Gùi đạn vào lòng chảo Điện Biên

Đầu năm 1954, những con đường dẫn về Điện Biên Phủ ngày càng đông người.

Từ các bản làng vùng Tây Bắc, những đoàn dân công nối nhau gùi lương thực, thuốc men và đạn dược về phía lòng chảo Điện Biên. Bộ đội cũng hành quân qua những con đường rừng, cùng tham gia vận chuyển và bảo đảm cho chiến dịch.

Trong số những người trên con đường ấy có một chiến sĩ trẻ thuộc đơn vị của Bế Văn Đàn.

Anh tên là Lâm.

Lâm quê ở một bản vùng cao. Trước khi nhập ngũ, anh vốn quen với việc đi rừng, leo núi, nhưng con đường vào Điện Biên lần này vẫn khiến anh ngỡ ngàng.

Đường dài.

Dốc cao.

Hàng hóa nặng.

Mỗi người đều phải mang phần của mình.

Sáng hôm ấy, đơn vị nhận nhiệm vụ đưa một số hòm đạn vào khu vực tập kết.

Người phụ trách kiểm tra lại từng gùi hàng.

– Buộc cho chắc. Đường phía trước có nhiều đoạn dốc.

Lâm chỉnh lại dây gùi trên vai.

Một người đồng đội nhìn anh:

– Nặng không?

Lâm cười:

– Nặng chứ.

– Có cần tôi chia bớt không?

– Khi nào tôi không đi được thì nhờ anh.

Người kia cười:

– Nhớ đấy.

Đoàn người bắt đầu lên đường.

Những chiếc gùi nối nhau thành một hàng dài.

Phía trước là núi.

Phía sau vẫn còn những đoàn người tiếp tục tiến lên.

Con đường vào lòng chảo Điện Biên không phải con đường bằng phẳng.

Có đoạn phải men theo sườn núi. Có đoạn lầy lội sau những trận mưa. Có đoạn dốc đến mức người đi trước phải cúi người bám vào cây để giữ thăng bằng.

Lâm đi chậm nhưng đều.

Mỗi bước chân là một lần chiếc gùi trên lưng rung lên.

Sau vài giờ, đôi vai bắt đầu đau.

Một chiến sĩ trẻ đi phía sau nói:

– Nghỉ một chút đi.

Lâm nhìn về phía trước:

– Đến chỗ bằng rồi nghỉ.

Cả đoàn tiếp tục.

Đến một đoạn dốc cao, một người bị trượt chân.

Chiếc gùi nghiêng sang một bên.

Mấy người lập tức quay lại giúp.

– Giữ lấy!

– Đừng để rơi!

Họ cùng nhau chỉnh lại dây buộc.

Một người nói:

– Đường còn dài. Đừng cố một mình.

Người chiến sĩ gật đầu.

Không ai phàn nàn.

Bởi tất cả đều hiểu rằng chuyến đi này không chỉ là việc vận chuyển một gùi hàng.

Phía trước, những người lính đang chờ.

Mỗi chuyến hàng đến nơi an toàn đều góp phần bảo đảm cho chiến dịch.

Buổi trưa, đoàn người dừng lại dưới những tán cây.

Cơm nắm được lấy ra.

Không có nhiều thức ăn.

Mỗi người ăn nhanh rồi uống một ngụm nước.

Một chiến sĩ nhìn chiếc gùi bên cạnh:

– Còn bao xa?

Người cán bộ trả lời:

– Cứ đi tiếp. Khi đến nơi sẽ biết.

Mọi người cười.

Họ đã quen với những câu trả lời như vậy.

Trong chiến tranh, đôi khi chỉ biết nhiệm vụ trước mắt.

Còn con đường dài đến đâu, họ phải tự mình bước hết.

Buổi chiều, tiếng máy bay từ xa vọng lại.

Mọi người lập tức tìm vị trí tránh trú.

Những chiếc gùi được đặt sát bên người.

Không ai bỏ lại hàng hóa.

Sau khi tiếng máy bay xa dần, đoàn người tiếp tục hành quân.

Lâm nhìn những người xung quanh.

Người già có.

Người trẻ có.

Bộ đội có.

Dân công có.

Mỗi người mang một phần công việc.

Có người gùi gạo.

Có người mang thuốc.

Có người vận chuyển đạn.

Có người sửa đường.

Có người làm cầu.

Cả con đường như một dòng người không ngừng chảy về Điện Biên.

