HAI BÀ TRƯNG – TIẾNG TRỐNG MÙA XUÂN NĂM 40

Có những mùa xuân đi qua trong bình lặng.

Nhưng cũng có những mùa xuân được lịch sử nhớ mãi.

Mùa xuân năm 40 sau Công nguyên là một mùa xuân như thế.

Khi ấy, vùng đất Việt đang chịu sự cai trị của nhà Đông Hán. Chính quyền đô hộ áp đặt nhiều chính sách cai trị và bóc lột, khiến đời sống nhân dân gặp nhiều khó khăn. Trong bối cảnh ấy, tại vùng Mê Linh xuất hiện hai người phụ nữ mà tên tuổi về sau trở thành biểu tượng của một thời kỳ đấu tranh giành lại quyền tự chủ: Trưng Trắc và Trưng Nhị.

Hai chị em sinh ra trong một gia đình có truyền thống và có vị thế ở Mê Linh. Từ nhỏ, hai bà được rèn luyện cả về sức khỏe, võ nghệ và những công việc của cuộc sống. Trưng Trắc sau này kết duyên với Thi Sách, con trai Lạc tướng huyện Chu Diên. Cuộc hôn nhân ấy cũng tạo nên mối liên kết giữa hai gia đình có ảnh hưởng trong vùng.

Nhưng những biến động của thời cuộc nhanh chóng kéo đến.

Thi Sách bị Tô Định giết.

Nỗi đau riêng hòa vào nỗi căm phẫn trước cảnh đất nước bị áp bức.

Nhưng câu chuyện của Hai Bà Trưng không chỉ là câu chuyện trả thù cho người thân.

Đó là câu chuyện về một lựa chọn lớn hơn.

Đặt việc nước lên trên nỗi đau riêng.

Lời thề bên sông Hát

Năm 40, Trưng Trắc cùng Trưng Nhị dựng cờ khởi nghĩa tại Hát Môn.

Từ nhiều nơi, những người hưởng ứng tìm về.

Hào kiệt và nhân dân cùng đứng lên.

Cuộc nổi dậy nhanh chóng lan rộng. Từ Mê Linh, nghĩa quân tiến về Luy Lâu – trung tâm của chính quyền Đông Hán tại Giao Chỉ. Chính quyền đô hộ ở nhiều nơi lần lượt tan rã. Tô Định phải chạy về phương Bắc.

Chỉ trong một thời gian ngắn, phong trào đã lan rộng trên nhiều vùng.

Điều đáng chú ý là cuộc khởi nghĩa không phải một cuộc nổi dậy đơn lẻ của một địa phương. Nhiều lực lượng và thủ lĩnh ở các nơi đã hưởng ứng, tạo thành một phong trào rộng lớn.

Theo ghi chép của Bảo tàng Lịch sử Quốc gia, nghĩa quân đã giành quyền kiểm soát 65 thành trì và Trưng Trắc được suy tôn làm vua, đóng đô ở Mê Linh.

Một chính quyền tự chủ được thiết lập.

Một người phụ nữ đứng ở vị trí lãnh đạo đất nước.

Đó là một hình ảnh đặc biệt trong lịch sử Việt Nam thời cổ đại.

Ba năm tự chủ

Những ngày tháng độc lập ấy không kéo dài lâu.

Nhưng nó đủ để chứng minh rằng người Việt có thể tự đứng lên, tự tổ chức lực lượng và tự quyết định vận mệnh của mình.

Trưng Vương cho thực hiện một số chính sách nhằm giảm gánh nặng cho nhân dân. Theo tư liệu của Bảo tàng Lịch sử Quốc gia, bà đã cho miễn thuế trong hai năm và xóa bỏ một số chế độ lao dịch, binh dịch cũ.

Nhưng nhà Đông Hán không chấp nhận mất quyền kiểm soát.

Năm 42, quân Đông Hán do Mã Viện chỉ huy tiến vào.

Cuộc chiến mới bắt đầu.

