GS.VS Trần Đại Nghĩa, huyền thoại "vua vũ khí" và trái tim vì đại nghĩa (1)

Trang chủChủ đềThời sựHệ thống Chính trịĐịa phươngSự kiệnDu lịchViệt Nam Hạnh PhúcDoanh nghiệpSản phẩmDi sảnBảo tàngNhân vậtĐa phương tiệnDữ liệuTrang chủKhoa học - Công nghệKhoa họcGS.VS Trần Đại Nghĩa, huyền thoại "vua vũ khí" và trái tim vì đại nghĩaThiếu tướng, Giáo sư Trần Đại Nghĩa, một nhà khoa học tài năng đã hiến trọn đời cho sự nghiệp kháng chiến và nền khoa học kỹ thuật Việt Nam.Báo Khoa học và Đời sống•25/08/2025Kỷ niệm 80 năm Cách mạng Tháng Tám và Quốc khánh 2/9 là dịp để tưởng nhớ những người đã cống hiến trí tuệ và cuộc đời cho độc lập dân tộc. Trong đó, Thiếu tướng, Giáo sư, Viện sĩ Trần Đại Nghĩa, Chủ tịch đầu tiên của Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam là một biểu tượng đặc biệt. Từ cậu học trò nghèo ở Vĩnh Long, ông đã vươn lên làm chủ tri thức quân sự hiện đại, mang về phục vụ kháng chiến. Cuộc đời và sự nghiệp của ông là minh chứng rõ rệt cho lòng yêu nước, trí tuệ và sự dấn thân vì Tổ quốc.Thiếu tướng, Giáo sư, Viện sĩ Trần Đại Nghĩa, Chủ tịch đầu tiên của Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam. Ảnh tư liệu.Hành trình tìm cách để dân tộc có vũ khí của riêng mìnhPhạm Quang Lễ (tên khai sinh của Thiếu tướng, GS.VS Trần Đại Nghĩa) sinh năm 1913 tại Vĩnh Long, trong một gia đình nghèo. Từ thuở niên thiếu, cậu học trò Lễ đã trăn trở trước thực tế: nhân dân ta anh dũng nhưng luôn thiếu vũ khí, phải chịu thua trước kho vũ khí hiện đại của thực dân. Từ đó, một hoài bão hình thành: tìm cách để dân tộc có vũ khí của riêng mình.Thiếu tướng, Giáo sư, Viện sĩ Trần Đại Nghĩa thời trẻ. Ảnh tư liệu.Năm 1933, mới 20 tuổi, Phạm Quang Lễ đã đỗ hai tấm “Tú tài”, một thành tích hiếm có. Năm 1935, ông nhận học bổng du học Pháp. Tại Paris, trước những rào cản nghiêm ngặt với người bản xứ muốn học về kỹ thuật quân sự, Phạm Quang Lễ chọn Trường Cầu đường Paris. Ông khéo léo mượn sách về thuốc nổ, công nghệ nổ mìn, thiết kế vũ khí, âm thầm tích lũy kinh nghiệm. Khi bị hỏi, ông viện cớ “quê hương hiểm trở, nhiều núi non, cần học về thuốc nổ để mở đường xuyên hầm”.Không dừng lại ở đó, ông lấy thêm bằng cử nhân, kỹ sư ở Sorbonne, Trường Điện, Mỏ, Bách khoa và Học viện Kỹ thuật Hàng không. Song song, ông học thêm tiếng Đức, Nga, Anh để đọc tài liệu quân sự.Năm 1939, kỹ sư Phạm Quang Lễ làm việc tại nhiều hãng chế tạo máy bay dân dụng ở Pháp, với mục tiêu không chỉ để mưu sinh mà quan trọng hơn là tích lũy kinh nghiệm thực tiễn về kỹ thuật quân sự và công nghệ quốc phòng. Công việc tại các phòng thiết kế đã mở ra cho ông cơ hội tiếp cận nhiều tài liệu khoa học kỹ thuật quân