HAI BÀ TRƯNG - Ngọn cờ khởi nghĩa đầu tiên và vương triều độc lập độc nhất vô nhị của hai vị nữ vương

Ngọn cờ khởi nghĩa đầu tiên và vương triều độc lập độc nhất vô nhị của hai vị nữ vương

Trong suốt chiều dài hàng ngàn năm lịch sử độc lập và giữ nước của dân tộc Việt Nam, hình ảnh người phụ nữ luôn gắn liền với sự kiên cường, bất khuất và lòng yêu nước nồng nàn. Đi đầu trong truyền thống vẻ vang ấy, là biểu tượng trường tồn độc nhất vô nhị, chính là Hai Bà Trưng (Trưng Trắc và Trưng Nhị). Vào năm 40 sau Công nguyên, hai chị em oanh liệt ấy đã phất cờ khởi nghĩa, đập tan ách thống trị tàn bạo của nhà Đông Hán. Đây không chỉ là cuộc khởi nghĩa vũ trang đầu tiên của người dân Âu Lạc sau thời kỳ mất nước, mà còn là minh chứng hùng hồn khẳng định khí phách phi thường của người phụ nữ Việt Nam: "Giặc đến nhà, đàn bà cũng đánh".

Trưng Trắc và Trưng Nhị sinh ra tại vùng đất Mê Linh (nay thuộc huyện Mê Linh, Hà Nội), là con gái của Lạc tướng vùng này, thuộc dòng dõi vua Hùng vinh quang ngày trước. Từ thuở nhỏ, hai chị em đã nổi tiếng là những cô gái khôi ngô, thông minh, có chí khí mạnh mẽ và đặc biệt đam mê võ nghệ. Khác với những người phụ nữ phong kiến chịu ảnh hưởng nặng nề bởi tư tưởng quy củ sau này, Trưng Trắc và Trưng Nhị được cha mẹ nuôi dạy, rèn luyện cung kiếm, cưỡi ngựa bắn cung không thua kém bất kỳ đấng nam nhi nào. Sống trong lòng một gia đình quý tộc có lòng yêu nước sâu sắc, hai bà sớm chứng kiến nỗi thống khổ, oán than của nhân dân dưới ách cai trị tàn bạo của phong kiến phương Bắc, từ đó nung nấu ý chí tự cường, quyết tâm giành lại độc lập cho giang sơn.

Lúc bấy giờ, nhà Đông Hán cử Tô Định sang làm Thái thú quận Giao Chỉ. Tô Định là một kẻ tham lam, tàn bạo, khét tiếng độc ác và say mê vơ vét bổng lộc. Hắn thi hành chính sách đồng hóa gắt gao, tăng thuế nặng nề và thẳng tay đàn áp các hào kiệt người Việt, đẩy nhân dân Âu Lạc vào cảnh lầm than, bần cùng đến cùng cực. Trước tình cảnh nước mất nhà tan, tinh thần phản kháng của các lạc tướng, hào kiệt khắp nơi ngày càng dâng cao. Trong số đó, có Thi Sách – con trai Lạc tướng huyện Chu Diên (vùng Vĩnh Phúc, Hà Nội ngày nay). Đồng cảnh ngộ và chung chí hướng cứu nước, Thi Sách và Trưng Trắc đã kết duyên vợ chồng. Cuộc hôn nhân này không chỉ là sợi dây tình cảm cá nhân, mà còn là sự liên kết chính trị mạnh mẽ giữa hai thế lực hào trưởng lớn nhất vùng bấy giờ, trở thành mối đe dọa lớn đối với chính quyền đô hộ Hán.

Nhận thấy tầm ảnh hưởng và uy tín ngày càng lớn của vợ chồng Thi Sách - Trưng Trắc, Thái thú Tô Định vô cùng lo sợ. Để răn đe và dập tắt ý chí phản kháng của người Việt, hắn đã lập mưu hèn kế bẩn, lừa bắt và tàn nhẫn sát hại Thi Sách. Tô Định đinh ninh rằng, việc giết chết người thủ lĩnh dũng cảm sẽ làm cho lòng người hoang mang, sợ hãi mà từ bỏ ý định nổi dậy. Thế nhưng, kẻ thù đã hoàn toàn sai lầm. Cái chết oan khuất của chồng không làm Trưng Trắc ngã quỵ. Trái lại, nỗi đau mất mát ấy đã biến thành ngọn lửa căm thù ngùn ngụt, thôi thúc bà mạnh mẽ đứng lên gánh vác đại nghiệp dũng cảm của chồng, cùng em gái Trưng Nhị chính thức phát động cuộc khởi nghĩa vũ trang quy mô lớn.

