Hà Huy Tập – “Tôi chẳng có gì phải hối tiếc”

Thời kỳ lịch sử: 1925–1941 – phong trào yêu nước, vận động thành lập Đảng, khôi phục tổ chức Đảng sau cao trào 1930–1931 và phong trào dân chủ 1936–1939.

Phần 1: Cậu bé Kim Nặc và người thầy giáo trẻ xứ Nghệ

Hà Huy Tập sinh ngày 24/4/1906 tại làng Kim Nặc, nay thuộc xã Cẩm Hưng, huyện Cẩm Xuyên, Hà Tĩnh.

Ông sinh ra trong một gia đình nhà nho nghèo có truyền thống yêu nước.

Cha ông, cụ Hà Huy Tương, từng đỗ Cống sinh nhưng không ra làm quan. Cụ ở nhà dạy học, bốc thuốc giúp người dân trong làng.

Mẹ ông là bà Nguyễn Thị Lộc, một người phụ nữ nông dân cần cù.

Gia đình có bốn người con. Hà Huy Tập là con thứ ba.

Năm 1916, khi Hà Huy Tập mới 10 tuổi, cha ông qua đời. Gia đình vốn nghèo lại càng khó khăn.

Nhưng cậu bé Hà Huy Tập vẫn tiếp tục học.

Ông học tại tỉnh lỵ Hà Tĩnh, sau đó vào học Trường Quốc học Huế.

Từ năm 1919 đến 1923, ông học tại đây và tốt nghiệp hạng ưu. Vì hoàn cảnh gia đình không cho phép học tiếp, Hà Huy Tập trở thành giáo viên tiểu học ở Nha Trang.

Những năm dạy học ấy có ý nghĩa rất lớn.

Một người thầy trẻ đứng trước những học trò nhỏ, nhưng phía sau lớp học là một xã hội đầy bất công.

Ông nhìn thấy cảnh người dân nghèo khổ.

Nhìn thấy đất nước mất độc lập.

Nhìn thấy người lao động bị áp bức.

Và những điều ấy khiến lòng yêu nước trong người thanh niên Hà Tĩnh dần chuyển thành một ý thức chính trị rõ ràng hơn.

Năm 1925, Hà Huy Tập bắt đầu tham gia hoạt động cách mạng.

Ông không còn chỉ là một người thầy đứng trên bục giảng.

Ông bắt đầu tìm cách truyền cho những người xung quanh những tư tưởng mới về con đường giải phóng dân tộc.

Một người thầy trẻ đã chọn bước ra khỏi lớp học.

Và từ đó, cuộc đời ông bước sang một con đường hoàn toàn khác.

Chú thích ảnh: Chân dung Hà Huy Tập và không gian quê hương nơi ông sinh ra, lớn lên.
Nguồn ảnh: Báo Hà Tĩnh và Khu lưu niệm cố Tổng Bí thư Hà Huy Tập.

Phần 2: Người thầy giáo không chỉ dạy chữ

Từ năm 1923 đến 1926, Hà Huy Tập dạy học ở Nha Trang.

Đó là quãng thời gian ông vừa làm nghề giáo vừa tiếp tục tự học và tham gia các hoạt động yêu nước.

Ông không chỉ dạy học trò kiến thức trong sách.

Theo các tư liệu về cuộc đời ông, Hà Huy Tập còn tổ chức những lớp học buổi tối cho người lao động và dùng một phần tiền lương của mình để giúp những người nghèo có điều kiện học tập.

Điều đó cho thấy một nét rất riêng của Hà Huy Tập.

Ông tin rằng muốn thay đổi xã hội, trước hết phải nâng cao nhận thức của con người.

Một người không biết chữ rất khó tiếp cận những tư tưởng mới.

Một người không hiểu quyền lợi của mình rất khó đứng lên đấu tranh.

Vì vậy, việc dạy học đối với ông không chỉ là nghề nghiệp.

Nó cũng trở thành một cách để tiếp xúc với người lao động.