Khi hai người phụ nữ đứng trước một đạo quân lớn

Trước sức mạnh của quân Đông Hán, Hai Bà Trưng cùng nghĩa quân tổ chức chống trả.

Các trận chiến diễn ra quyết liệt.

Quân của Hai Bà chiến đấu tại Lãng Bạc, sau đó lui về Cẩm Khê để tiếp tục chống địch. Cuộc chiến kéo dài, nhưng trước lực lượng mạnh hơn của quân Hán, nghĩa quân dần rơi vào thế khó khăn.

Cuối cùng, sau một thời gian chống cự, cuộc kháng chiến thất bại.

Theo sử liệu được Bảo tàng Lịch sử Quốc gia giới thiệu, Hai Bà Trưng trở về Hát Môn và tuẫn tiết vào năm 43.

Nhưng nếu chỉ nhìn vào kết thúc ấy, người ta sẽ bỏ qua điều quan trọng nhất.

Hai Bà Trưng đã đứng lên.

Trong hoàn cảnh đất nước bị đô hộ, hai người phụ nữ đã tập hợp lực lượng, lãnh đạo một cuộc khởi nghĩa lớn, đánh đổ chính quyền đô hộ ở nhiều nơi và giành lại quyền tự chủ trong một khoảng thời gian.

Đó chính là điều khiến tên tuổi Hai Bà Trưng vượt qua giới hạn của một cuộc khởi nghĩa thất bại về quân sự.

Tiếng trống không chìm theo dòng sông

Hơn hai nghìn năm đã trôi qua.

Những người tham gia cuộc khởi nghĩa năm xưa đã trở thành những cái tên trong sử sách.

Những thành lũy cũ không còn nguyên vẹn.

Những chiến trường xưa đã thay đổi.

Nhưng ký ức về Hai Bà Trưng vẫn còn được gìn giữ.

Từ Mê Linh, Hát Môn đến nhiều vùng đất khác, những đền thờ Hai Bà Trưng được dựng lên. Nhân dân qua nhiều thế hệ tưởng nhớ hai vị nữ anh hùng. Đền Hai Bà Trưng tại Mê Linh ngày nay là một trong những di tích gắn trực tiếp với ký ức về quê hương, cuộc khởi nghĩa và thời kỳ Trưng Vương.

Có lẽ điều còn lại sau hơn hai nghìn năm không chỉ là một chiến thắng hay một thất bại.

Mà là một tinh thần.

Tinh thần không chấp nhận mất nước.

Tinh thần dám đứng lên khi hoàn cảnh tưởng như bất lợi.

Và đặc biệt, đó là dấu ấn của những người phụ nữ trong lịch sử dân tộc.

Hai Bà Trưng là những người phụ nữ đã đứng ở vị trí lãnh đạo một cuộc khởi nghĩa lớn vào buổi đầu lịch sử đấu tranh chống ách đô hộ phương Bắc. Cuộc khởi nghĩa tuy chỉ duy trì được nền tự chủ trong khoảng ba năm nhưng đã để lại dấu ấn lâu dài trong ký ức dân tộc.

Ngày nay, khi tiếng trống hội vang lên tại những nơi tưởng niệm Hai Bà, âm thanh ấy không chỉ gợi nhắc một sự kiện cách đây hơn hai nghìn năm.

Nó nhắc chúng ta về những con người đã sống trong một thời đại rất khác, nhưng đã lựa chọn đứng lên trước vận mệnh của quê hương.

Mùa xuân năm 40 đã qua từ rất lâu.

Nhưng câu chuyện về hai người phụ nữ đất Mê Linh vẫn còn được kể lại.

Bởi trong dòng chảy hàng nghìn năm của lịch sử Việt Nam, có những cái tên không cần những tượng đài quá lớn vẫn có thể sống mãi.

Trưng Trắc. Trưng Nhị.

Hai cái tên gắn với một mùa xuân.

Một cuộc khởi nghĩa.

Và một trang sử mà các thế hệ sau vẫn nhắc nhớ.