HÀ TRUNG – NƠI LƯU GIỮ NHỮNG DẤU ẤN LỊCH SỬ VÀ VĂN HÓA QUA CHÙA HÀ TRUNG, ĐÌNH LÀNG HÀ TRUNG

HÀ TRUNG – NƠI LƯU GIỮ NHỮNG DẤU ẤN LỊCH SỬ VÀ VĂN HÓA QUA CHÙA HÀ TRUNG, ĐÌNH LÀNG HÀ TRUNG

Hà Trung – một vùng quê nằm bên hệ thống đầm phá của xứ Huế – không chỉ được biết đến bởi cảnh sắc sông nước mà còn là nơi lưu giữ nhiều dấu ấn lịch sử, văn hóa được hình thành qua nhiều thế kỷ. Trong đó, Chùa Hà Trung và Đình làng Hà Trung là hai địa chỉ tiêu biểu góp phần kể lại câu chuyện về vùng đất, con người và truyền thống của quê hương.

Chùa Hà Trung – dấu ấn Phật giáo lâu đời trên vùng đất ven đầm phá

Chùa Hà Trung tọa lạc tại làng Hà Trung, khu vực xã Vinh Hà trước đây, nay thuộc xã Phú Vang, thành phố Huế. Chùa đã được UBND tỉnh Thừa Thiên Huế xếp hạng di tích lịch sử văn hóa cấp tỉnh theo Quyết định số 2373/QĐ-UBND ngày 13/10/2006.

Theo các tư liệu nghiên cứu về làng Hà Trung, ngôi làng có lịch sử hình thành gắn với quá trình Chúa Nguyễn Hoàng vào trấn thủ Thuận Hóa năm 1558. Sáu vị thủy tổ của các họ La, Mai, Bùi, Trần, Đặng, Văn được ghi nhận là những người theo phò Chúa Nguyễn Hoàng vào Nam và sau đó được giao nhiệm vụ quản lý vùng thủy diện rộng lớn quanh khu vực đầm phá Hà Trung.

Chính vị trí đặc biệt của Hà Trung trong lịch sử vùng đầm phá đã tạo nên một không gian văn hóa đặc sắc, trong đó Chùa Hà Trung trở thành một địa điểm quan trọng về đời sống tín ngưỡng.

Các nghiên cứu cho biết Chùa Hà Trung gắn với Thiền sư Nguyên Thiều – một nhân vật quan trọng trong lịch sử Phật giáo Đàng Trong. Tư liệu về văn bia tháp tổ Nguyên Thiều được các nhà nghiên cứu sử dụng để xác định chùa từng được ban “Sắc tứ” và Thiền sư Nguyên Thiều từng được cử về trụ trì.

Một điểm đặc biệt của Chùa Hà Trung là hệ thống tượng, pháp khí và tư liệu cổ còn được lưu giữ. Trong đó có tượng Bồ tát Quán Thế Âm bằng sa thạch cùng những hiện vật Phật giáo có giá trị. Các nguồn nghiên cứu cũng ghi nhận chùa đã trải qua nhiều lần trùng tu, trong đó có những đợt trùng tu lớn vào thời gian gần đây.

Đáng chú ý, năm 1695, Thiền sư Thạch Liêm từng ghé thăm Hà Trung và để lại những ghi chép về cảnh quan nơi đây. Tư liệu mô tả chùa nằm giữa không gian đầm phá, ba mặt giáp nước, xung quanh có cây xanh và những cây thông cổ thụ. Những ghi chép ấy giúp thế hệ hôm nay hình dung phần nào vẻ đẹp của Hà Trung trong lịch sử.

Đình làng Hà Trung – nơi lưu giữ ký ức của cộng đồng

Nếu Chùa Hà Trung là không gian gắn với đời sống tín ngưỡng Phật giáo thì Đình làng Hà Trung là một địa điểm gắn với lịch sử cộng đồng của làng.

ĐÌNH LÀNG HÀ TRUNG hiện được ghi nhận tại khu vực thôn Một, xã Phú Vang, thành phố Huế.

Điều đáng quý không chỉ nằm ở bản thân công trình mà còn ở nguồn tư liệu được lưu giữ tại đình làng.

Theo nghiên cứu của nhà nghiên cứu Võ Vinh Quang, qua các đợt khảo sát di sản tư liệu vật thể và phi vật thể tại làng Hà Trung, các nhà nghiên cứu đã tiếp cận một hệ thống tư liệu Hán Nôm rất phong phú, gồm nhiều loại văn bản trải dài từ thời các Chúa Nguyễn đến nửa đầu thế kỷ XX. Những tư liệu này được lưu giữ tại đình làng và phản ánh nhiều khía cạnh về lịch sử, hành chính, đất đai và đời sống của cộng đồng Hà Trung.

Đặc biệt, Hương phổ làng Hà Trung, bản chép tay năm 1969 và được sao lại năm 2002, hiện được ghi nhận là lưu giữ tại Đình làng Hà Trung. Đây là nguồn tư liệu quan trọng để tìm hiểu nguồn gốc và quá trình hình thành của làng.

