Hai Bà Trưng
Vào đầu công nguyên, đất nước ta bị nhà Đông Hán cai trị tàn bạo. Thái thú Tô Định nổi tiếng tham lam, độc ác, ép buộc nhân dân lên rừng săn thú quý, xuống biển mò ngọc trai, khiến cuộc sống lầm than, oán hận ngút trời. Lúc bấy giờ tại vùng đất Mê Linh, hai chị em Trưng Trắc và Trưng Nhị là con gái của Lạc tướng, vừa giỏi võ nghệ vừa mang lòng yêu nước thương dân. Bà Trưng Trắc kết duyên cùng Thi Sách, con trai Lạc tướng vùng Chu Diên, cùng nhau mưu cầu đại sự giải phóng quê hương. Lo sợ trước thế lực độc lập của các thủ lĩnh người Việt, Tô Định đã hèn hạ bày mưu sát hại Thi Sách. Cái chết của chồng không làm bà Trưng Trắc lùi bước, trái lại, nó đã thổi bùng ngọn lửa căm thù, biến nợ nước thù nhà thành sức mạnh hành động quyết liệt
Trong lịch sử hàng nghìn năm dựng nước và giữ nước của dân tộc Việt Nam, cuộc khởi nghĩa Hai Bà Trưng (năm 40–43) là một mốc son chói lọi, đánh dấu lần đầu tiên nhân dân ta đứng lên đánh đuổi ách đô hộ của phong kiến phương Bắc, mở ra kỷ nguyên độc lập tự chủ đầu tiên.Bối cảnh lịch sử và ngọn lửa căm thù. Vào đầu thế kỷ thứ nhất, vùng đất Âu Lạc cũ bị nhà Đông Hán cai trị khắc nghiệt. Thái thú Tô Định nổi tiếng tham lam, tàn bạo, ra sức vơ vét tài nguyên và áp đặt chính sách cai trị dã man khiến lòng dân muôn nơi oán thán.Tại vùng Mê Linh (nay thuộc Hà Nội), Hai Bà Trưng—Trưng Trắc và Trưng Nhị—là con gái của Lạc tướng Mê Linh. Từ nhỏ, hai chị em đã nổi tiếng thông minh, võ nghệ tinh thông và giàu lòng yêu nước. Trưng Trắc kết duyên cùng Thi Sách, con trai Lạc tướng vùng Chu Diên. Hai gia đình Lạc tướng cùng bắt tay chiêu mộ nghĩa sĩ, tích trữ lương thảo, chờ thời cơ nổi dậy. Thấy ảnh hưởng của Thi Sách ngày càng lớn, Tô Định đã lập mưu bắt và giết hại ông nhằm đè bẹp ý chí quật cường của nhân dân. Tuy nhiên, hành động dã man ấy không làm làm lung lay tinh thần của Trưng Trắc, mà càng thổi bùng lên ngọn lửa căm thù.Tiếng trống Mê Linh và cuộc khởi nghĩa quét sạch quân thù Mùa xuân năm 40, tại bến Hát Môn (nay thuộc Phúc Thọ, Hà Nội), Hai Bà Trưng chính thức tế trời đất, phất cờ khởi nghĩa. Lời thề lịch sử vang vọng sông núi:"Một xin rửa sạch nước thù,Hai xin đem lại nghiệp xưa họ Hùng.Ba kẻo hại giặc ghen chồng,Bốn xin vẹn vẹn xưởng phong công này. Từ Hát Môn, nghĩa quân tiến đánh đồn Luy Lâu, Cổ Loa rồi hãm thành Mê Linh. Sự ủng hộ của nhân dân vô cùng mạnh mẽ: các Lạc tướng, Lạc dân và tướng lĩnh khắp nơi—trong đó có rất nhiều nữ tướng tài ba như Lê Chân, Thánh Thiên, Bát Nạn—đều quy tụ về dưới trướng Hai Bà. Chỉ trong một thời gian ngắn, cuộc khởi nghĩa lan rộng ra 65 thành trì ở vùng Lĩnh Nam. Quân Hán tan rã, Thái thú Tô Định phải hoảng sợ cắt tóc, cạo râu, cải trang thành dân thường để trốn về nước. Đất nước hoàn toàn sạch bóng quân thù.Xây dựng nền độc lập và trận chiến anh hùng thắng lợi vang dội, Trưng Trắc được tướng sĩ và nhân dân tôn làm vua, xưng là Trưng Vương (Trưng Nữ Vương), đóng đô tại Mê Linh. Bà lập tức xá thuế hai năm liền cho nhân dân, xóa bỏ các luật lệ hà khắc của nhà Hán, khôi phục lại nền tự chủ cho dân tộc. Tuy nhiên, nền hòa bình chưa kéo dài được lâu. Năm 42, vua Hán Quang Vũ sai Mã Viện—một viên tướng lão luyện, được phong làm Phục波 Tướng quân—dẫn hàng chục vạn quân tinh nhuệ cùng thủy đội sang xâm lược lại. Hai Bà Trưng trực tiếp cầm quân ra trận, nghênh chiến quả cảm tại Lãng Bạc rồi rút về cố thủ ở Cẩm Khê. Dù chiến đấu cực kỳ dũng cảm, nhưng trước lực lượng địch quá chênh lệch về quân số và kinh nghiệm, lực lượng nghĩa quân dần suy yếu. Mùa xuân năm 43, để giữ trọn khí tiết, không rơi vào tay giặc, Hai Bà Trưng đã gieo mình xuống sông Hát giang tự thuẫn.