Đến năm 1926, Hà Huy Tập trở về Vinh.

Tại đây, ông tiếp tục hoạt động trong phong trào yêu nước.

Nhưng chính quyền thực dân ngày càng chú ý đến ông.

Một người thầy giáo trẻ.

Có học vấn.

Có ảnh hưởng với học sinh và người lao động.

Lại tích cực tham gia phong trào yêu nước.

Đó là một mối nguy đối với chính quyền thuộc địa.

Hà Huy Tập bị mất việc.

Nhưng điều ấy không khiến ông lùi bước.

Ngược lại, nó đẩy ông đến gần hơn với con đường cách mạng chuyên nghiệp.

Từ một người thầy giáo, ông trở thành một cán bộ cách mạng.

Và những năm sau đó sẽ đưa ông ra khỏi Việt Nam, đến Trung Quốc rồi Liên Xô.

Chú thích ảnh: Bối cảnh Nha Trang và Vinh trong những năm Hà Huy Tập làm nghề giáo và hoạt động yêu nước.
Nguồn ảnh: Tư liệu lịch sử địa phương và các bộ sưu tập ảnh lịch sử.

Phần 3: Những năm tháng lưu vong và con đường đến với chủ nghĩa cộng sản

Sau khi bị chính quyền thực dân gây khó khăn trong công việc, Hà Huy Tập tiếp tục hoạt động.

Năm 1928, ông sang Trung Quốc.

Tại đây, ông tiếp xúc sâu hơn với phong trào cách mạng và được đào tạo về lý luận.

Năm 1929, Hà Huy Tập sang Liên Xô.

Ông học tại Trường Đại học Cộng sản của những người lao động phương Đông ở Moskva.

Một người thầy giáo trẻ từ Hà Tĩnh giờ đây có mặt tại một trung tâm đào tạo cán bộ cách mạng quốc tế.

Ông học lý luận.

Nghiên cứu tình hình Việt Nam.

Viết báo.

Tham gia các hoạt động của phong trào cộng sản quốc tế.

Trong thời gian này, ông sử dụng nhiều bí danh, trong đó có Hồng Thế Công và Trí Cường.

Nhưng điều đáng chú ý là Hà Huy Tập không coi những năm tháng ở nước ngoài là một sự rời xa quê hương.

Ông vẫn hướng về Việt Nam.

Theo dõi tình hình trong nước.

Nghiên cứu cách tổ chức phong trào.

Tìm cách chuẩn bị để trở về.

Sau cao trào cách mạng 1930–1931, tổ chức Đảng trong nước bị thực dân Pháp đàn áp rất nặng.

Nhiều cán bộ bị bắt.

Nhiều người hy sinh.

Trung ương Đảng bị tổn thất.

Trong hoàn cảnh ấy, việc khôi phục hệ thống tổ chức trở thành nhiệm vụ cấp bách.

Và Hà Huy Tập được lựa chọn.

Ngày 26/7/1936, Ban Chỉ huy ở ngoài của Đảng quyết định cử Hà Huy Tập về nước để tổ chức lại Ban Chấp hành Trung ương và khôi phục các tổ chức Đảng.

Đó là một nhiệm vụ vô cùng nguy hiểm.

Ông biết rất rõ mật thám Pháp đang truy lùng những người cộng sản.

Biết rằng trở về có nghĩa là có thể bị bắt.

Nhưng ông vẫn trở về.

Bởi ở trong nước đang có những đồng chí cần một tổ chức lãnh đạo.

Và phong trào cách mạng cần được khôi phục.

Phần 4: Trở về Sài Gòn và khôi phục tổ chức Trung ương

Đầu tháng 8/1936, Hà Huy Tập trở về Sài Gòn.

Ông đặt cơ quan hoạt động tại khu vực Bà Điểm, Hóc Môn, Gia Định.

Đây là vùng nông thôn có truyền thống yêu nước và có nhiều cơ sở cách mạng.

