giữa chiến tranh tàn khốc

Câu chuyện của Nguyễn Tâm Cớn (Tổ trưởng tổ phá bom Nguyễn Bích Cớn, Đại đội 317, đội 65 - Tổng đội TNXP, hiện sống ở Yên Thành, Nghệ An) kể, đầu năm 1968, Mỹ thả một loại bom mới, gọi là bom từ trường. Những quả bom nằm gần đường hút kim loại phát nổ. “Tôi bàn với anh em học cách phá bom”, ông Cớn kể.

Dù không phải nhiệm vụ của mình, nhưng đội TNXP ấy, cứ “bom ném xuống là ta đi phá luôn, không chờ đợi công binh đến. Phá sớm thì chị em ra san lấp đường sớm, xe thông đường sớm”. Và họ ôm thuốc nổ, ôm nguồn động viên của anh chị em để trườn vào bãi bom.

Đối mặt với thần chết, nhưng họ vẫn làm công việc ấy. “Chúng tôi không sợ chết? đừng nghĩ vậy. Chúng tôi rất sợ chết. Sống trong bom đạn suốt ngày đêm nỗi sợ chết càng mạnh hơn. Ai đó nói không sợ chết tôi nghĩ là họ nói cho qua chuyện. Cái chết lúc nào cũng bay lượn trên đầu” - ông Cớn kể.

Không màng tính mạng của mình nhưng sống sót trở về như ông Cớn là một may mắn. Có những người, thậm chí cả tiểu đội đã bỏ lại thân thể nơi chiến trường. Câu chuyện của ông Nguyễn Văn Ngọc (Trung đội 3, đại đội 1, tiểu đoàn 1, trung đoàn 9, sư đoàn 320, hiện sống ở Gia Phố, Hương Khê, Hà Tĩnh) kể về những cái chết của người lính mà không trang văn nào có thể hư cấu được độ khốc liệt đến thế.

Trong đêm hành quân, B52 rải cắt ngang đội hình. Ông Ngọc bị tung lên ngọn cây, lộn nhào xuống đất. "Tôi bò dậy, cảm thấy khó thở. Mặt ướt đẫm. Hai tay vuốt liên tục. Máu chảy ra từ mũi từ miệng mà tôi tưởng là mồ hôi".

Ông Ngọc còn sống, nhưng đồng đội thì không. Công việc đau đớn nhất của người lính có lẽ là khi đi nhặt xác anh em đồng đội: “Chúng tôi mò mẫm nhặt suốt đêm. Sáng sớm mai nhìn thấy bốn khối thịt xương. Tiếp tục nhặt. Phải nhặt hết. Không được để sót. Nhìn lên ngọn cây là ruột. Xuống dưới khe là chân. Bên kia sườn núi là đầu. Tôi nhặt đem về đổ vào số xương thịt anh em.

Tiểu đội hỏa lực của tôi đi giữa đội hình đại đội. Một người bị lìa đầu, một người văng mất chân. Các đơn vị đưa danh sách số người chết. 58 người chết, 60 người bị thương.

58 phần xương thịt chia ra tương đối đồng đều. Không cần khớp. Không cần đầy đủ. Không cần. Không thể. Trải tăng, Trải ni long. Bốc thịt bốc xương vào. 58 ngôi mộ. Ban chỉ huy đại đội 11 bị xóa sổ”.

Khi ấy, ông Ngọc mới 17 tuổi. Đó là trận đánh số 10 của ông. Và phía trước, không biết còn bao nhiêu trận đánh như vậy nữa.

Có những người lính, TNXP được điều chuyển làm công việc an toàn hơn, nhưng vẫn xung phong ra nơi đầu tên mũi đạn. Bà Trần Thị Thông (Tiểu đội trưởng đội 2, Đại đội 317, đội 65- Tổng đội TNXP, hiện sống ở thành phố Vinh) trong bài Người về từ Truông Bồn là một người như vậy: Bảy thanh niên đi đợt này, chỉ mình tôi là nữ. Sau gần hai tháng nấu ăn được chuyển lên tổ làm đường. Nghe tin được chuyển trong lòng phấn khởi. Đi thanh niên xung phong mà nấu ăn thì rất chán”.

Cho tới khi cả tiểu đội hy sinh, còn lại một mình, bà được đưa về đội thu dung, lý do sức khỏe yếu. Nhưng người TNXP ấy vấn kiên quyết: “Về đội thu dung là nhận mình có tư tưởng buông xuôi. Tôi không buông xuôi”, và xin chuyển sang công tác khác.