Mùa xuân năm 40 sau Công nguyên, tại cửa sông Hát (nay là xã Hát Môn, huyện Phúc Thọ, Hà Nội), Hai Bà Trưng đã lập đàn thề tế cáo trời đất, chính thức phất cờ khởi nghĩa. Trước hàng vạn nghĩa quân, binh sĩ trùng trùng điệp điệp, giọng nói đanh thép, oai nghiêm của chủ tướng Trưng Trắc vang vọng khắp không gian qua lời thề bất hủ, lưu danh muôn đời trong lịch sử:
“Một xin rửa sạch thù nhà,
Hai xin dựng lại nghiệp xưa họ Hùng,
Ba kẻo oan ức lòng chồng,
Bốn xin vẻn vẹn sở công lênh này.”

Lời thề ấy là sự kết hợp thiêng liêng giữa nợ nước và thù nhà, đặt lợi ích tối cao của dân tộc lên trên hết. Ngay sau lời thề xuất quân, Hai Bà Trưng hiên ngang bước lên mình voi chiến, chỉ huy đại quân tiến thẳng vào các sào huyệt của quân thù. Tiếng trống đồng vang dội khắp núi sông, như tiếng gọi ngàn năm của tổ tiên thúc giục con cháu xông lên lập công. Lời kêu gọi chính nghĩa của Hai Bà Trưng nhanh chóng nhận được sự hưởng ứng nhiệt liệt của nhân dân và hào kiệt khắp nơi. Các nữ tướng tài ba như Lê Chân, Thánh Thiên, Bát Nàn... cùng hàng vạn người dân từ các vùng Giao Chỉ, Cửu Chân, Nhật Nam nô nức mang theo vũ khí kéo về gia nhập nghĩa quân, tạo thành một làn sóng sấm sét, không gì cản nổi.

Dưới sự lãnh đạo thiên tài của Hai Bà Trưng, nghĩa quân tiến quân nhanh như vũ bão. Từ Mê Linh, nghĩa quân đánh chiếm thành Luy Lâu (Bắc Ninh ngày nay) – trung tâm đầu não của chính quyền đô hộ Đông Hán. Quân giặc bị bất ngờ trước sức mạnh nổi dậy khủng khiếp của người Việt, hốt hoảng tháo chạy toán loạn. Tên Thái thú bạo chúa Tô Định hoảng sợ đến mức phải cắt tóc, cạo râu, thay đổi y phục, trà trộn vào đám tàn quân để trốn chạy nhục nhã về nước. Chỉ trong một thời gian ngắn chưa đầy hai tháng, nghĩa quân đã thu hồi hoàn toàn 65 thành trì ở vùng Linh Nam, quét sạch bóng dáng quân xâm lược ra khỏi bờ cõi, giành lại nền độc lập hoàn toàn cho đất nước.

Sau thắng lợi lừng lẫy, Trưng Trắc được tướng sĩ và nhân dân suy tôn lên làm vua, lấy danh hiệu là Trưng Vương (hay Trưng Thánh Vương), đóng đô tại quê nhà Mê Linh. Bà thành lập một vương triều độc lập, tự chủ đầu tiên, tiến hành phong thưởng cho các công thần, ban lệnh xá thuế hai năm liền cho nhân dân để phục hồi cuộc sống sau những năm tháng bị bóc lột nặng nề. Mặc dù vương triều của Hai Bà Trưng chỉ kéo dài ngắn ngủi trong 3 năm trước khi nhà Hán cử mãnh tướng Mã Viện sang đàn áp tàn khốc, và hai bà đã anh dũng gieo mình xuống sông Hát để giữ vững khí tiết, nhưng tinh thần bất khuất của Hai Bà Trưng đã trở thành một ngọn đuốc sáng rực rỡ, mở đường cho ý chí đấu tranh kiên cường của dân tộc trong suốt một nghìn năm Bắc thuộc tiếp theo.

Hơn hai mươi thế kỷ đã trôi qua, hình ảnh hai vị nữ vương oai phong lẫm liệt cưỡi voi trận ra chiến trường vẫn vẹn nguyên giá trị trong tâm thức của mỗi người dân Việt Nam. Các đền thờ Hai Bà Trưng ở Mê Linh, Hát Môn luôn nghi ngút khói hương, thể hiện lòng biết ơn vô hạn của hậu thế đối với những người đặt viên gạch đầu tiên cho tượng đài độc lập dân tộc. Hai Bà Trưng không chỉ là những anh hùng lịch sử, mà còn là linh hồn, là niềm tự hào vĩnh cửu của đất nước, nhắc nhở các thế hệ hôm nay và mai sau về tinh thần tự tôn dân tộc và khát vọng tự do cháy bỏng của dòng máu Lạc Hồng.