Hai Bà Trưng – Ký ức của một người lính Mê Linh

n cháu trong đêm trăng rằm, khi tuổi đã gần 90.

Các con ạ, nay đã hơn bảy mươi năm trôi qua kể từ ngày đó, nhưng hình ảnh hai bà chị vẫn in rõ trong tâm trí tôi như mới xảy ra hôm qua. Tôi khi ấy mới mười bảy tuổi, còn là cậu bé, nhưng đã cầm giáo tre đi theo nghĩa quân. Nghe tôi kể thật kỹ, đừng để những điều này bị phai mờ theo thời gian.

I. Nỗi đau chồng chất – Ngọn lửa khởi nghĩa

Lúc bấy giờ, nước ta thuộc về nhà Hán. Quan thái thú Tích Quang cai trị đất nước ta. Hắn đặt ra thuế khóa nặng nề, luật lệ hà khắc, xem người dân ta như nô lệ. Ruộng đất bị chiếm đoạt, con người bị đánh đập, lấy của cải không còn gì. Dân làng ai cũng căm phẫn, nhưng không ai dám nói ra, sợ bị giết.

Ở làng Mê Linh, có gia đình ông Thi Sách – người có đức tính, được mọi người kính trọng. Ông kết hôn với bà Trưng Trắc, người con gái vừa xinh đẹp, vừa giỏi võ, có lòng dũng cảm hơn cả người đàn ông. Em gái bà là Trưng Nhị, cũng không kém phần tài năng, cường tráng. Cả vùng đều biết hai bà không chỉ giỏi võ nghệ, mà còn có trái tim nhân hậu, luôn bênh vực người yếu thế.

Quan giặc biết ông Thi Sách là người được dân tin theo, sợ ông đứng lên chống lại, nên tìm cách giết ông. Một buổi chiều tối, khi ông đang từ ruộng về, lính giặc bắt ông, tra tấn, rồi chém đầu ngay trước cổng làng – chỉ vì ông không chịu khuất phục, không dám bảo dân nộp thuế thêm.

Tin ấy đến tai bà Trưng Trắc. Bà ôm thi thể chồng khóc suốt ba ngày đêm, nước mắt chảy như suối, nhưng bà không gục ngã. Đến ngày thứ tư, bà lau khô nước mắt, đứng trước người thân và hàng xóm đến viếng chồng, nói với giọng chắc chắn đến lạ:

"Chồng tôi bị giết vì không chịu làm nô lệ. Nước ta bị chiếm, dân ta bị hành hạ. Nếu chỉ biết khóc, thì bao giờ đất nước mới được yên? Đau thương thì ai cũng có, nhưng nếu đau thương mà không đứng lên, thì sau này con cháu ta cũng sẽ bị giết như chồng tôi hôm nay! Ta có ba con đường: cúi đầu chịu nhục mãi, hay đứng lên giành lại tự do, hoặc chết cho đất nước. Ta chọn con đường thứ hai!"

Ngay đêm đó, bà Trưng Trắc cùng em gái Trưng Nhị đi khắp các làng, gặp những người có lòng yêu nước, nói rõ lý do phải đứng lên. Nghe lời bà, ai cũng rơi nước mắt, rồi đồng thanh hô:

"Chúng tôi xin theo Hai Bà, dù chết cũng không hối hận!"

Chỉ trong vòng không đầy một tháng, đã có hàng nghìn người đăng ký tham gia nghĩa quân. Không có đủ giáo mác sắt, họ đẽo gậy thành giáo, uốn tre thành mũi tên, mài đá thành dao. Phụ nữ cũng không ngồi yên – họ may quần áo, chuẩn bị lương thực, chăm sóc người bị thương. Hai bà tự tay huấn luyện mọi người, dạy cách cầm vũ khí, cách xếp đội hình, cách chiến đấu dù yếu hơn địch.

II. Ngày ra trận – Cưỡi voi đi cứu nước

Ngày ra trận là một ngày mùa xuân, trời trong xanh, gió nhẹ thổi. Trước khi xuất phát, Hai Bà mặc áo giáp đỏ, đầu đội mũ sắt, lưng đeo gươm, cưỡi trên lưng những con voi to lớn, oai phong nhất trong vùng. Bà Trưng Trắc đứng trên cao, nhìn hàng ngàn nghĩa quân đứng trang nghiêm, nói to cho mọi người nghe:

"Các anh chị em! Ngày nay ta đứng lên, không phải để tranh giành quyền lực, không phải để làm giàu cho bản thân. Ta đứng lên chỉ vì ba điều: lấy lại đất nước tổ tiên, giải phóng người dân khỏi áp bức, và để con cháu sau này không còn phải làm nô lệ cho nước ngoài! Nếu thắng, chúng ta cùng sống trong độc lập. Nếu thua, chúng ta cùng chết cho nước, không bao giờ cúi đầu trước kẻ thù!"

Tiếng hô "Đánh đuổi giặc Hán! Đất nước ta thuộc về ta!" vang động cả núi sông. Nghĩa quân không có quân trang tốt, không có lương thực dồi dào, không có kinh nghiệm chiến đấu nhiều, nhưng họ có một điều mà giặc không có: đó là lòng yêu nước, ý chí tự do, và sự đoàn kết keo sơn.

