GIỮA BAN NGÀY VÀO HANG Ổ ĐỊCH

Đầu thập niên 60, hưởng ứng phong trào Đồng Khởi xuất phát từ Bến Tre, nhân dân huyện Châu Phú dưới sự lãnh đạo của Đảng bộ huyện đã nhất tề vùng lên kiên quyết đập tan bộ máy kềm kẹp của bọn Mỹ Diệm. Chỉ trong thời gian ngắn ta đã làm chủ phần lớn vùng nông thôn, buộc địch phải co cụm về những đồn bót then chốt, những cơ quan trọng yếu dọc liên tỉnh lộ 10 nối liền Châu Đốc, Long Xuyên.

Hòa trong khí thế cách mạng của quần chúng, thanh niên trong huyện hăng hái tòng quân vào bộ đội, dđu kích. Vấn đề cấp thiết đặt ra cho các đồng chí lãnh đạo Đảng bộ lúc bấy giờ là làm sao có đủ vũ khí trang bị cho các lực lượng. Sau hiệp định Giơ-neo, số vũ khí ta chôn giấu lại chẳng có bao nhiêu và phần lớn đã cũ kỹ, lạc hậu. Đánh địch lấy vũ khí là một phương hướng lớn và là một quyết tâm lớn đặt ra cho mỗi cán bộ, chiến sĩ lúc bấy giờ.

Nhưng đánh vào đâu và vào lúc nào để đạt hiệu quả cao nhất và thiệt hại về ta ở mức thấp nhất? Với các đồn bót địch ta đã chạm trán nhiều lần, ta hiểu rõ số quân từng đồn, hiểu rõ tên tuổi từng tên chỉ huy. Chúng luôn cảnh giác ta khó giành yếu tố bất ngờ. Chỗ địch bất ngờ nhất phải chăng là chỗ địch tưởng là yên ổn nhất? Câu hỏi ấy luôn xoáy vào suy nghĩ của các đồng chí lãnh đạo.

Những năm ấy Ban Binh chánh vận của huyện gồm các đồng chí sáu Tố, Tô Sĩ Hồng, Ngọc Bích, chín Cung, năm Nhỏ… đã xây dựng được nhiều cơ sở cách mạng trong dân và trong lòng địch, trong số đó có ông Trần Ngọc Điện, làm hộ tịch xã Bình Long. Công sở xã nằm kế bên đình thần, trên nền cơ quan Ngân hàng Nông Nghiệp hiện nay. Một trung đội dân vệ lưu động do tên Hăng chỉ huy đóng tại đây. Vào đầu tháng 5- 1962, ông Trần Ngọc Điện đã cung cấp cho ta tình hình quân số, vũ khí, quy luật đi lại của trung đội này. Từ những dữ liệu đó Ban Binh vận kết hợp với chi bộ xã Bình Long xây dựng kế hoạch, nghiên cứu mục tiêu, đối tượng, vẽ sơ đồ báo cáo về Huyện ủy. Sau khi nghiên cứu cẩn thận, Huyện ủy nhất trí với phương án đánh địch để lấy vũ khí và giao cho đồng chí Đào Hữu Cảnh (bảy Cảnh), Huyện đội trưởng trực tiếp tổ chức trận đánh.

Lực lượng Huyện đội Châu Phú lúc bấy giờ đã phát triển được một đại đội, đặt phiên hiệu là đại đội 802, có bộ phận tham mưu, một tổ trinh sát và một tổ đặc công. Căn cứ đóng tại vùng Cốc Đạo Cậy, Thạnh Mỹ Tây, Bình Mỹ từ mương Cầu Móng, kinh Bảy đến kinh Mười Ba. Hậu cứ là vùng ven kinh Vĩnh Tế, Bà Bài, Vĩnh Ngươn đến Cả Hàng. Ngoài ra các xã trong huyện đều xây dựng được một tiểu đội du kích, trang bị từ ba đến bốn súng trường và lựu đạn.