sự quý giá.Các hãng sản xuất máy bay dân dụng khi ấy đồng thời đảm nhiệm cả mảng quân sự, nhờ đó, ông được tiếp xúc với những tài liệu chi tiết về pháo, súng máy, bom, mìn... Trong suốt 11 năm kiên trì sưu tầm, nghiên cứu, ông đã tích lũy được hơn 30.000 trang tài liệu, chất nặng thành một tấn sách, trong đó có không ít tài liệu thuộc diện “tuyệt mật”.Chiến tranh Thế giới thứ hai tạo môi trường thực tiễn giúp ông tiếp xúc công nghiệp quốc phòng Đức. Năm 1942, ông sang Đức làm việc tại xưởng chế tạo máy bay, đồng thời nghiên cứu công nghệ chế tạo vũ khí. Những kiến thức ấy trở thành hành trang quý báu khi ông quyết định trở về phục vụ Tổ quốc sau Cách mạng Tháng Tám.Bazooka, SKZ, Bom bay: Khi nỗi kinh hoàng của quân thù mang tên Trần Đại NghĩaTháng 9 năm 1945, tin tức nước nhà giành được độc lập đã thổi bùng lên ngọn lửa khát khao trở về phục vụ Tổ quốc trong lòng người kỹ sư xa xứ. Ông hiểu rõ hơn ai hết: "Muốn bảo vệ được nền độc lập của dân tộc thì phải có quân đội mạnh, để có quân đội mạnh thì nhất thiết phải có vũ khí mạnh". Với quyết tâm đó, ông đã theo Chủ tịch Hồ Chí Minh trở về Việt Nam vào năm 1946, và được Bác đặt cho cái tên mới đầy ý nghĩa: Trần Đại Nghĩa.Các đại biểu tham dự đại hội thành lập LHH TP.Hồ Chí Minh (GS Trần Đại Nghĩa - người ngồi thứ 5 từ trái qua). Ảnh tư liệu.Về nước, ông lập tức bắt tay vào nhiệm vụ cấp bách nhất: chế tạo vũ khí. Cùng các cộng sự tại Cục Quân giới, chỉ với vốn kiến thức tích lũy sau 11 năm ở nước ngoài và những điều kiện cơ sở vật chất vô cùng thiếu thốn, ông đã làm nên những điều kỳ diệu.Sản phẩm đầu tiên gây tiếng vang lớn là súng chống tăng Bazooka. Tháng 11/1946, Kỹ sư Trần Đại Nghĩa bắt tay vào nghiên cứu. Việc chế tạo súng thành công tương đối nhanh, nhưng chế tạo đạn lại là một thử thách cam go.Những quả đạn đầu tiên không nổ hoặc nổ không hiệu quả. Không nản lòng, ông trực tiếp rà soát, tính toán lại từng thông số, tháo từng quả đạn để kiểm tra. Cuối cùng, ông phát hiện ra sai sót nằm ở khâu gia công chóp nón đầu đạn.Ông yêu cầu gia công lại, đảm bảo độ dày chỉ còn khoảng một li rưỡi. Quyết định chính xác đó đã mang lại thành công. Quả đạn Bazooka "made in Vietnam" sau khi sửa chữa đã đạt yêu cầu, có sức xuyên phá tương đương đạn của Mỹ.Súng Bazooka do quân khí của Việt Nam tự chế tạo. Nguồn ảnh: QPVN.Chiến công đầu tiên của Bazooka Việt Nam đã đi vào lịch sử vào ngày 2/3/1947. Ba khẩu súng và 10 quả đạn được chuyển đến Trung đoàn Thủ đô đã bắn cháy hai xe tăng của thực dân Pháp tại Chùa Trầm (Hà Tây cũ), bẻ gãy một mũi tiến công của địch. Từ đó, Bazooka trở thành vũ khí đa năng, không chỉ diệt xe tăng mà còn dùng để phá