HÀ VĂN HỒNG – HÀNH TRÌNH TỪ CẬU BÉ DÂN TỘC THÁI ĐẾN ANH HÙNG LAO ĐỘNG NGÀNH THAN (1)

Sinh ra là người dân tộc Thái ở huyện Như Thanh, tỉnh Thanh Hóa, tuổi thơ của Hà Văn Hồng gắn với núi rừng, ruộng nương và những ngày tháng lam lũ. Học hết lớp 7, năm 17 tuổi, khi tương lai còn mờ mịt, ông đứng trước một ngã rẽ bất ngờ: được tuyển chọn đi học nghề xây dựng mỏ tại Ba Lan.

Chưa từng rời khỏi huyện quê nhà, cũng chưa hình dung “làm mỏ” là gì, chàng trai trẻ với dáng người nhỏ bé (1,54m, 45kg) vẫn quyết định lên đường. Với ông, đó không chỉ là một chuyến đi xa, mà là bước ngoặt thay đổi cả cuộc đời.

Hành trình nơi “trời Tây”

Cùng khoảng 1.000 thanh niên Việt Nam sang Ba Lan, ông Hồng bắt đầu những năm tháng học tập xa xứ. Tại đây, ông học tiếng, học nghề đào lò, cơ khí, điện… Những kỹ năng tưởng chừng xa lạ với chàng trai vùng núi nhưng lại trở thành hành trang quý giá cho tương lai.

Bốn năm miệt mài nơi đất khách, ông trở về nước năm 1973 và được phân công về Công trường xây lắp 6 – Mỏ than Mông Dương (Quảng Ninh). Từ đây, hành trình gắn bó cả đời với nghề thợ lò bắt đầu.

Gắn bó với nghề nặng nhọc và nguy hiểm nhất

Mông Dương thời ấy hoang sơ, rậm rạp, công việc khai thác than vô cùng gian khổ. Trong đó, đào lò là công việc nặng nhọc và nguy hiểm bậc nhất: tối tăm, chật hẹp, đất đá sạt lở bất cứ lúc nào.

Không ít người cùng học ở Ba Lan đã rời nghề vì quá khắc nghiệt. Nhưng ông Hồng chọn ở lại. Với ông, đã học nghề gì thì phải làm đến nơi đến chốn. Sự bền bỉ, kỷ luật và tinh thần trách nhiệm đã giúp ông gắn bó với nghề suốt hơn 20 năm.

Tư duy tổ chức và những kỷ lục ấn tượng

Năm 1978, khi làm tổ trưởng, ông bắt đầu thể hiện khả năng tổ chức và tư duy sáng tạo trong lao động. Thay vì làm theo lối cũ, ông cải tiến cách làm việc: chia lại ca kíp hợp lý hơn, tối ưu thời gian, đơn giản hóa việc vận chuyển vật liệu.

Một trong những dấu ấn nổi bật là kế hoạch đào 110 mét lò/tháng – con số vượt xa định mức lúc bấy giờ (70 mét). Bằng cách chia ca hợp lý và cải tiến thao tác lao động, tổ của ông đã đạt 107 mét, lập kỷ lục thời điểm đó.

Không chỉ dừng lại ở năng suất, ông còn chủ động học hỏi kỹ thuật từ chuyên gia Liên Xô, áp dụng vào thực tế, giúp công việc hiệu quả hơn, an toàn hơn.

Những năm sau đó, tổ của ông liên tục đạt thành tích cao: có ngày đào tới 13,5 mét lò, có tháng đạt 172 mét – vượt xa nhiều đơn vị khác.

Nghệ thuật “dụng nhân” trong hầm lò

Điều làm nên khác biệt của ông Hồng không chỉ là kỹ thuật, mà còn là cách quản lý con người. Trong môi trường làm việc nặng nhọc, ông hiểu rằng tinh thần tập thể là yếu tố quyết định.

Ông sắp xếp người làm việc theo tính cách, khả năng: người nóng tính đi cùng người điềm tĩnh, người khỏe hỗ trợ người yếu, người giỏi kèm người chưa có kinh nghiệm. Nhờ vậy, tổ luôn vận hành ổn định, ít mâu thuẫn, hiệu suất cao.

Ông cũng biết cách tạo động lực: kể chuyện vui trong lúc làm việc, tổ chức các “ngày thi đua” như Ngày Thanh niên, Ngày Công đoàn… để khơi dậy tinh thần hăng say trong tập thể. Giữa lòng hầm lò tối tăm, tiếng cười và tinh thần thi đua trở thành “ánh sáng” giúp người thợ quên đi mệt nhọc.

Thành quả của một đời gắn bó

Từ một chàng trai dân tộc Thái rời bản làng năm 17 tuổi, ông Hà Văn Hồng đã trở thành tổ trưởng sản xuất xuất sắc của ngành than, được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lao động khi mới 33 tuổi (năm 1985).

Ông từng nói: thành tích không thuộc về cá nhân, mà là công sức của cả tập thể những người thợ lò. Chính sự khiêm tốn, trách nhiệm và tinh thần học hỏi đã làm nên một người thợ mẫu mực.

Di sản tinh thần để lại cho thế hệ trẻ

Dù đã nghỉ hưu, ông vẫn gắn bó với Mông Dương, sống giản dị, khỏe mạnh và tiếp tục theo dõi sự phát triển của ngành than. Ông tin rằng thế hệ trẻ hôm nay có điều kiện tốt hơn rất nhiều, nhưng vẫn cần giữ tinh thần kỷ luật, biết học hỏi và trân trọng sức lao động.

Hành trình của ông Hà Văn Hồng không chỉ là câu chuyện về một người thợ lò, mà còn là minh chứng rằng: xuất phát điểm không quyết định giới hạn của con người, mà chính ý chí, sự bền bỉ và tinh thần trách nhiệm mới tạo nên giá trị bền vững.