Để nắm chắc tình hình địch, đồng chí bảy Cảnh phân công một tổ trinh sát, gồm đồng chí Nguyễn Văn Mạnh (hai Mạnh), Trung đội trưởng cùng một đội viên du kích mật hóa trang ra chợ Cái Dầu điều nghiên thực tế, lấy hồ sơ cụ thể. Khi lên kế hoạch tác chiến, để giành yếu tố bất ngờ, Ban chỉ huy Huyện đội chọn phương án táo bạo nhất: Đánh vào ban ngày bằng hình thức giả trang làm lính Bảo an của quận.

Cùng thời gian này đồng chí Đào Hữu Cảnh triệu tập các đội trưởng du kích các xã Thạnh Mỹ Tây, Bình Mỹ, Bình Long về căn cứ Cốc Đạo Cậy triển khai kế hoạch. Mặt khác phân công đồng chí sáu Già xây dựng hai gia đình cơ sở ở đầu bót số 2 Bình Mỹ cho lực lượng tham gia trận đánh ém quân.

Chiều Ngày 20-5-1962, từ kinh Bảy – Cây Dương ta hành quân ra tập kết ở ấp Bình Thành, xã Bình Mỹ. Lực lương tham gia trận đánh gồm hai tiểu đội Địa phương quân huyện, 5 chiến sĩ du kích xã Bình Long, 12 chiến sĩ du kích xã Bình Mỹ và 11 chiến sĩ du kích xã Mỹ Thạnh Tây. Tất cả đều trang bị thompson, carbine, garant, súng trường mas 36 và lựu đạn. Ban chỉ huy trận đánh gồm các đồng chí Nguyễn Văn Mạnh (hai Mạnh) – Trung đội trưởng, đồng chí Nguyễn Văn Nù (Kim) – Trung đội phó, đồng Dương Văn Tiền (sáu Nhỏ) – Chính trị viên. Đồng chí hai Mạnh, chỉ huy 17 chiến sĩ ém quân ở nhà cơ sở. Đồng chí sáu nhỏ chỉ huy số chiến sĩ còn lại ém quân bọc hậu công sở xã Bình Long để chận viện, bảo vệ đường rút lui.

Cùng lúc ấy Ban chỉ huy huyện đội đã đứng chân ở vàm kinh Bảy để tiện việc liên lạc, chỉ huy. Để khích lệ tinh thần chiến sĩ, Ban chỉ huy tuyên bố sẽ hạ thịt một con bò để tưởng thưởng anh em chiến thắng trở về.

Sau khi ém quân xong, sáng ngày 21 – 5, đồng chí hai Mạnh phân công hai đội viên du kích mật lên chợ Cái Dầu lân la dò xét tình hình địch lần cuối, cùng lúc ấy đồng chí nhận được lá thư hỏa tốc của đồng chí bảy Cảnh từ kinh Bảy gửi ra, đại khái cho biết qua thu thập các nguồn tin quân báo, kế hoạch tập kích trụ sở xã Bình Long có thể bị lộ, đề nghị đơn vị rà soát lại, nếu quả vậy thì rút quân về căn cứ. Lập tức đồng chí hai Mạnh cho triệu tập các đồng chí chiến sĩ là đảng viên gồm: tám Công, hai Ốm (tổ đặc công), năm Nhỏ (binh vận), chín Trung (quân báo)… để đánh giá lại tình hình. Sau khi nghe hai đội viên du kích báo cáo tình hình địch ở Cái Dầu vẫn bình thường và ý kiến phát biểu của các đảng viên, đồng chí hai Mạnh kết luận kiên quyết đánh theo phương án đã đề ra.

