Hà Văn Bình

Cuộc sống bình dị của cựu quân nhân và cựu dân công hỏa tuyến

Vào một chiều tháng 12, không khí lạnh bao trùm bản nghèo xã Trung Hạ, tỉnh Thanh Hóa. Chúng tôi có dịp về thăm bản Cạn, thăm căn chòi nhỏ của ông bà Hà Văn Xiêng và bà Hà Thị Canh, Cựu quân nhân và cựu dân công hỏa tuyến tham gia kháng chiến chống Mỹ cứu nước.

Căn chòi nhỏ được ông bà cất để trồng rau, nuôi cá, trồng thêm ít rau để trang trải và phụ cho các con đỡ khoản chi phí sinh hoạt hàng ngày. Bên cạnh là ruộc lúa bậc thang của dân bản, mùa này trồng ít ngô và rau cải xanh mướt.

Trong khi chúng tôi mải mê ngắm cảnh, ông Xiêng vội đun ấm trà nóng, thúc dục chúng tôi lên nhà mời nước. Ông trải chuốt, thay lại bộ quần áo cựu chiến binh, ngồi rót trà hỏi thăm sức khỏe, khẽ “vén” cửa sổ tre gọi bà Canh đang cuốc đất.

Trong cuộc trò chuyện với ông bà, chúng tôi cảm mến sự bình dị, rất đỗi chân thật và tình yêu thương của ông bà cựu quân nhân. Ông kể: “ Ông bà quen nhau trước khi ông đi lính, bà thì hơn ông 1 tuổi, lúc đó cũng không nghĩ là sẽ đến với nhau đâu. Sau này, ông về mới thấy tình cảm đậm sâu nên mới về với nhau”.

Ông Hà Văn Xiêng, sinh năm 1954, chia sẻ: Tháng 9 năm 1972, ông nhập ngũ trường huấn luyện công an vũ trang tại Quảng Xương, Thanh Hóa. Sau đó, năm 1974 ông về phục vụ tại Đồn xã Quang Chiểu. Cuối năm 1974, ông tiếp tục phục vụ chiến trường tại Đại đội ĐKZ 75, Trung đoàn 2, Quân khu 9, tỉnh An Giang. Thời gian đó ta đang trong thời kỳ chống mỹ và tàn quân của Trung Quốc giáp biên giới Campuchia.

Ông kể: “ Chúng tôi đi bộ ngày đêm vào đến Nghệ An, sau đó được đưa qua Lào, được anh em Lào hỗ trợ chuyển quân, đường xá đi lại khó khăn lắm. Đi tới đâu bom rơi tới đó, may có rừng, có người dân Lào, người dân Campuchia giúp đỡ. Đi Từ Nghệ An qua Lào rồi qua Campuchia mới vào đất An Giang tới cứ điểm của Việt Nam ta. Lúc chuyển quân, ta mấy lần suýt trúng bom của giặc Mỹ. Ta phải dựa vào núi non, dựa vào màn đêm mới hành quân được. Có lần, 5 giờ sáng, Mỹ bắn pháo M19, may thay pháo rơi nước, chỉ cách bồ đội ta 5 đến 6m. Quân ta suýt chết cháu ạ”

Đang nói chuyện, bà Hà Thị Canh từ cầu thang bước vào nhà, cắp chiếc giỏ và con giao quắm để ở xà nhà. Thay bộ váy ướt sũng, vào rót trà chào hỏi chúng tôi. Bà Hà Thị Canh, sinh năm 1953, người cao gầy, nổi bật với hàm răng đen nhuộm thuốc. Bà là dân công hỏa tuyến tham gia kháng chiến chống Mỹ. Chúng tôi hỏi bà đi dân công vào năm nào, bà khẽ cười nhìn vào ông và nói: “ Cái năm mà ông đi lính nhỉ, chắc tầm năm 1972, 1973 gì đó, ông đi là tôi cũng đi mà”.

Bà tham gia dân công hỏa tuyến khắc phục các đoạn đường sạt lở do bom, mìn để thông đường cho bộ đội ta hành quân và vận chuyển nhu yếu phẩm cho chiến trường. Bà kể, có khi đi cả mấy tháng không được về, chỉ có đào đất, phá đá, trên trời máy bay bay suốt ngày, nhưng cũng không làm nhụt chí anh em. Nhiều hôm cũng nhớ nhà, muốn về nhưng chỉ huy không cho về, sợ dân công trốn đi mất,

Vừa kể, ông bà vừa tâm sự lại những mẩu chuyện ngày xưa, những câu chuyện hết đỗi bình dị của hai ông bà. Ông Xiêng lục từ trong tủ đồ được ông khóa kỹ những bộ quần áo thời xưa, được ông gấp gọn để giới thiệu cho chúng tôi xem.Những chiếc áo sờn màu, kỷ vật chiếc lược ông tặng bà, hay những chiếc bình nước thời chinh chiến.

Ông nói: “ Chiến tranh tàn khốc lắm, các ông đã từng đi qua nên các ông trân trọng hòa bình lắm các cháu ạ. Hồi xưa ông bà yêu nhau, cũng đâu dám thổ lộ gì nhiều, sợ đi mãi rồi không về, sợ người kia đợi, nên yêu trong thầm lặng thôi, vậy nên bây giờ có được hòa bình các cháu phải cố gắng giữ gìn, học tập, rèn luyện để xây dựng bản ta, xã ta phát triển”.

Chúng tôi, khâm phục ý chí và tình yêu của cựu quân nhân và dân công hỏa tuyến ấy, họ yêu nhau từ thời chiến đến nay tình yêu ấy vẫn vậy mà không bị phai nhạt theo thời gian.