HAI BÀ TRƯNG – NGỌN LỬA KHÔNG TẮT TRONG LỊCH SỬ DÂN TỘC

Có những cuộc chiến kết thúc khi tiếng trống trận ngừng vang.

Nhưng cũng có những cuộc chiến dù kết thúc trên chiến trường vẫn tiếp tục sống trong ký ức của một dân tộc.

Cuộc khởi nghĩa Hai Bà Trưng là một cuộc chiến như thế.

Năm 40 sau Công nguyên, Trưng Trắc và Trưng Nhị dựng cờ khởi nghĩa.

Nghĩa quân nhanh chóng giành thắng lợi.

Chính quyền Đông Hán ở nhiều nơi bị đánh đổ.

Trưng Trắc lên ngôi vua.

Mê Linh trở thành kinh đô.

Nhưng đến năm 42, nhà Hán tổ chức phản công.

Mã Viện được cử sang.

Đến năm 43, cuộc kháng chiến của Hai Bà thất bại.

Hai Bà tuẫn tiết.

Nếu chỉ nhìn vào kết quả quân sự, có thể nói cuộc khởi nghĩa không duy trì được nền độc lập lâu dài.

Nhưng lịch sử không chỉ được đánh giá bằng thời gian tồn tại của một chính quyền.

Điều quan trọng là cuộc khởi nghĩa đã tạo ra một dấu ấn rất sâu sắc.

Bảo tàng Lịch sử Quốc gia đánh giá cuộc khởi nghĩa Hai Bà Trưng là một phong trào nổi dậy lớn, có ý nghĩa đặc biệt trong lịch sử đấu tranh chống ngoại xâm của dân tộc Việt Nam.

Trước hết, cuộc khởi nghĩa chứng minh khát vọng tự chủ của người Việt.

Trong hoàn cảnh bị cai trị bởi một chính quyền lớn, người Việt vẫn không chấp nhận mất quyền làm chủ hoàn toàn.

Họ đã đứng lên.

Đó là điều quan trọng nhất.

Thứ hai, cuộc khởi nghĩa cho thấy sức mạnh của sự đoàn kết.

Hai Bà Trưng không thể thành công nếu chỉ có hai người.

Phía sau họ là các thủ lĩnh địa phương.

Là nhân dân.

Là những người đã hưởng ứng ở nhiều vùng.

Theo sử liệu, phong trào đã lan rộng đến nhiều quận và kiểm soát 65 thành.

Thứ ba, cuộc khởi nghĩa khẳng định vai trò của phụ nữ.

Đây có lẽ là một trong những điểm đặc biệt nhất.

Hai Bà Trưng không chỉ tham gia.

Họ lãnh đạo.

Trưng Trắc lên ngôi vua.

Trưng Nhị cùng chị tiếp tục chỉ huy cuộc kháng chiến.

Hình ảnh ấy trở thành một phần quan trọng trong truyền thống lịch sử về phụ nữ Việt Nam.

Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch cũng nhấn mạnh rằng cuộc khởi nghĩa Hai Bà Trưng để lại di sản tinh thần và bài học về sức mạnh đại đoàn kết, trong đó có sức mạnh của phụ nữ.

Nhưng có một điều khác cũng rất đáng suy ngẫm.

Hai Bà Trưng đã thất bại về quân sự.

Tại sao một cuộc khởi nghĩa thất bại lại được nhớ lâu đến như vậy?

Bởi lịch sử không chỉ thuộc về người chiến thắng.

Có những người thất bại nhưng trở thành biểu tượng.

Có những cuộc chiến không đạt được mục tiêu lâu dài nhưng lại mở đầu cho một truyền thống đấu tranh kéo dài nhiều thế kỷ.

Hai Bà Trưng là một trường hợp như vậy.

Sau Hai Bà, lịch sử Việt Nam tiếp tục xuất hiện nhiều cuộc nổi dậy chống các chính quyền phương Bắc.

Mỗi thời kỳ có những nhân vật khác nhau.

Nhưng tinh thần tự chủ vẫn được nhắc lại.

Tên tuổi Hai Bà trở thành một phần của dòng chảy ấy.

Hơn hai nghìn năm trôi qua.

Người Việt vẫn lập đền thờ Hai Bà.

Vẫn tổ chức lễ hội.

Vẫn kể chuyện về cuộc khởi nghĩa.

Vẫn đưa Hai Bà vào sách giáo khoa.

Vẫn đặt tên Hai Bà cho những con đường, trường học và địa danh.

Điều đó cho thấy ký ức lịch sử có thể tồn tại rất lâu nếu nó được cộng đồng gìn giữ.

Mỗi thế hệ lại kể câu chuyện theo cách của mình.

Ngày xưa là những lời kể bên bếp lửa.

Sau này là sách sử.

Rồi đến tranh ảnh, sân khấu, phim ảnh và các chương trình giáo dục hiện đại.

Tại Mê Linh, lịch sử Hai Bà Trưng còn được tái hiện bằng các chương trình nghệ thuật hiện đại, kết hợp công nghệ 3D mapping để đưa câu chuyện lịch sử đến gần công chúng.

Đó là cách lịch sử tiếp tục sống.

Không phải bằng việc lặp lại nguyên xi quá khứ.

Mà bằng cách đưa những giá trị của quá khứ đến với con người hôm nay.

Và giá trị lớn nhất của câu chuyện Hai Bà Trưng có lẽ nằm ở tinh thần.

Tinh thần yêu nước.

Tinh thần tự chủ.

Tinh thần đoàn kết.

Tinh thần dám đứng lên trước khó khăn.

Và đặc biệt là niềm tin rằng phụ nữ cũng có thể đóng góp và lãnh đạo trong những thời điểm quan trọng của lịch sử.

Hơn hai nghìn năm trước, hai người con gái đất Mê Linh đã bước vào lịch sử.

Ngày nay, họ không còn đứng trước chúng ta như những nhân vật của một cuộc chiến xa xôi.

Họ trở thành một phần ký ức của dân tộc.

Mỗi khi tiếng trống hội vang lên.

Mỗi khi một em học sinh đọc bài về Hai Bà.

Mỗi khi người dân dâng hương tại đền thờ.

Ngọn lửa ký ức ấy lại được thắp lên.

Cuộc khởi nghĩa đã kết thúc từ năm 43.

Nhưng câu chuyện thì chưa bao giờ kết thúc.

Bởi lịch sử chỉ thực sự sống khi thế hệ sau còn nhớ.

Và câu chuyện Hai Bà Trưng chính là một trong những câu chuyện đẹp nhất về lòng yêu nước, ý chí tự chủ và khí phách của người Việt Nam trong buổi đầu lịch sử dân tộc.