lô cốt, bắn ổ súng máy, gây ra nỗi khiếp sợ cho quân thù.Khi cuộc kháng chiến đòi hỏi những loại vũ khí có sức công phá mạnh hơn để tiêu diệt các công sự, đồn bốt kiên cố của địch, GS.VS Trần Đại Nghĩa lại tiếp tục nghiên cứu và cho ra đời súng không giật (SKZ). Đây là loại vũ khí hiện đại mới xuất hiện lần đầu trong trận quân Mỹ đổ bộ lên đảo Okinawa của Nhật Bản hồi cuối Chiến tranh Thế giới thứ hai.Súng không giật (SKZ) do ngành quân khí của Việt Nam tự sản xuất. Nguồn ảnh: Quansuvn.SKZ do ông và các đồng nghiệp chế tạo là một loại đại bác hạng nhẹ, chỉ nặng khoảng 26kg, có thể tháo rời để mang vác, nhưng sức công phá lại vô cùng khủng khiếp. Đầu đạn nặng 9kg của nó có thể xuyên thủng lớp bê tông dày tới 60cm. SKZ 60 lần đầu lập công xuất sắc trong Chiến dịch Lê Hồng Phong cuối năm 1949, phá tan các boong-ke kiên cố của Pháp ở Phố Ràng, Phố Lu.Nỗi ám ảnh mang tên SKZ đã được chính phía Pháp thừa nhận một cách cay đắng trong trang viết của ký giả Lucien Bodart, trong cuốn "Chiến tranh Đông Dương" (1963): "Cái thứ gây khó khăn cho chúng tôi, cái thứ xuyên thủng bê tông dày 60cm là những quả đạn SKZ, mà người Việt chế tạo trong các hang núi ở Đông Dương. Chỉ cần vài quả là đã tiêu diệt được tháp canh của chúng tôi".Bom bay do Việt Nam tự sản xuất dựa trên thiết kế của tên lửa V1 và V2 của Đức. Nguồn ảnh: Quansuvn.Chưa dừng lại ở đó, GS.VS Trần Đại Nghĩa còn nung nấu chế tạo một loại vũ khí có uy lực sấm sét hơn nữa, lấy cảm hứng từ tên lửa V1, V2 của Đức. Năm 1948, "bom bay" đã ra đời. Thách thức lớn nhất là làm sao để đẩy khối thuốc nổ nặng hàng chục kg đi xa tới vài cây số.Bằng phương pháp ép từng lớp thuốc đẩy vào ống thép, ông đã thành công. Đầu năm 1949, một cuộc bắn thử đã khiến thực dân Pháp ở Hà Nội kinh hoàng khi quả đạn bay qua sông Hồng, rơi đúng vào trung tâm chỉ huy của chúng ở Bác Cổ. Dù thiệt hại vật chất không lớn, nhưng tác động tâm lý mà "bom bay" gây ra là vô cùng nặng nề.Người trọn đời cho Đại Nghĩa: "Nhiệm vụ của tôi đã hoàn thành"Những phát minh vũ khí với thương hiệu "made by Tran Dai Nghia" đã khiến giới quân sự quốc tế phải ngạc nhiên và thán phục. Đại tướng Võ Nguyên Giáp cùng nhân dân Việt Nam đã trìu mến gọi ông là "Ông phật làm súng", "Ông vua vũ khí". Những danh xưng đó không chỉ ghi nhận tài năng kiệt xuất mà còn thể hiện sự kính trọng, yêu quý đối với một nhà khoa học đã cống hiến trọn đời cho sự nghiệp giải phóng dân tộc.Thượng tướng Phạm Hoài Nam, Thứ trưởng Bộ Quốc phòng, đã khẳng định: “Những đóng góp và đức độ của Thiếu tướng, Giáo sư, Viện sĩ Trần Đại Nghĩa đối với ngành Kỹ thuật quân sự và Công nghiệp quốc phòng đất nước là niềm tự hào