Hai Bà Trưng là những nữ anh hùng dân tộc đầu tiên của Việt Nam
• Quê quán: Hai Bà sinh ra tại vùng Mê Linh (nay thuộc Hà Nội), là con gái của một Lạc tướng phong kiến trị vì vùng đất này. • Bối cảnh: Lúc bấy giờ, triều đình Đông Hán phương Bắc cai trị đất nước ta rất hà khắc. Đặc biệt, Thái thú Tô Định là kẻ tham lam, tàn bạo, khiến nhân dân lầm than và oán hận tột cùng. • Nguyên nhân trực tiếp: Thi Sách — chồng của bà Trưng Trắc, một thủ lĩnh yêu nước có chí hướng chống Hán — đã bị Tô Định mưu hại nhằm răn đe người Việt. Để "đền nợ nước, trả thù nhà", Hai Bà quyết định phất cờ khởi nghĩa.
Bùng nổ: Mùa xuân năm 40 SCN, Hai Bà Trưng lập lời thề và làm lễ tế cờ khởi nghĩa tại cửa sông Hát (Hát Môn, Hà Nội ngày nay).
Thành tựu: Nhờ sự đồng lòng của hào kiệt và nhân dân khắp nơi, nghĩa quân nhanh chóng đánh đuổi quân Hán, giải phóng được 65 huyện thành (toàn bộ vùng đất Giao Chỉ). Thái thú Tô Định phải cắt tóc, cạo râu, cải trang trốn chạy về nước.
Xưng Vương: Sau thắng lợi, bà Trưng Trắc lên ngôi vua (gọi là Trưng Nữ Vương), đóng đô tại Mê Linh, thiết lập một vương quốc độc lập ngắn ngủi mang đậm dấu ấn mẫu hệ.
Quân Hán phản công: Năm 42 SCN, vua Hán sai danh tướng Mã Viện dẫn đầu quân đội tinh nhuệ sang đàn áp.
Hy sinh quật cường: Dù chiến đấu vô cùng anh dũng qua nhiều trận đánh ác liệt tại Lãng Bạc, Cổ Loa và Mê Linh, nghĩa quân non trẻ của Hai Bà vẫn không thể chống lại sức mạnh áp đảo của bộ binh và thủy binh nhà Hán.
Năm 43 SCN, để giữ vững khí tiết không rơi vào tay giặc, Hai Bà Trưng đã gieo mình xuống sông Hát tự thuẫn.
Cuộc khởi nghĩa Hai Bà Trưng được xem là cuộc khởi nghĩa chống Bắc thuộc đầu tiên trong lịch sử Việt Nam. Hình ảnh Hai Bà Trưng cưỡi voi ra trận đã trở thành biểu tượng bất diệt cho ý chí kiên cường, lòng yêu nước nồng nàn và bản lĩnh kiên cường của người phụ nữ Việt Nam: "Giặc đến nhà, đàn bà cũng đánh".
Hiện nay, đền thờ Hai Bà Trưng (như Đền Mê Linh hay Đền Đồng Nhân) luôn là điểm văn hóa tâm linh lớn, nơi nhân dân bày tỏ lòng tôn kính đối với hai vị nữ vương đầu tiên của dân tộc.