Hai giờ chiều cùng ngày, từ các nhà cơ sở, các chiến sĩ giả trang lính Bảo an tập trung tại lò gạch Nam Hưng, ấp Bình Thành, xã Bình Mỹ đón hai chiếc xe đò (loại xe Frord) lên chợ Cái Dầu. Ngồi sát bên hai tài xế là đồng chí bảy Thu, biết lái xe hơi, được phân công làm quan sát viên cánh dưới và đồng chí năm Nhỏ (thay thế một đồng chí khác vào phút chót) làm quan sát viên cánh trên. Đến đình Bình Long lực lượng ta xuống dàn đội hình. Đồng chí hai Mạnh bước vô kêu lính gác ra lấy thư của Quận trưởng Châu Phú gởi tên Hăng. Tên lính gác thấy cử chỉ đồng chí khác lạ nên sinh nghi, không ra nhận thư. Thấy lộ, đồng chí hai Mạnh ra hiệu lính nổ súng. Địch bắn đồng chí hy sinh, đồng chí Thu, Đạt bị thương. Thấy người chỉ huy đã ngã xuống, lập tức một đồng chí đảng viên hô xung phong, các đồng chí ta ồ ạt tràn vô bắn gục tên lính gác và hai tên khác. Trước khí thế dũng mãnh của ta, các tên còn lại hoảng loạn bỏ chạy ra của sau. Số nhân viên hành chánh chui xuống bàn giơ tay đầu hàng. Ta làm chủ hoàn toàn trụ sở xã. Đồng chí năm Nhỏ đạp tung cửa kho, vũ khí địch chất đầy trên giá, ta tịch thu toàn bộ 28 khẩu, trong đó có một trung liên và 33 băng đạn. Xong, ta rút về ngọn Phù Vật với sự yểm trợ của đồng chí sáu Nhỏ, mang theo xác đồng chí hai Mạnh và hai đồng chí bị thương.

Đồng chí bảy Cảnh bố trí hai chiếc tắc -ráng ở kinh Xáng Cây Dương đón lực lượng tham gia trận đánh. Tổ chức lễ truy điệu đồng chí hai Mạnh và an táng đồng chí tại vườn đội Thuấn. Sau đó kéo về kinh Bảy liên hoan. Tối đó bộ đội hành quân về kinh Mười Ba, Cốc Đạo Cậy. Ngày hôm sau lực lượng hành quân về núi Sam.

Trận tập kích này đã làm bọn tề xã Bình Long và các nơi khác hoang mang rúng động, tên Đào Thanh Chân, Đại diện xã Bình Long xin từ chức, một số tên khác cũng xin nghỉ về nhà làm ăn. Một binh sĩ xã Thạnh Mỳ Tây mang súng ra theo cách mạng. Một lính quê Bình Long đóng ở tỉnh xa đã đào ngũ mang cả súng về địa phương. Phong trào quần chúng làm binh vận diễn ra rầm rộ, nhiều gia đình binh sĩ tham gia kêu gọi chồng con em mình không làm gì có hại cho dân, cho kháng chiến, đồng thời vận động các gia đình không cho con cháu đi lính. Qua trận đánh tinh thần chiến đấu của bộ đội, du kích, cán bộ chính trị, đoàn thể và sơ sở quần chúng được nâng lên rất cao.

Đã 43 năm trôi qua… Những đồng chí tham gia trận đánh nổi tiếng ngày ấy chẳng còn lại mấy người: đồng chí tám Công, hai Ốm, năm Nhỏ, sáu Nhỏ, hai Mận… tất cả đã nghỉ hưu, sức khỏe sút kém nhưng vẫn giữ vẹn quan điểm, lòng tin son sắc với Đảng, với dân, vẫn tiếp tục cống hiến tâm trí, sức lực còn lại của mình vào sự nghiệp chung của Đảng bộ và nhân dân địa phương.

Để tưởng nhớ công lao của cán bộ, chiến sĩ và nhân dân đã tham gia trận đánh nổi tiếng này và để giáo dục truyền thống cách mạng cho các thế hệ hôm nay và mai sau, nên chăng ta cho xây dựng một bia kỷ niệm tại nơi này?