Nhưng công việc trước mắt không hề đơn giản.

Sau những năm bị đàn áp, hệ thống tổ chức Đảng đã bị tổn thất nặng.

Hà Huy Tập phải tìm lại những cán bộ còn hoạt động.

Liên lạc với các cơ sở.

Khôi phục đường dây.

Tổ chức lại bộ máy.

Và quan trọng nhất là tạo dựng lại một Ban Chấp hành Trung ương có khả năng lãnh đạo phong trào.

Ngày 12/10/1936, Hà Huy Tập triệu tập Hội nghị cán bộ để bầu Ban Chấp hành Trung ương lâm thời.

Tại hội nghị, ông được bầu làm Tổng Bí thư.

Hà Huy Tập trở thành người đứng đầu Đảng trong một thời kỳ đặc biệt.

Thế giới đang thay đổi.

Chủ nghĩa phát xít phát triển.

Phong trào dân chủ ở nhiều nơi nổi lên.

Ở Đông Dương, chính quyền thực dân cũng phải đối mặt với sức ép của phong trào quần chúng.

Hà Huy Tập và Trung ương Đảng tận dụng những điều kiện mới để mở rộng phong trào.

Các tổ chức quần chúng được xây dựng.

Báo chí được sử dụng làm phương tiện tuyên truyền.

Các cuộc đấu tranh đòi quyền dân sinh, dân chủ phát triển.

Hà Huy Tập cũng trực tiếp tham gia công tác báo chí.

Năm 1937, ông làm Tổng Biên tập báo Le Peuple – một tờ báo bằng tiếng Pháp của phong trào cách mạng.

Một người từng đứng trên bục giảng nay đứng sau những trang báo.

Một người từng phải rời quê hương nay đang bí mật điều hành tổ chức ngay trong lòng Sài Gòn.

Nhưng bên ngoài căn nhà nhỏ ở Bà Điểm, mật thám Pháp vẫn ngày đêm theo dõi.

Hà Huy Tập biết mình đang sống trong một chiếc lồng mà chỉ cần một sơ suất nhỏ, cánh cửa nhà tù sẽ đóng lại.

Nhưng ông vẫn làm việc.

Chú thích ảnh: Khu vực Bà Điểm, Hóc Môn – nơi Hà Huy Tập đặt cơ quan và hoạt động bí mật sau khi trở về nước năm 1936.
Nguồn ảnh: Tư liệu lịch sử địa phương Hóc Môn và Tư liệu - Văn kiện Đảng.

Phần 5: Người Tổng Bí thư giữa những năm tháng “cá chậu, chim lồng”

Từ cuối năm 1936 đến đầu năm 1938, Hà Huy Tập chủ trì nhiều hội nghị quan trọng của Trung ương.

Ngày 13–14/3/1937, ông chủ trì Hội nghị Trung ương tại Hóc Môn.

Ngày 2–3/9/1937, ông tiếp tục chủ trì Hội nghị Trung ương tại Bà Điểm.

Đến ngày 29–30/3/1938, ông chủ trì một hội nghị Trung ương quan trọng khác.

Trong thời gian này, Đảng tập trung lãnh đạo phong trào đấu tranh chống phản động thuộc địa, chống phát xít, chống chiến tranh, đòi tự do dân chủ, cơm áo và hòa bình.

Một mặt trận dân chủ rộng rãi được hình thành.

Phong trào quần chúng phát triển.

Báo chí cách mạng xuất hiện.

Các cuộc mít tinh, biểu tình và vận động dân sinh dân chủ diễn ra ở nhiều nơi.

Nhưng phía sau những hoạt động ấy vẫn là sự kiểm soát của chính quyền thuộc địa.

Mật thám có mặt ở khắp nơi.

Các cơ sở có thể bị lộ bất cứ lúc nào.

Hà Huy Tập phải di chuyển liên tục.

Làm việc trong điều kiện thiếu thốn.

Sống giữa sự theo dõi.