Đến tối, đoàn mới tới điểm tập kết.

Những chiếc gùi được lần lượt tháo xuống.

Lâm đặt phần hàng của mình xuống đất.

Đôi vai nhẹ đi nhưng cả người gần như rã rời.

Một đồng đội đưa cho anh bi đông nước.

– Uống đi.

Lâm uống một ngụm rồi nhìn những hòm đạn vừa được chuyển đến.

Anh hỏi:

– Thế này đủ chưa?

Người phụ trách lắc đầu:

– Chưa. Ngày mai còn chuyến khác.

Lâm bật cười:

– Vậy tối nay phải ngủ cho khỏe.

Đêm ấy, họ nằm bên nhau dưới rừng.

Không ai nói chuyện lớn.

Ngày mai lại có một chuyến đi khác.

Và sau đó có thể còn nhiều chuyến nữa.

Những ngày tiếp theo, những đoàn người vẫn liên tục đưa hàng vào lòng chảo Điện Biên.

Mỗi gùi hàng là một phần của hậu cần chiến dịch.

Mỗi chuyến đi là một lần vượt qua núi rừng, mưa rét, đường trơn và những hiểm nguy trên tuyến vận chuyển.

Đến khi Chiến dịch Điện Biên Phủ bước vào giai đoạn quyết liệt, hệ thống hậu cần của quân đội ta đã trở thành một yếu tố đặc biệt quan trọng.

Những con đường từng chỉ là lối mòn của núi rừng được mở rộng.

Những chiếc xe đạp thồ được cải tiến để chở hàng.

Những đoàn dân công tiếp tục vận chuyển lương thực, đạn dược và các vật tư cần thiết.

Trong cả hệ thống ấy, những người gùi hàng trên vai cũng góp phần vào công việc chung.

Họ không đứng ở nơi được nhắc đến nhiều nhất.

Họ không trực tiếp xuất hiện trong những khoảnh khắc của trận đánh.

Nhưng nếu không có những chuyến hàng vượt núi, chiến trường phía trước sẽ gặp vô vàn khó khăn.

Một buổi sáng, Lâm lại đứng vào hàng.

Chiếc gùi được buộc chắc trên vai.

Anh nhìn về phía lòng chảo.

Từ xa, những dãy núi bao quanh Điện Biên hiện lên trong sương.

Một đồng đội đứng bên cạnh hỏi:

– Mệt không?

Lâm cười:

– Mệt.

– Vẫn đi chứ?

– Vẫn đi.

Hai người cùng bước.

Phía trước là con đường.

Phía sau là những người tiếp tục nối hàng.

Tiếng bước chân hòa vào tiếng rừng.

Những chiếc gùi lặng lẽ tiến về phía lòng chảo.

Không có tiếng reo hò.

Không có những lời ca ngợi.

Chỉ có những con người bình dị đang làm công việc của mình.

Nhưng chính từ những công việc âm thầm ấy, một hệ thống hậu cần khổng lồ đã được hình thành, góp phần bảo đảm sức chiến đấu cho quân đội trong Chiến dịch Điện Biên Phủ.

Sau này, khi chiến tranh kết thúc, Lâm trở về quê.

Có người hỏi ông:

– Những năm ở Điện Biên, ông nhớ nhất điều gì?

Ông không kể ngay về những trận đánh.

Ông kể về con đường.

Về những chiếc gùi nặng.

Về những người cùng ông đi trong mưa.

Về những bữa cơm nắm vội bên đường.

Và về những đoàn người nối nhau vào lòng chảo.

Ông nói:

– Hồi ấy chúng tôi chỉ nghĩ đơn giản là hàng phải đến nơi. Người phía trước chờ người phía sau. Ai mệt thì có người giúp. Rồi cứ thế mà đi.

Ngoài sân, gió thổi qua những hàng cây.

Ông nhìn về phía xa.

Nhiều năm đã trôi qua, nhưng con đường năm xưa vẫn còn trong ký ức.

Một con đường mà trên đó những người lính và dân công đã mang trên vai không chỉ là những hòm đạn, bao gạo hay vật tư.

Họ mang theo cả niềm tin rằng từng chuyến hàng sẽ góp phần giúp những người ở phía trước hoàn thành nhiệm vụ.

Và giữa núi rừng Tây Bắc năm ấy, những chiếc gùi nhỏ bé đã góp phần tạo nên một dòng hậu cần lớn lao hướng về lòng chảo Điện Biên.