiêu biểu cho thế hệ thanh niên Quảng Bình trưởng thành trong hoàn cảnh ấy. Từ một người lính trẻ, ông trở thành pháo thủ có bản lĩnh, trực tiếp tham gia bảo vệ những mục tiêu quan trọng của địa phương.

Chiến công từ một vị trí tưởng như thầm lặng

Nhìn từ góc độ lịch sử quân sự, câu chuyện của Nguyễn Hữu Ngoãn cho thấy chiến thắng không chỉ được tạo nên ở những chiến dịch tiến công lớn, mà còn được hình thành từ hàng nghìn trận đánh phòng không, bảo vệ cầu đường, kho tàng, công trình thủy lợi và các tuyến vận tải.

Mỗi khẩu pháo cao xạ trên trận địa là một bộ phận của thế trận phòng không. Mỗi pháo thủ phải làm tốt phần việc của mình để cả khẩu đội có thể chiến đấu hiệu quả. Nguyễn Hữu Ngoãn, với vị trí pháo thủ số 2, đã góp phần vào sức mạnh chung ấy bằng sự bình tĩnh, chính xác và tinh thần không ngại hy sinh.

Các tài liệu thống kê danh sách Anh hùng LLVTND ghi rõ Nguyễn Hữu Ngoãn được tuyên dương khi đang là binh nhất, pháo thủ số 2 Đại đội 3, Tiểu đoàn 9 pháo cao xạ, bộ đội địa phương Quảng Bình, với thành tích chiến đấu bảo vệ đập Cẩm Ly, huyện Lệ Thủy.

Bài học từ người Anh hùng Cẩm Ly

Câu chuyện thời hoa lửa của Anh hùng Nguyễn Hữu Ngoãn không cần đến những lời kể quá bi tráng. Giá trị của câu chuyện nằm ở một điều giản dị: một người lính trẻ đã hoàn thành nhiệm vụ của mình trong hoàn cảnh nguy hiểm nhất.

Đó là phẩm chất rất đặc trưng của thế hệ chiến sĩ chống Mỹ: kỷ luật, bình tĩnh, đoàn kết và đặt nhiệm vụ chung lên trên lợi ích cá nhân. Những con người như Nguyễn Hữu Ngoãn đã góp phần giữ vững hậu phương Quảng Bình trước các cuộc đánh phá bằng không quân, qua đó bảo đảm điều kiện để miền Bắc tiếp tục sản xuất và chi viện cho chiến trường miền Nam.

Ngày nay, đập Cẩm Ly và những vùng đất từng là tuyến lửa đã mang diện mạo khác. Bom đạn chiến tranh đã lùi xa, nhưng ký ức về những người lính từng đứng trên trận địa vẫn còn đó. Nguyễn Hữu Ngoãn là một trong những cái tên tiêu biểu cho lớp người đã dành tuổi trẻ của mình để bảo vệ quê hương.

Câu chuyện của ông nhắc chúng ta rằng lịch sử không chỉ được làm nên bởi những chiến dịch vang dội, mà còn bởi những trận chiến thầm lặng ở từng địa phương, từng trận địa và từng khẩu pháo. Chính từ những đóng góp tưởng như nhỏ bé ấy đã hình thành sức mạnh tổng hợp của cả một dân tộc trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước.

Nguyễn Hữu Ngoãn – người pháo thủ trên trận địa Cẩm Ly – là một hình ảnh đẹp của “thời hoa lửa”: bình dị trong đời thường, kiên cường khi chiến đấu và luôn đặt nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc lên trên sự an toàn của bản thân.