Theo tư liệu tiểu sử, trong những năm ấy, ông được mô tả là phải hoạt động trong hoàn cảnh “cá chậu, chim lồng”, nhưng vẫn kiên trì tổ chức và lãnh đạo phong trào.

Đến tháng 3/1938, tại Hội nghị Trung ương ngày 29–30/3, Nguyễn Văn Cừ được bầu làm Tổng Bí thư thay Hà Huy Tập.

Hà Huy Tập rời cương vị Tổng Bí thư.

Nhưng ông không rời khỏi cuộc đấu tranh.

Ông tiếp tục tham gia công tác của Đảng.

Và chỉ hai tháng sau, cánh cửa nhà tù thực dân mở ra.

Chú thích ảnh: Tư liệu về Hà Huy Tập trong thời kỳ lãnh đạo phong trào dân chủ 1936–1938 và các hội nghị Trung ương tại Hóc Môn – Bà Điểm.
Nguồn ảnh: Tư liệu - Văn kiện Đảng và các bộ sưu tập ảnh lịch sử.

Phần 6: Bị bắt lần thứ nhất – và những lời viết từ trong nhà tù

Chiều 1/5/1938, Hà Huy Tập đang trên đường đi công tác thì bị mật thám Pháp chặn bắt.

Một người trong tổ chức đã bị nội phản chỉ điểm.

Mật thám khám người ông.

Không tìm thấy tài liệu cách mạng.

Chúng chỉ phát hiện ông mang một thẻ thuế thân mang tên người khác.

Hà Huy Tập bị đưa lên một chiếc ô tô kín và chở thẳng vào Khám Lớn Sài Gòn.

Một người từng giữ cương vị Tổng Bí thư giờ trở thành tù nhân.

Nhưng nhà tù không thể khiến ông im lặng hoàn toàn.

Ông vẫn tìm cách liên lạc.

Vẫn giữ tinh thần của một người cộng sản.

Và đặc biệt, trong những ngày bị giam, ông vẫn nghĩ đến gia đình.

Ông có một người vợ và những người con.

Cuộc đời hoạt động cách mạng khiến ông phải xa họ trong phần lớn thời gian.

Một chi tiết rất đau lòng được ghi trong tiểu sử Hà Huy Tập: người con gái của ông khi ấy mới 12 tuổi chỉ có một lần được gặp cha trong thời gian ông bị giam ở Khám Lớn năm 1938.

Đó là một khoảng cách rất lớn.

Một người cha ở ngay trong nhà tù.

Một đứa con ở bên ngoài.

Chỉ cách nhau vài cánh cửa sắt.

Nhưng không thể sống bên nhau.

Và Hà Huy Tập hiểu rằng con đường mình chọn đã lấy đi của gia đình những điều bình thường nhất.

Nhưng ông vẫn không quay lại.

Sau một thời gian, ông được trả tự do.

Tưởng như cuộc đời có thể tạm thời bình yên.

Nhưng rồi Chiến tranh thế giới thứ hai bùng nổ.

Thực dân Pháp tăng cường đàn áp.

Và Hà Huy Tập lại bị bắt.

Lần này, ông sẽ không còn trở về nữa.

Chú thích ảnh: Khám Lớn Sài Gòn – nơi Hà Huy Tập bị giam sau khi bị mật thám Pháp bắt ngày 1/5/1938.
Nguồn ảnh: Tư liệu Di tích lịch sử và các bộ sưu tập ảnh về Sài Gòn thời Pháp.

Phần 7: Lần bắt thứ hai và bản án tử hình

Ngày 30/3/1940, thực dân Pháp bắt Hà Huy Tập lần thứ hai và đưa ông vào giam tại Khám Lớn Sài Gòn.

Lần này tình hình hoàn toàn khác.

Chiến tranh thế giới thứ hai đã bùng nổ.

Chính quyền thuộc địa chuyển sang đàn áp mạnh phong trào cách mạng.

Hà Huy Tập bị đưa ra xét xử.

