Giữa trưa Hoà Bình

Ngày 30 tháng 4 năm 1975.

Khi chiếc xe tăng rung lên vì tiếng động cơ, Thượng Thái Tuyết ngồi dựa vào thành xe, đôi mắt đỏ ngầu vì nhiều đêm thiếu ngủ. Anh mới hai mươi ba tuổi, là chiến sĩ bộ binh thuộc một đơn vị tham gia Chiến dịch Hồ Chí Minh.

Suốt nhiều tuần qua, đơn vị của Tuyết hành quân gần như không ngơi nghỉ. Từ những cánh rừng miền Đông Nam Bộ, họ tiến nhanh về Sài Gòn theo mệnh lệnh phải thần tốc, táo bạo, bất ngờ, chắc thắng.

Buổi sáng hôm đó, không khí khác hẳn mọi ngày. Không còn những trận pháo kích dữ dội kéo dài như trước. Không còn những tuyến phòng thủ kiên cố ngăn bước tiến của đoàn quân. Tin tức từ các mũi tiến công liên tục truyền về cho biết nhiều đơn vị đối phương đã tan rã hoặc buông súng.

Tuyết nhìn về phía trước.

Xa xa là thành phố Sài Gòn.

Anh chưa từng đặt chân đến nơi này.

Trong trí tưởng tượng của người lính quê Tuyên Quang, đó là một thành phố rất lớn, rất xa và dường như thuộc về một thế giới khác.

Nhưng hôm nay, anh đang tiến vào đó.

Khoảng hơn mười giờ sáng, đơn vị Tuyết theo đội hình tiến dọc những con đường rộng lớn. Người dân đứng hai bên đường ngày một đông. Có người nhìn đoàn quân bằng ánh mắt ngỡ ngàng. Có người mỉm cười. Có người bật khóc.

Một cụ già tóc bạc đứng trước cửa nhà giơ tay vẫy: Các chú vào rồi! Hòa bình rồi!

Không ai trả lời được. Nhiều chiến sĩ chỉ biết gật đầu. Chính họ cũng chưa dám tin thời khắc ấy đang thực sự diễn ra.

Gần trưa.

Một tin truyền nhanh dọc đội hình: Mục tiêu phía trước là Dinh Độc Lập!

Tim Tuyết đập mạnh.

Từ lâu, anh đã nghe nhắc đến nơi này. Đó là trung tâm quyền lực của chính quyền Việt Nam Cộng hòa. Nếu Dinh Độc Lập được tiếp quản, chiến tranh gần như đã kết thúc. Đoàn quân tăng tốc. Những tiếng động cơ vang dội giữa trưa nắng.

Khi đến gần dinh, Tuyết nhìn thấy tòa nhà màu trắng hiện lên sau hàng cây xanh. Lá cờ của chính quyền Sài Gòn vẫn còn trên nóc. Không khí căng thẳng bao trùm. Không ai biết những gì sẽ xảy ra trong vài phút tới. Rồi bất ngờ, từ phía trước vang lên tiếng kim loại va chạm dữ dội. Một chiếc xe tăng lao về phía cổng. Tiếng reo vang khắp đội hình. Cánh cổng sắt bật tung. Xe tăng tiến vào bên trong khuôn viên. Các chiến sĩ bộ binh lập tức theo sau. Tuyết chạy qua cổng dinh trong làn bụi mù.

Anh biết mình vừa bước qua một cánh cổng sẽ được nhắc đến trong sách sử nhiều năm sau.

Bên trong tòa nhà, không có cảnh giao tranh dữ dội như anh từng hình dung. Nhiều người đứng chờ sẵn. Các chiến sĩ nhanh chóng kiểm soát các vị trí quan trọng.

Tại đây, những người thuộc chính quyền Sài Gòn, trong đó có Tổng thống Dương Văn Minh, đã chờ để bàn giao. Những lời đối thoại ngắn gọn diễn ra. Chiến tranh thực sự đã đi đến hồi kết. Tuyết đứng ở cuối hành lang. Anh không nghe rõ mọi câu nói. Nhưng anh cảm nhận được sức nặng của lịch sử trong từng khoảnh khắc. Ít phút sau, một tiếng hô lớn vang lên từ phía sân.

Mọi người đổ mắt lên mái nhà.

Một người lính đang kéo lá cờ giải phóng lên đỉnh Dinh Độc Lập.

Lá cờ tung bay trong gió. Cả khuôn viên như lặng đi vài giây. Tuyết ngước nhìn. Anh bỗng nhớ đến những đồng đội đã nằm lại trên đường hành quân vào Nam. Giá như họ có thể nhìn thấy khoảnh khắc này.

Trưa hôm ấy, ánh nắng phủ kín thành phố. Tiếng súng đã thưa dần. Tiếng động cơ chiến tranh đang lùi xa. Ngoài đường, người dân bắt đầu ùa ra. Nhiều người mang nước uống cho bộ đội. Nhiều người bắt tay những chiến sĩ vừa tiến vào thành phố.

Một em bé khoảng tám tuổi chạy đến trước mặt Tuyết. Em ngước nhìn anh rồi hỏi: Chú bộ đội ơi, hết chiến tranh rồi hả chú? Tuyết im lặng vài giây. Anh nhìn lá cờ đang bay trên nóc Dinh Độc Lập. Rồi mỉm cười. Ừ, hết rồi cháu.

Lần đầu tiên sau nhiều năm, anh cảm thấy tương lai đang mở ra trước mắt.

Không phải tương lai của riêng anh. Mà là tương lai của cả một đất nước. Và trong buổi trưa lịch sử ngày 30 tháng 4 năm 1975 ấy, giữa sân Dinh Độc Lập, người lính trẻ hiểu rằng mình vừa trở thành một nhân chứng của thời khắc thay đổi vận mệnh dân tộc.