đối với dân tộc”. Bằng tài năng, trí tuệ uyên thâm và một trái tim yêu nước nồng nàn, ông đã quy tụ được nhiều thế hệ nhà khoa học kỹ thuật, cùng nhau tạo nên những vũ khí huyền thoại, góp phần quan trọng vào những chiến thắng vẻ vang của dân tộc.Sau ngày đất nước thống nhất, trong cuốn nhật ký của mình, vị tướng-giáo sư đã viết những dòng bộc bạch: “Ngày 30/4/1975, nhiệm vụ của tôi đã hoàn thành, vì hoài bão của tôi hồi nhỏ, sứ mạng của tôi rất đơn giản là tham gia về mặt khoa học, kỹ thuật vũ khí trong cuộc đấu tranh vũ trang cách mạng để giải phóng đất nước, và nay đất nước đã được giải phóng, tôi không muốn gì hơn nữa, vì một đời người không thể làm hơn”.Câu nói ấy đã khái quát trọn vẹn con người ông: một trí thức lớn, một nhà khoa học lỗi lạc nhưng luôn khiêm tốn, coi sự nghiệp của mình gắn liền với sứ mệnh giải phóng dân tộc. Cuộc đời ông là một minh chứng hùng hồn cho chân lý: Lòng yêu nước chân chính khi được kết hợp với trí tuệ đỉnh cao sẽ tạo nên những sức mạnh phi thường. Ông đã sống một cuộc đời trọn vẹn cho "Đại Nghĩa" – như chính cái tên mà Bác Hồ đã trao cho ông.Giáo sư, Viện sĩ, Thiếu tướng Trần Đại Nghĩa là Giám đốc đầu tiên của Trường Đại học Bách khoa Hà Nội, từng giữ nhiều trọng trách trong lĩnh vực khoa học – kỹ thuật và quản lý nhà nước. Ông được phong Thiếu tướng năm 1948, nhận Huân chương Hồ Chí Minh và danh hiệu Anh hùng Lao động năm 1952, được bầu làm Viện sĩ Viện Hàn lâm Khoa học Liên Xô năm 1966, và được trao Giải thưởng Hồ Chí Minh đợt I năm 1996 với các công trình chế tạo bazooka, SKZ, bom bay. Ông qua đời ngày 9-8-1997 tại TP. Hồ Chí Minh, hưởng thọ 84 tuổi.Nguồn: https://khoahocdoisong.vn/gsvs-tran-dai-nghia-huyen-thoai-vua-vu-khi-va-trai-tim-vi-dai-nghia-post2149048187.htmlBình luận (0)Quan tâm nhấtMới nhấtHãy bình luận để chia sẻ cảm nhận của bạn nhé!Cùng chuyên mụcViệt Nam hướng đến hệ sinh thái công nghệ hạt nhânBáo Dân trí42 phút trướcHacker đang âm thầm đánh cắp dữ liệu người đặt đồ ăn qua appNgười Lao Độngmột giờ trướcĐể nguồn gene cây thuốc trở thành nguồn lực chiến lược quốc giaBáo Nhân dânmột giờ trướcGiá trị xuất khẩu năm 2025 của Khu công nghệ cao TPHCM đạt 20 tỷ USDBáo Sài Gòn Giải phóngmột giờ trướcNgành KH-CN đã đóng góp trực tiếp vào GDP 1,4 triệu tỷ đồngBáo Sài Gòn Giải phóng2 giờ trướcChủ tịch Triều Tiên thị sát tàu ngầm hạt nhân, cảnh báo mối đe dọa từ MỹBáo Khoa học và Đời sống2 giờ trướcChiêm ngưỡng bữa tiệc ánh sáng lung linh tại Hồ GươmRộn ràng không khí giáng sinh ở TP.HCM và Hà NộiNgắm loạt công trình kiến trúc ở TPHCM với hệ thống chiếu sáng 50 tỷ đồngDu khách quốc tế bất ngờ không khí Giáng sinh rộn ràng tại Hà Nội

