HAI BÀ TRƯNG: BIỂU TƯỢNG BẤT KHUẤT CỦA LÒNG YÊU NƯỚC VÀ TINH THẦN ĐỒNG LÒNG

1. Bối cảnh lịch sử và nguyên nhân khởi nghĩa

Vào đầu thế kỷ I sau Công nguyên, đất nước ta (lúc bấy giờ là quận Giao Chỉ) bị nhà Đông Hán đô hộ. Chính sách cai trị tàn bạo, thuế khóa nặng nề cùng sự hà khắc của thái thú Tô Định đã đẩy nhân dân ta vào cảnh lầm than, khốn khổ.

Trước cảnh nước mất nhà tan, tại vùng đất Mê Linh, hai chị em Trưng Trắc và Trưng Nhị – vốn là con gái Lạc tướng huyện Mê Linh, thuộc dòng dõi Hùng Vương – đã nuôi chí lớn giành lại độc lập cho dân tộc. Sự kiện Thi Sách (chồng bà Trưng Trắc) bị Tô Định giết hại vì mưu khởi nghĩa càng làm bùng lên ngọn lửa căm thù, thúc đẩy hai bà phất cờ khởi nghĩa.

2. Diễn biến và kết quả cuộc khởi nghĩa

Mùa xuân năm 40 (sau Công nguyên), Hai Bà Trưng đã lập lời thề lập thề xuất quân tại cửa sông Hát (Hát Môn, Hà Nội):

"Một xin rửa sạch thù nhà,
Hai xin đem lại nghiệp xưa họ Hùng,
Ba kẻo oan ức lòng chồng,
Bốn xin vẻn vẹn sở công lênh này."

Cuộc khởi nghĩa nhận được sự hưởng ứng nhiệt liệt từ các nghĩa quân, tướng lĩnh và nhân dân khắp nơi. Từ Mê Linh, nghĩa quân nhanh chóng đánh chiếm Cổ Loa, rồi thẳng tiến hạ thành Luy Lâu (trụ sở của chính quyền đô hộ Hán). Thái thú Tô Định hoảng sợ, phải cắt tóc, cạo râu, cải trang lẩn trốn về nước.

Chỉ trong một thời gian ngắn, nghĩa quân đã thu hồi được 65 thành trì ở vùng Lĩnh Nam. Cuộc khởi nghĩa hoàn toàn thắng lợi, nền độc lập của đất nước được khôi phục sau hơn 2 thế kỷ bị phong kiến phương Bắc đô hộ.

3. Ý nghĩa lịch sử

Sau khi giành lại đất nước, bà Trưng Trắc được suy tôn làm vua, lấy hiệu là Trưng Vương, đóng đô tại Mê Linh. Bà đã thực hiện nhiều chính sách tiến bộ như xá thuế cho nhân dân nhằm ổn định đời sống.

Dù vương triều độc lập chỉ kéo dài ngắn ngủi (đến năm 43, trước sự đàn áp khốc liệt của danh tướng nhà Hán là Mã Viện), cuộc khởi nghĩa Hai Bà Trưng vẫn mang một ý nghĩa thời đại vô cùng to lớn:

• Khẳng định ý chí độc lập: Là minh chứng đầu tiên cho thấy nhân dân ta không bao giờ chịu khuất phục trước ách đô hộ của ngoại xâm.