Như vậy, đình làng không chỉ là một công trình kiến trúc hay nơi sinh hoạt cộng đồng. Đình còn có thể được xem như một “kho ký ức” của làng, nơi các thế hệ trước để lại những dấu tích giúp thế hệ sau hiểu hơn về quê hương mình.

Nhớ về Bác Hồ – từ tình yêu quê hương đến trách nhiệm của thế hệ trẻ

Trong dòng chảy lịch sử của dân tộc, mỗi vùng đất đều có những câu chuyện và giá trị riêng được các thế hệ nối tiếp nhau gìn giữ. Tìm hiểu về Chùa Hà Trung, Đình làng Hà Trung và những dấu tích của quê hương cũng là dịp để thế hệ trẻ nhớ về Chủ tịch Hồ Chí Minh – người đã dành trọn cuộc đời cho sự nghiệp đấu tranh vì độc lập, tự do của dân tộc. Từ tình yêu đất nước, tình yêu đồng bào, Bác luôn quan tâm đến việc gìn giữ những giá trị tốt đẹp của dân tộc và đặt niềm tin vào thế hệ trẻ.

Đối với mỗi đoàn viên, thanh niên hôm nay, học tập và làm theo tấm gương của Bác có thể bắt đầu từ những việc rất gần gũi với quê hương: biết trân trọng lịch sử, tìm hiểu nguồn cội, giữ gìn các di tích và những giá trị văn hóa mà cha ông để lại. Nếu Chùa Hà Trung và Đình làng Hà Trung là những nơi lưu giữ dấu tích của quá khứ, thì việc tìm hiểu, ghi chép và kể lại những câu chuyện ấy chính là cách thế hệ hôm nay nối tiếp ký ức của các thế hệ đi trước.

Trong thời đại công nghệ số, lời nhắc nhở ấy càng có ý nghĩa. Mỗi đoàn viên có thể góp một phần nhỏ bằng việc sưu tầm tư liệu, ghi lại những câu chuyện của người cao tuổi, giới thiệu những giá trị của quê hương bằng những hình thức phù hợp và lan tỏa thông tin chính xác đến cộng đồng. Qua đó, tình yêu quê hương không chỉ được thể hiện bằng cảm xúc mà còn trở thành những hành động cụ thể. Nhớ về Bác Hồ cũng là nhắc nhở mỗi chúng ta sống có trách nhiệm hơn với cộng đồng, biết trân trọng những gì cha ông đã vun đắp và cùng nhau gìn giữ những giá trị lịch sử, văn hóa của quê hương cho các thế hệ mai sau.

Từ những di sản quê hương đến trách nhiệm của thế hệ trẻ

Là một đoàn viên, khi tìm hiểu về Chùa Hà Trung và Đình làng Hà Trung, điều để lại nhiều suy nghĩ nhất không chỉ là những con số hay những mốc thời gian trong lịch sử.

Đó là câu chuyện về một cộng đồng đã hình thành, tồn tại và gìn giữ quê hương qua nhiều thế hệ.

Từ những dấu tích của làng Hà Trung, những tư liệu Hán Nôm được lưu giữ tại đình, những hiện vật cổ tại chùa cho đến cảnh quan đầm phá từng được các bậc tiền nhân ghi chép lại, tất cả tạo thành những mảnh ghép giúp thế hệ trẻ hôm nay hiểu hơn về nơi mình đang sống.

Trong thời đại công nghệ số, việc bảo tồn lịch sử địa phương không chỉ dừng lại ở việc gìn giữ hiện vật. Đoàn viên, thanh niên có thể góp phần số hóa tư liệu, ghi hình di tích, phỏng vấn các nhân chứng, sưu tầm câu chuyện của các thế hệ đi trước và lan tỏa những giá trị ấy trên các nền tảng truyền thông phù hợp. Đây cũng chính là tinh thần của kế hoạch “Những câu chuyện thời hoa lửa”: không để những câu chuyện về quê hương chỉ nằm trong ký ức của một thế hệ mà từng bước đưa những giá trị ấy đến gần hơn với thanh thiếu nhi và cộng đồng.

Chùa Hà Trung và Đình làng Hà Trung không chỉ là những địa danh trên bản đồ. Đó còn là những địa chỉ giúp chúng ta tìm về cội nguồn, tìm hiểu lịch sử hình thành của quê hương và nhận diện những giá trị văn hóa đã được các thế hệ vun đắp. Là thế hệ trẻ hôm nay, mỗi đoàn viên chúng ta có thể bắt đầu việc giữ gìn lịch sử bằng những việc rất gần gũi: biết, hiểu, trân trọng, ghi lại và chia sẻ. Bởi khi một câu chuyện lịch sử được kể lại bằng sự chân thành và trách nhiệm, nó không chỉ thuộc về quá khứ mà còn trở thành bài học và niềm tự hào của hiện tại, động lực để thế hệ trẻ tiếp tục gìn giữ quê hương trong tương lai.

Bài viết: Nguyễn Thị Như

Đơn vị: Trường mầm non Vinh Hà

Địa điểm: Phú Vang, thành phố Huế

Hưởng ứng triển khai Cổng thông tin “ Những câu chuyện thời hoa lửa” của Đoàn xã Phú Vang