Cùng tác giả

Honda ICON e: tại Việt Nam giảm giá mạnh tay, chỉ còn 14 triệu đồngBáo Khoa học và Đời sống6 giờ trướcHonda N-Box sắp có phiên bản thuần điện cạnh tranh BYD RaccoBáo Khoa học và Đời sống7 giờ trướcTộc người 'đến từ lỗ hổng trên mặt đất' sở hữu tri thức lạBáo Khoa học và Đời sống8 giờ trướcHàng chục ngàn xe Toyota hybrid nguy cơ mất điện đột ngột và cháy nổBáo Khoa học và Đời sống8 giờ trướcGiải mã thành công ba bí ẩn lịch sử đánh đố nhân loại hàng thế kỷBáo Khoa học và Đời sống8 giờ trướcLexus RZ 2026 ra mắt F Sport đầu bảng, mạnh nhất trong lịch sử thương hiệuBáo Khoa học và Đời sống9 giờ trướcDi sảnSơn Dương có 2 cây đa được công nhận Cây Di sản Việt NamBáo Tuyên Quang33 phút trướcĐể di sản thổ cẩm của người Mông trở thành sinh kế bền vữngVietnamPlusmột giờ trướcThanh Hóa yêu cầu tăng cường kiểm kê, bảo vệ hiện vật, di vật, cổ vậtBáo Văn Hóa4 giờ trướcThanh Hóa lập Ban quản lý mới cho Thành nhà Hồ và loạt di tích đặc biệtBáo Văn Hóa5 giờ trướcMột năm “vàng” của những phát hiện khảo cổ ở Ninh BìnhBáo Văn Hóa6 giờ trướcDi sản văn hóa Việt Nam: Sức sống bền bỉ từ truyền thống đến hiện đạiBáo Sài Gòn Giải phóng7 giờ trước

Nhân vật

Ông Trương Gia Bình: Doanh nghiệp công nghệ Việt Nam phải làm chủ công nghệ lõi để hiện thực hóa Nghị quyết số 57-NQ/TWBáo Nhân dân34 phút trướcNSƯT Ngọc Khanh - nhịp cầu bền bỉ đưa hát bội đến với giới trẻNgười Lao Độngmột giờ trướcHành trình thắp sáng tri thức của những người thầy quân hàm xanhBáo Quốc Tế4 giờ trướcNữ sinh nhỏ nhắn giành Huy chương Vàng ở tuổi 14, ước mơ trở thành cô giáoVietNamNet6 giờ trướcNữ luật sư trẻ giành học bổng thạc sĩ toàn phần đến AnhVTC News6 giờ trướcGiáo sư Trần Quốc Vượng, người khai sáng Hà Nội học hiện đạiBáo Tuổi Trẻ6 giờ trước

Doanh nghiệp

TẬP THỂ DỤC BUỔI SÁNG – BÍ QUYẾT GIẢM NGUY CƠ BÉO PHÌViệt Nam42 phút trướcTiêm phòng cúm: Lý do nên tiêm sớm trước mùa lạnhViệt Nam2 giờ trướcVIMC gặp mặt các cá nhân điển hình tiên tiến xuất sắc tham dự Đại hội Thi đua yêu nước toàn quốc lần thứ XIViệt Nam5 giờ trướcVietnam Airlines và PVcomBank đồng hành chiến lược, mở rộng độ phủ thương hiệu MỞ RỘNG HỢP TÁC CHIẾN LƯỢC 2026-2030Việt Nam5 giờ trướcVIÊM QUANH KHỚP VAI – NHẬN BIẾT SỚM, ĐIỀU TRỊ ĐÚNG – TRÁNH ĐAU MẠN TÍNH!Việt Nam6 giờ trướcMRI gan – Tầm soát sớm ung thư gan hiệu quảViệt Nam6 giờ trướcĐa phương tiệnThời sựLễ trao Giải ảnh 'Khoảnh khắc Báo chí' 2025: Tôn vinh bản lĩnh Việt NamBáo Tin Tức34 phút trướcNăm 2026 là năm tăng tốc triển khai Nghị quyết 57Báo Tin Tức42 phút trướcHoàn thiện chiến lược phát triển ngành ô tô sát thực tiễnBáo Công thương43 phút trướcKhông tổ chức thăm, chúc Tết cấp trên và lãnh đạo các cấpBáo Nhân dân43 phút trướcĐối ngoại quốc phòng là kênh quan trọng trong tổng thể công tác đối ngoại của Việt NamVietnamPlus2 giờ trướcÁp lực bán áp đảo, VN-Index lùi về dưới 1.700 điểmBáo Tin Tức2 giờ trước

