GS Trần Đại Nghĩa

Hồi ấy, Cục Quân giới đóng trên đồi cao ở Chiến khu Việt Bắc. Để chống quân Pháp nhảy dù, ông hiến kế cắm cọc nhọn ở các khu đất trống xung quanh. Không ngờ, có lần chính ông bị va trúng cọc. Trong cái rủi có cái may, đang "ế" tự nhiên gặp cô y tá Khánh.Đúng "vớ được cọc", mọi người trong đơn vị tiến hành vun vén luôn kẻo "nguội" mất rồi có khi đến già mà ông Nghĩa vẫn không kiếm được chân tình. Hành động gấp, tổ chức quyết định cử đồng chí Tổng cục trưởng Tổng cục Cung cấp Trần Đăng Ninh làm "ông mối" để giới thiệu kỹ sư Trần Đại Nghĩa với y tá Nguyễn Thị Khánh.Khi ấy chàng kỹ sư mới có động thái. “Hai hôm liền cha đến chỗ mẹ làm việc. Mẹ tôi thì chỉ chờ ông mở lời là gật đầu đồng ý. Ai ngờ cha đến chỉ ngồi trên ghế mà chẳng nói gì. Cuối cùng không nhịn được, mẹ tôi phải chủ động nói, nếu anh đã có ý, chúng ta đi báo cáo tổ chức. Thế là hai người nên duyên vợ chồng!”- nguyên văn lời ông Trần Dũng Trí, con trai của 2 người kể lại.Trước hôm đám cưới, có người định viết thư báo với Bác Hồ, nhưng ông gạt đi: “Bác còn bao nhiêu việc lớn của đất nước, đừng làm phiền Bác việc nhỏ này”. Ông gom góp được 50 đồng đi mua quả mắc coọc để làm cỗ cưới. Bà Khánh kể: “Trong chiến khu chỉ dám mời những người thân đến chung vui. Anh em lại góp thêm mỗi người vài đồng để nhờ các anh nuôi nấu bữa cơm làm cỗ cưới. Lễ nhanh để còn kháng chiến chống giặc”. Thế là GS có vợ. Cả nước mừng.Ở chiến khu ai cũng sợ đi qua phòng cụ Nghĩa, tại vì phòng chứa đầy thuốc nổ đủ loại, chỗ nào cũng thấy ngổn ngang bao tải thuốc nổ, trên mặt bàn làm việc la liệt các loại đạn Bazooka. Đã thế ông này lại có thói quen... hút thuốc mỗi lúc tư duy, các cụ độ còng lưng mới còn nguyên vẹn như vậy.Nhiều lần, cụ Nghĩa nhà ta đi tắm suối nửa ngày chưa về, làm cả cơ quan phải đi tìm. Ra đến suối thấy cụ đang ngồi trên tảng đá viết đầy công thức ngoằn ngoèo. Cả đơn vị hú hồn.Cụ Nghĩa được vợ nhờ trông con hộ. Vợ cụ về đến nơi thấy đứa nào cũng mặt mũi lem nhem còn ba thì đang ngồi đọc sách. Cụ gọi đó là "trông con kiểu tự do sáng tạo".Với GS Trần Đại Nghĩa, chuyện quên ăn quên ngủ là chuyện thường. Biết chồng luôn mải mê làm việc, tới khi đến nhà ăn đã quá giờ, bà Khánh thường mua một buồng chuối treo sẵn ở cạnh bàn làm việc, khi ông đói sẽ hái một quả lót dạ.Cái gì không dính được vào người là gần như cụ không nhớ, nhiều lần ông đi họp với chiếc mũ còn khá mới, sạch sẽ nhưng khi ra về chẳng nhớ mũ của mình thế nào. Đến khi ra về, ông lấy chiếc mũ cũ nhất. Sau mấy lần, anh liên lạc nghĩ ra cách ghi vào mũ dòng chữ “Mũ của Giáo sư Trần Đại Nghĩa” để ông đỡ quên.Căn phòng GS Trần Đại Nghĩa làm việc khi nào cũng ngổn ngang vật tư, chất đầy thuốc nổ, trong khi ông lại có thói quen hút thuốc. Điều này khiến bà Khánh lo lắng nhưng lâu dần bà hiểu ra, ông là người rất cẩn trọng, bởi ông biết rằng, chỉ một sai sót nhỏ trong nghiên cứu chế tạo, có thể phải trả giá bằng xương máu của đồng đội chiến sĩ nơi chiến trường.Những nhân cách vĩ đại nhưng vô cùng giản dị trong thời chiến lẫn thời bình, cần kiệm, liêm chính, chan hòa như bao người khác. Đúng như những tâm tình mà có lần GS Trần Đại Nghĩa đã chia sẻ trong hồi ký: “Công việc của tôi rất nhiều bí mật, nhưng đời thường chẳng có gì bí mật”.