Hà Văn Lâu: Người chiến sĩ kiên trung trên hai mặt trận Quân sự và Ngoại giao Việt Nam

Trong lịch sử quân sự và đối ngoại Việt Nam hiện đại, Đại tá, Nhà ngoại giao Hà Văn Lâu (1918 – 2016, bí danh Sáu Lâu, quê ở Phú Vang, Thừa Thiên - Huế) là một nhân vật lịch sử đặc biệt. Ông là tấm gương tiêu biểu cho thế hệ cán bộ tài năng, bản lĩnh, trưởng thành từ khói lửa chiến tranh và trở thành nhà ngoại giao lừng lẫy trên trường quốc tế. Giác ngộ cách mạng và gia nhập Mặt trận Việt Minh từ năm 1944, ông nhanh chóng tham gia lãnh đạo khởi nghĩa giành chính quyền tại quê nhà. Trong những năm đầu kháng chiến chống thực dân Pháp, ông đảm nhiệm nhiều trọng trách quân sự quan trọng như Trung đoàn trưởng Trung đoàn 101 Thừa Thiên, Chỉ huy trưởng Mặt trận Khánh Hòa, tham gia chỉ đạo các chiến dịch lớn như Hòa Bình, Thu - Đông 1952 và Chiến cục Đông - Xuân 1953 – 1954. Với tư duy quân sự sắc bén, ông đã cùng tập thể chỉ huy xây dựng lực lượng vũ trang Bình - Trị - Thiên vững mạnh, kiên cường bám đất bám dân đánh địch.

Năm 1954, đánh dấu bước ngoặt lớn trong sự nghiệp của Đại tá Hà Văn Lâu khi ông được Bộ Quốc phòng và Chính phủ cử làm Chuyên gia quân sự trong Đoàn đại biểu Việt Nam Dân chủ Cộng hòa dự Hội nghị Giơ-ne-vơ. Tại đây, ông đã trực tiếp đàm phán về các điều khoản quân sự, ngừng bắn và phân định ranh giới tạm thời. Sau khi Hiệp định Giơ-ne-vơ được ký kết, ông tiếp tục đảm nhiệm vai trò Trưởng đoàn đại biểu Quân đội nhân dân Việt Nam trong Ủy ban Liên hợp đình chiến Trung ương, kiên quyết đấu tranh buộc đối phương phải thi hành nghiêm chỉnh các điều khoản của hiệp định. Bước sang cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước, ông chính thức chuyển sang công tác tại Bộ Ngoại giao, giữ chức Cục trưởng Cục Bán đảo Đông Dương, Trưởng Ban Phối hợp đấu tranh ngoại giao.

Đặc biệt, trong giai đoạn 1968 – 1973, đồng chí Hà Văn Lâu tiếp tục là nhân tố chủ chốt tại Hội nghị Paris về Việt Nam với tư cách Phó Trưởng đoàn đại biểu Chính phủ nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa (hỗ trợ Trưởng đoàn Xuân Thủy). Với vốn tri thức sâu rộng về quân sự, pháp lý cùng bản lĩnh ngoại giao điềm tĩnh, linh hoạt, ông đã cùng các nhà lãnh đạo ngoại giao xuất sắc như Lê Đức Thọ, Xuân Thủy, Nguyễn Thị Bình đấu tranh kiên cường trên bàn đàm phán, đóng góp quan trọng vào thắng lợi của Hiệp định Paris năm 1973. Sau ngày đất nước thống nhất, ông liên tục được Đảng và Nhà nước tin tưởng giao đảm nhiệm các vị trí ngoại giao quan trọng nhất: Đại sứ Việt Nam tại Cuba, Trưởng đoàn Đại diện thường trực Việt Nam tại Liên Hợp Quốc (1978 – 1982), Thứ trưởng Bộ Ngoại giao kiêm Trưởng ban Việt kiều Trung ương, và Đại sứ Việt Nam tại Pháp (kiêm nhiệm Bỉ, Hà Lan, Luxembourg).

Đại tá, Nhà ngoại giao Hà Văn Lâu qua đời năm 2016 tại Thành phố Hồ Chí Minh, hưởng thọ 98 tuổi. Suốt hơn 70 năm cống hiến trọn vẹn cho sự nghiệp cách mạng, ông luôn giữ vững phẩm chất khiêm nhường, tận tụy của người chiến sĩ Bộ đội Cụ Hồ và bản lĩnh sắc bén của một đại sứ tài ba. Với những cống hiến đặc biệt xuất sắc cho sự nghiệp giải phóng dân tộc và nâng cao vị thế quốc tế của đất nước, ông đã được Đảng và Nhà nước trao tặng Huân chương Độc lập hạng Nhất, Huân chương Quân công hạng Nhất cùng nhiều phần thưởng cao quý khác.