Hệ thống Chính trị

Lion Championship 29: Tâm điểm màn chạm trán 3v3 giữa các võ sĩ Việt Nam và đại diện của Trung QuốcBộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch43 phút trướcĐại hội thường niên LĐBĐ Việt Nam năm 2025: Thống nhất định hướng, củng cố nền tảng phát triển bền vữngBộ Văn hóa, Thể thao và Du lịchmột giờ trướcNăm 2025: Dấu ấn toàn diện của ngành Thể dục thể thao trong giai đoạn bản lề phát triểnBộ Văn hóa, Thể thao và Du lịchmột giờ trướcThủ tướng: Tổ chức Đại hội Thi đua yêu nước toàn quốc lần thứ XI trang trọng, nghiêm túc, vui tươi, lành mạnh, đặc sắc, có tính lan tỏa caoBộ Văn hóa, Thể thao và Du lịchmột giờ trướcThủ tướng: Khẩn trương xây dựng Đề án phát hiện và bồi dưỡng nhân tài trẻ Việt NamĐảng Cộng Sản2 giờ trướcNâng cao tính chủ động, “đi trước một bước” trong nghiên cứu, tham mưu chính sáchĐảng Cộng Sản3 giờ trước

Địa phương

Bộ Công an tổ chức hội nghị tuyên truyền phòng, chống thiên tai tại Khánh HòaBáo Lâm Đồng16 phút trướcLâm Đồng: Tai nạn liên hoàn trên đèo Bảo LộcBáo Sài Gòn Giải phóng18 phút trướcTàu chất lượng cao Hoa Phượng Đỏ hút khách dịp Tết Dương lịch 2026Báo Hải Phòng19 phút trướcNam Hòa thu ngân sách ước vượt gần 40%Báo Thái Nguyên19 phút trướcPhát hiện một cánh tay người trên cao tốc Vĩnh Hảo - Phan ThiếtBáo Sài Gòn Giải phóng21 phút trướcTuyên dương 61 người có uy tín trong đồng bào dân tộc thiểu sốBáo Đồng Nai25 phút trước

Sản phẩm

Xúc tiến thương mại mở lối cho nông sản Gia Lai vươn xaBáo Công thương5 giờ trướcQuảng Ngãi thông qua 13 sản phẩm tiềm năng đạt chuẩn OCOPBáo Nông nghiệp Việt Nam5 giờ trướcOCOP là hành trình không ngơi nghỉBáo Nông nghiệp Việt Nam6 giờ trướcHợp tác xã Sản xuất và dịch vụ Đa Phúc: Chuỗi giá trị nâng tầm đặc sản làng cổHà Nội Mới6 giờ trướcNghệ nhân Bát Tràng kể chuyện nghề trên sóng livestreamBáo Nông nghiệp Việt Nam24/12/2025Hơn 200 đơn hàng OCOP được chốt sau 3 giờ livestream chợ phiênBáo Nông nghiệp Việt Nam23/12/2025Vui họcChào mừng lễ hội Quốc GiaPhơi chu nhang.Nội tôiCỤC THÔNG TIN CƠ SỞ VÀ THÔNG TIN ĐỐI NGOẠIBỘ VĂN HÓA, THỂ THAO VÀ DU LỊCHChịu trách nhiệm nội dungCục trưởng Phạm Anh TuấnTrụ sởTầng 9, Tòa nhà Cục Tần số vô tuyến điện, số 115 Trần Duy Hưng, Cầu Giấy, Hà Nội(024) 3824 5630 - Fax: (024) 38250546info@vietnam.vnTrang chủChủ đềThời sựHệ thống Chính trịĐịa phươngSự kiệnDu lịchViệt Nam hạnh phúcDoanh nghiệpSản phẩmDi sảnBảo tàngNhân vậtĐa phương tiệnDữ liệuHỗ trợTrung tâm trợ giúpGửi ý kiến phản hồiGiấy phép số 108/GP-TTĐT do Cục PTTH&TTĐT cấp ngày 15/7/2025Theo dõi Vietnam.vntrên