HAI BÀ TRƯNG – NGỌN CỜ KHỞI NGHĨA MỞ ĐẦU TRUYỀN THỐNG QUẬT CƯỜNG CỦA DÂN TỘC

Từ Hát Môn đến Mê Linh, cuộc khởi nghĩa năm 40 đã viết nên một trang sử hào hùng của dân tộc Việt Nam

Lịch sử dựng nước và giữ nước của dân tộc Việt Nam là lịch sử của những cuộc đấu tranh bền bỉ để bảo vệ quyền sống, quyền tự chủ và nền độc lập của dân tộc. Trong dòng chảy ấy, cuộc khởi nghĩa Hai Bà Trưng năm 40 sau Công nguyên là một dấu son đặc biệt. Đứng lên giữa những năm tháng đất nước chịu sự cai trị của nhà Đông Hán, Trưng Trắc và Trưng Nhị đã tập hợp lực lượng, dựng cờ khởi nghĩa, giành lại quyền làm chủ trên một vùng đất rộng lớn.

Hai Bà Trưng sinh ra trên vùng đất Mê Linh – vùng đất gắn với truyền thống của các vua Hùng. Trưng Trắc là con gái Lạc tướng Mê Linh, còn Thi Sách – chồng bà – là con trai Lạc tướng Chu Diên. Hai gia đình Lạc tướng vốn có mối quan hệ thông gia, vì vậy thanh thế và ảnh hưởng của họ trong vùng càng lớn.

Những năm đầu Công nguyên, chính quyền đô hộ nhà Đông Hán thi hành chính sách cai trị hà khắc. Trong hoàn cảnh ấy, Trưng Trắc và Thi Sách đã cùng nhau hiệp mưu tính kế chống lại chính quyền đô hộ. Theo truyền thuyết và sử cũ, Thi Sách bị Thái thú Tô Định sát hại trước khi cuộc khởi nghĩa nổ ra. Biến cố ấy càng làm Trưng Trắc thêm quyết tâm đứng lên.

Năm 40, tại cửa sông Hát, Hai Bà Trưng phát động cuộc khởi nghĩa. Từ Hát Môn, nghĩa quân tiến đánh Hạ Lôi, Mê Linh, rồi xuống Tây Vu, đánh chiếm Cổ Loa. Từ Cổ Loa, nghĩa quân vượt sông Hoàng, sông Đuống tiến tới Luy Lâu – trung tâm cai trị của chính quyền đô hộ nhà Hán.

Khí thế của cuộc khởi nghĩa nhanh chóng lan rộng. Các Lạc tướng và nhân dân nhiều nơi hưởng ứng. Chỉ trong một thời gian ngắn, nghĩa quân đã giành được quyền kiểm soát trên toàn bộ đất nước theo ghi chép trong nguồn tư liệu, với 65 quận, huyện, thành.

Mùa hè năm 40, Trưng Trắc được tướng sĩ suy tôn lên làm vua, hiệu là Trưng Nữ Vương, đóng đô tại Mê Linh. Trưng Nhị được phong làm Bình Khôi Công chúa. Những người có công được phong thưởng, nhân dân được xá thuế hai năm.

Đây không chỉ là một thắng lợi quân sự. Đó còn là sự khẳng định mạnh mẽ ý chí tự chủ của người Việt trong một thời kỳ đất nước chịu ách đô hộ.

Hai năm sau, nhà Đông Hán sai Mã Viện đem quân sang đàn áp. Hai Bà Trưng trực tiếp tổ chức chống quân xâm lược. Từ Lãng Bạc, quân đội của Trưng Vương rút về Cổ Loa rồi Mê Linh khi tương quan lực lượng ngày càng bất lợi. Cuộc chiến diễn ra ác liệt. Cuối cùng, Hai Bà bị thương nặng và gieo mình xuống dòng sông Hát, quyết không rơi vào tay quân giặc.

Cuộc khởi nghĩa thất bại, nhưng khí phách của Hai Bà không thất bại.

Cống hiến lớn nhất của Hai Bà Trưng đối với lịch sử dân tộc chính là đã khơi dậy mạnh mẽ tinh thần đấu tranh giành độc lập và mở đầu cho truyền thống chống các thế lực phương Bắc đô hộ nước ta. Hình ảnh hai nữ tướng đứng lên giữa thời kỳ đầy biến động đã trở thành nguồn cổ vũ để các thế hệ anh hùng, hào kiệt tiếp tục đứng lên vì độc lập dân tộc.

Hai Bà Trưng để lại cho thế hệ hôm nay một bài học sâu sắc: khi độc lập, chủ quyền và danh dự dân tộc bị đe dọa, lòng yêu nước phải được biến thành hành động; trước khó khăn, con người cần có bản lĩnh, lòng dũng cảm và ý chí không khuất phục.

Hơn hai nghìn năm đã trôi qua, tiếng gọi từ Hát Môn năm xưa vẫn vang vọng. Hai Bà Trưng không chỉ thuộc về quá khứ. Tên tuổi của hai bà đã trở thành biểu tượng của lòng yêu nước, ý chí quật cường và khát vọng tự chủ của dân tộc Việt Nam.