Ngày 3/9/1940, tòa tiểu hình Sài Gòn tuyên ông 5 năm tù và 10 năm quản thúc với cáo buộc hoạt động lật đổ.

Nhưng sau Khởi nghĩa Nam Kỳ tháng 11/1940, thực dân Pháp tiếp tục truy tố những người lãnh đạo Đảng.

Hà Huy Tập đang ở trong tù khi cuộc khởi nghĩa diễn ra.

Ông không trực tiếp tổ chức cuộc khởi nghĩa ấy.

Nhưng thực dân Pháp vẫn quy cho ông trách nhiệm tinh thần.

Ngày 25/3/1941, một phiên tòa quân sự tại Sài Gòn tuyên án tử hình Hà Huy Tập cùng một số cán bộ lãnh đạo khác.

Một bản án tử hình.

Một người đang bị giam.

Một người đã từng giữ cương vị Tổng Bí thư.

Và bây giờ, chính quyền thuộc địa muốn kết thúc cuộc đời ông bằng một loạt đạn.

Nhưng trước tòa, Hà Huy Tập không cầu xin.

Không phủ nhận con đường mình đã chọn.

Không xin giảm án.

Ông nói:

“Tôi chẳng có gì phải hối tiếc. Nếu còn sống, tôi vẫn sẽ tiếp tục hoạt động!”

Một câu nói rất ngắn.

Nhưng phía sau nó là cả một cuộc đời.

Nếu được sống, ông vẫn sẽ tiếp tục.

Nếu phải chết, ông cũng không hối tiếc.

Đó không phải sự liều lĩnh của một người trẻ chưa hiểu cái chết.

Hà Huy Tập lúc ấy đã 35 tuổi.

Ông đã trải qua lưu vong, tù đày, lãnh đạo cách mạng và những năm tháng bị mật thám truy đuổi.

Ông biết chính xác cái chết đang đến gần.

Nhưng ông vẫn nói như vậy.

Chú thích ảnh: Tư liệu về Hà Huy Tập trong thời gian bị thực dân Pháp bắt giam và xét xử.
Nguồn ảnh: Tư liệu - Văn kiện Đảng và các bộ sưu tập tư liệu lịch sử.

Phần 8: Lá thư của người cha trước ngày ra pháp trường

Những ngày cuối cùng, Hà Huy Tập biết mình khó có thể thoát khỏi án tử hình.

Ông viết thư về gia đình.

Đó là một trong những phần xúc động nhất trong câu chuyện của ông.

Một người chiến sĩ cách mạng trước giờ hy sinh không chỉ nghĩ đến đất nước.

Ông nghĩ đến những người ở lại.

Nghĩ đến mẹ.

Nghĩ đến vợ.

Nghĩ đến những đứa con.

Và ông cố gắng nói với họ rằng đừng coi mình như một người đã chết.

Trong thư, ông viết:

“Nếu tôi phải chết thì ở nhà không nên thờ cúng, điếu phúng...”

Và ông mong gia đình hãy xem mình như “người còn sống, nhưng đi vắng vô hạn”.

Đó là cách một người cha nói lời chia tay với gia đình.

Không có cơ hội ôm con.

Không có một bữa cơm cuối cùng.

Không có một căn nhà để trở về.

Chỉ có một lá thư.

Một người cha biết mình sắp chết cố gắng làm cho những người thân yêu bớt đau.

Và trong hoàn cảnh ấy, chúng ta nhìn thấy một Hà Huy Tập rất khác.

Không phải Tổng Bí thư.

Không phải nhà lý luận.

Không phải người lãnh đạo cách mạng.

Mà là một người cha.

Một người chồng.

Một người con.

Một con người cũng có những tình cảm riêng tư như bất kỳ ai.

Chính vì vậy, sự hy sinh của ông càng trở nên đau đớn.

Ông không phải người không có gì để mất.

Ông có rất nhiều điều để mất.

Nhưng ông đã lựa chọn.