Trận chiến đầu tiên diễn ra tại Mê Linh. Quân giặc vốn nghĩ dân ta chỉ là những người nông dân không biết chiến đấu, nên rất kiêu ngạo. Khi thấy nghĩa quân xông tới, hai bà cưỡi voi đi đầu, áo giáp đỏ rực như lửa, tiếng kêu xung trận vang trời, lính giặc đều kinh hãi, không dám chống cự, chạy tán loạn. Nghĩa quân thắng to, giải phóng được Mê Linh.

Tiếp theo, các trận thắng nối tiếp nhau. Nghe tin Hai Bà khởi nghĩa, các làng khác cũng đứng lên hưởng ứng. Người ta tự tay đuổi quan giặc, mở đường cho nghĩa quân đi qua. Chỉ trong vòng vài tháng, Hai Bà đã giải phóng được 65 quận – rộng lớn bao gồm cả miền Bắc nước ta ngày nay. Không còn nơi nào giặc dám bám trụ.

Ngày Hai Bà vào thành Long Biên, dân chúng ra đường đón tiếp, cờ cắm đầy hai bên đường, ai cũng khóc vì vui – lần đầu tiên sau nhiều năm, đất nước ta lại có người đứng đầu là người Việt, luật lệ do chính ta đặt ra, không còn ai dám áp bức dân ta nữa. Bà Trưng Trắc được tôn làm Vương, gọi là Trưng Vương, cùng em gái Trưng Nhị cai trị đất nước với lòng nhân ái, công bằng. Ai cũng được yên tâm làm ăn, không còn sợ bị cướp bóc, đánh đập.

III. Ngày giặc trở lại – Lòng kiên trung không đổi

Nhưng nhà Hán không chịu mất đất nước ta. Họ tập quân rất đông, chọn những lính dày dạn trận mạc, mang vũ khí tốt, kéo sang xâm lược trở lại. Quân ta khi ấy mới được giải phóng không lâu, lực lượng còn yếu, vũ khí còn thô sơ. Hai bà biết trận này rất khó, nhưng không hề nao núng.

Trước khi ra trận cuối, bà Trưng Trắc nói với những người thân cận:

"Giặc đến đông, ta biết khó thắng. Nhưng dù có chết, cũng không được đầu hàng. Đất nước có thể tạm thời bị chiếm, nhưng tinh thần không bao giờ được khuất. Ngày mai, nếu tôi không trở lại, các ngươi hãy tiếp tục giữ gìn lòng tự trọng, chờ ngày người khác đứng lên thay tôi."

Trận chiến diễn ra trên bờ sông Hát. Quân ta chiến đấu vô cùng dũng cảm – người này ngã xuống, người kia tiếp tục cầm vũ khí đứng lên. Nhưng lực lượng quá chênh lệch, nghĩa quân dần bị bao vây. Hai bà cưỡi voi xông vào giữa trận địch, giết được nhiều kẻ thù, nhưng càng chiến càng thấy bạn bè ngã xuống xung quanh.

Khi biết không thể thắng, Hai Bà không muốn rơi vào tay giặc – để giặc dùng mình làm nhục đất nước. Hai bà cùng nhau dẫn ít người còn lại rút về phía núi Hai Vị. Tại đó, sau khi nhìn về phía quê hương lần cuối, hai bà nhảy xuống sông tự vẫn, giữ trọn tiết với nước, không chịu đầu hàng. Khi ấy bà Trưng Trắc khoảng 35 tuổi, bà Trưng Nhị chưa đầy 30 tuổi.

IV. Ngàn năm sau – Tên tuổi vẫn sáng

Kể đến đây, ông lão ngừng lại, mắt ngấn nước, rồi nói tiếp chậm rãi:

"Ngày ấy, Hai Bà ra đi, nhưng tinh thần của hai bà không bao giờ mất. Ngay sau đó, người ta vẫn tiếp tục đứng lên, đấu tranh suốt mấy trăm năm nữa, cho đến khi đất nước hoàn toàn độc lập. Tên tuổi Hai Bà được khắc vào đá, được truyền vào lời ru, được đặt tên cho đường phố, trường học, đền chùa trên khắp đất nước.

Các con ạ, Hai Bà không phải là những vị thần từ trên trời rơi xuống. Hai bà chỉ là hai người phụ nữ bình thường, có chồng, có nhà, có nỗi đau riêng như mọi người. Nhưng khi đất nước cần, họ đã đặt hạnh phúc cá nhân xuống, chọn hy sinh cho cộng đồng. Đó là điều khiến tên tuổi hai bà sáng mãi đến ngày nay – không phải vì họ thắng mãi, mà vì dù trong hoàn cảnh nào, họ cũng không bao giờ bán nước, không bao giờ cúi đầu, không bao giờ quên mình là người Việt.

Sau này, dù có bao nhiêu thời gian trôi qua, bao nhiêu thế hệ thay đổi, các con hãy nhớ: Hai Bà Trưng đứng ở trong tim mỗi người dân Việt, là biểu tượng rằng: khi cả nước cùng đoàn kết, không phân trai gái, già trẻ, thì không có kẻ thù nào có thể làm ta khuất phục."