Hà Thị Liễu - Nữ du kích bản làng
Sinh năm 1950, tại thôn Lương Tàm, nơi núi rừng Yên Bái còn thưa vắng, cô gái trẻ Hà Thị Liễu lớn lên giữa những mùa lúa xanh mướt và tiếng suối khe Cá róc rách ngày đêm. Năm 1966, khi mới 16 tuổi, trong khi bạn bè đồng trang lứa còn chỉn chu từng bước tới lớp, cô đã tình nguyện gia nhập Dân quân du kích xã Lương Thịnh, mở đầu cho quãng đời mười năm “mười bông hoa lửa” đầy kiêu hãnh (1966–1976). 1. Những năm đầu vào dân quân Thời điểm ấy, giặc Mỹ leo thang bắn phá ác liệt, cầu đường, kho tàng, bến bãi đều nằm trong tầm ngắm. Cô Liễu, cùng các chị em trong xã, vừa tập luyện quân sự, vừa sản xuất, vừa tham gia canh gác. Đêm đến, họ đi tuần dọc khe suối, dưới ánh lửa bập bùng từ bếp các gia đình, những buổi tập bắn, tập hành quân trở thành ký ức không thể nào quên.
2. Khẩu đội cối 82 và trận bảo vệ cầu Đá Trắng – ký ức không phai Năm 1967, bà được biên chế vào Khẩu đội cối 82 ly thuộc B cơ động dân quân xã Lương Thịnh. Những buổi hành quân dưới trời mưa lạnh buốt, vai trĩu nặng đạn pháo, bà vẫn kiên cường theo bước anh em trong đơn vị. Đặc biệt, ký ức không thể nào quên là những ngày trực chiến bên khẩu pháo 12 ly 7, cùng các ông Hà Xuân Vỹ, Hà Kim Sỹ, Nguyễn Thanh Điền, bà Hà Thị Tay… bảo vệ cầu Đá Trắng – điểm huyết mạch trên Quốc lộ 37. Ngày ấy, máy bay F105 Mỹ gầm rú xé trời, lao tới ném bom dữ dội. Khẩu đội pháo của bà đã chiến đấu quyết liệt, bắn trả khiến máy bay đổi hướng, thả trượt hai quả bom tấn.
– Một quả không nổ, rơi tại chân dốc Voi Vợt (Km 17), mãi sau này sạt lở đất mới lộ ra.
– Một quả nổ lớn tại Đồng Bãi Ủi, thôn Lương Tàm, khiến đất đá tung lên mù mịt. Giữa âm thanh đinh tai, giữa rung chuyển mặt đất, cô Liễu—khi ấy mới mười bảy tuổi—vẫn bình tĩnh cùng đồng đội giữ cho khẩu pháo không ngừng tiếng nổ.
3. Bắt giặc lái – Gò Ba Chôm, ngày 05/12/1966 Một sự kiện đặc biệt khác mà bà còn nhớ như in: sáng ngày 05/12/1966, giặc lái nhảy dù xuống khu vực Gò Ba Chôm – giáp ranh thôn Khe Cá và Đồng Song. Dân quân ta đồng loạt bao vây. Tên giặc lái ngoan cố bắn trả, khiến chiến sĩ Dương Trung Lưu hy sinh ngay tại hiện trường. Trong vòng vây siết lại từng bước, chiến sĩ Hà Tiến Hưng đã dũng cảm tiêu diệt tên giặc lái, bảo vệ an toàn cho khu vực. Bà Liễu – một cô du kích trẻ – lần đầu chứng kiến sự khốc liệt đến nghẹt thở của chiến tranh, càng nung nấu quyết tâm cống hiến cho Tổ quốc.
4. Mười năm cống hiến và những phần thưởng xứng đáng Suốt chặng đường 1965–1975, bà tham gia đủ mọi trận đánh, mọi đêm gác, mọi cuộc hành quân của dân quân xã. Tinh thần gan dạ, dám nghĩ – dám làm của bà được ghi nhận bằng: Giấy chứng nhận Dũng sĩ Thắng Mỹ (Tỉnh đoàn Yên Bái tặng năm 1973) Giấy chứng nhận danh hiệu “Hai giỏi” trong phong trào thi đua chống Mỹ cứu nước giai đoạn 1965–1968 Huy chương Kháng chiến hạng Nhì Nhiều giấy khen của tỉnh Yên Bái, huyện Trấn Yên và địa phương Hơn nửa thế kỷ trôi qua, nhân chứng lịch sử ấy – nay đã ở tuổi xế chiều, vẫn sống giữa quê hương Lương Tàm thân yêu. Giọng bà chậm rãi, đôi mắt ánh lên niềm tự hào mỗi lần kể chuyện xưa: những tháng ngày của tuổi trẻ gửi vào khói lửa, của lòng yêu nước mộc mạc mà bền bỉ.