Và đến cuối cùng, ông vẫn không hối tiếc về con đường ấy.

Phần 9: Ngày 28/8/1941 – người cộng sản không có gì phải hối tiếc

Ngày 28/8/1941, thực dân Pháp đưa Hà Huy Tập cùng Nguyễn Văn Cừ, Võ Văn Tần, Nguyễn Thị Minh Khai và các đồng chí khác ra trường bắn tại khu vực Hóc Môn, Gia Định.

Đó là một ngày đặc biệt đau thương.

Những người đứng trước họng súng đều là những cán bộ quan trọng của phong trào cách mạng.

Hà Huy Tập lúc ấy 35 tuổi.

Ông đã đi qua gần hai thập kỷ hoạt động.

Từ người thầy giáo trẻ ở Nha Trang.

Đến người cán bộ cách mạng.

Đến người hoạt động ở nước ngoài.

Đến Tổng Bí thư.

Đến người tù.

Và giờ đây là một tử tù.

Không có ảnh xác thực ghi lại khoảnh khắc Hà Huy Tập đứng trước họng súng.

Vì vậy, tôi không sử dụng ảnh phục dựng cảnh xử bắn để kể như ảnh lịch sử.

Điều chúng ta có là những tư liệu về địa điểm, khu tưởng niệm và những dòng ông để lại.

Trước phiên tòa, ông đã nói:

“Tôi chẳng có gì phải hối tiếc.”

Và nếu còn sống:

“tôi vẫn sẽ tiếp tục hoạt động.”

Ông đã không còn cơ hội thực hiện vế thứ hai.

Nhưng lịch sử đã được những người khác tiếp tục.

Hà Huy Tập hy sinh.

Nguyễn Văn Cừ hy sinh.

Võ Văn Tần hy sinh.

Nguyễn Thị Minh Khai hy sinh.

Những người ấy không nhìn thấy ngày độc lập năm 1945.

Không nhìn thấy một đất nước Việt Nam thoát khỏi ách thuộc địa.

Nhưng họ đã để lại một thế hệ tiếp tục con đường ấy.

Và vì vậy, ngày 28/8/1941 không chỉ là ngày một người chiến sĩ ngã xuống.

Đó còn là ngày chúng ta nhìn thấy rõ nhất cái giá mà một thế hệ đã trả cho tương lai.

Chú thích ảnh: Khu vực Hóc Môn – nơi Hà Huy Tập và các đồng chí bị thực dân Pháp xử bắn ngày 28/8/1941.
Nguồn ảnh: Tư liệu lịch sử Hóc Môn và các cơ quan báo chí, lưu trữ địa phương.

Lời kết: “Nếu còn sống, tôi vẫn sẽ tiếp tục hoạt động”

Hà Huy Tập sống 35 năm.

Không phải một cuộc đời dài.

Nhưng đó là một cuộc đời dày đặc những biến động của lịch sử.

Ông từng là một cậu bé nghèo ở Kim Nặc.

Từng là học sinh Quốc học Huế.

Từng là người thầy giáo trẻ ở Nha Trang và Vinh.

Từng bước vào phong trào yêu nước.

Từng rời quê hương để tìm con đường cách mạng.

Từng học tập ở Liên Xô.

Từng trở về trong điều kiện bí mật.

Từng khôi phục tổ chức Trung ương.

Từng giữ cương vị Tổng Bí thư của Đảng từ tháng 10/1936 đến tháng 3/1938.

Và rồi ông bị bắt.

Hai lần.

Bị giam.

Bị xét xử.

Bị kết án tử hình.

Đến ngày 28/8/1941, ông hy sinh.

Nhưng điều khiến người đời sau nhớ nhất về Hà Huy Tập có lẽ không phải chức vụ Tổng Bí thư.

Cũng không phải những năm tháng ông hoạt động ở nước ngoài.

Mà là thái độ của ông trước cái chết.

Khi người ta cho ông cơ hội cuối cùng để nói trước tòa, ông không xin sống.

Ông nói:

“Tôi chẳng có gì phải hối tiếc. Nếu còn sống, tôi vẫn sẽ tiếp tục hoạt động!”

Một câu nói tưởng như rất đơn giản.

Nhưng để nói được câu ấy trước một bản án tử hình, người nói phải có một niềm tin rất lớn.

Ông biết mình có gia đình.

Có vợ.

Có con.

Có người mẹ.

Có những người thân yêu đang chờ đợi.

Ông biết cái chết sẽ khiến họ đau đớn.

Nhưng ông cũng tin rằng cuộc đấu tranh mà mình đã chọn là đúng.

Vì vậy, trong lá thư gửi gia đình, ông không muốn người thân coi mình như một người đã chết.

Ông muốn họ nghĩ rằng ông chỉ “đi vắng vô hạn”.

Một cách nói vừa đau đớn vừa bình thản.

Bởi ông hiểu rằng mình sẽ không trở về.

Nhưng ông muốn người sống tiếp tục sống.

Tiếp tục làm việc.

Tiếp tục hy vọng.

Hà Huy Tập không nhìn thấy ngày độc lập.

Không nhìn thấy Cách mạng Tháng Tám.

Không nhìn thấy lá cờ đỏ sao vàng tung bay trên Quảng trường Ba Đình.

Không nhìn thấy những người dân Việt Nam bước ra khỏi chế độ thuộc địa.

Nhưng ông đã góp một phần tuổi trẻ, trí tuệ và cuối cùng là cả mạng sống của mình vào con đường dẫn đến ngày ấy.

Và đó là điều chúng ta cần ghi nhớ.

Không phải để biến cái chết thành một điều đẹp đẽ.

Mà để hiểu cái giá của độc lập và hòa bình.

Ngày hôm nay, một người cha có thể ôm con.

Một gia đình có thể ngồi bên nhau trong một bữa cơm bình thường.

Một người trẻ có thể học tập, làm việc và tự lựa chọn tương lai.

Những điều ấy từng không phải là điều hiển nhiên với thế hệ Hà Huy Tập.

Họ sống trong một thời đại mà chỉ cần nói lên khát vọng độc lập cũng có thể phải trả giá bằng nhà tù và mạng sống.

Hà Huy Tập đã trả cái giá ấy.

Nhưng ông không hối tiếc.

“Nếu còn sống, tôi vẫn sẽ tiếp tục hoạt động.”

Ông đã không còn sống để tiếp tục.

Nhưng những người khác đã tiếp tục.

Và lịch sử đã đi tiếp.

Đó có lẽ là ý nghĩa sâu sắc nhất trong cuộc đời Hà Huy Tập:

một con người có thể ngã xuống, nhưng điều họ tin tưởng có thể được những người khác tiếp tục thực hiện.

Vì thế, khi đứng trước khu lưu niệm Hà Huy Tập hôm nay, điều đáng nhớ không chỉ là một người từng giữ cương vị Tổng Bí thư.

Hãy nhớ một người thầy giáo trẻ.

Một người chồng.

Một người cha.

Một người con của Hà Tĩnh.

Một người cộng sản đã dành trọn tuổi trẻ cho đất nước.

Và một con người trước giờ phút cuối cùng vẫn không hối tiếc về con đường mình đã chọn.

Hà Huy Tập đã không nhìn thấy ngày đất nước hòa bình. Nhưng chúng ta hôm nay đang sống trong nền hòa bình mà thế hệ ông đã hy sinh để hướng tới.

Đó là lý do chúng ta phải nhớ.

Phải biết ơn.

Và phải kể lại câu chuyện ấy cho những thế hệ sau.

Chú thích ảnh: Khu lưu niệm, nhà tưởng niệm và nơi yên nghỉ của Hà Huy Tập tại Cẩm Hưng, Hà Tĩnh.
Nguồn ảnh: Báo Dân trí, Báo Đại Đoàn Kết và Khu lưu niệm Hà Huy Tập.