Hai Bà Trưng và lời thề phất cờ khởi nghĩa Mê Linh

Vào đầu thế kỷ I, nước ta chịu sự thống trị hà khắc của nhà Đông Hán. Thái thú Tô Định nổi tiếng tham lam, tàn bạo, gây nhiều tội ác khiến nhân dân lầm than. Trước ách đô hộ của địch, Trưng Trắc cùng em gái là Trưng Nhị – hai người con gái của Lạc tướng vùng Mê Linh – đã đứng lên chiêu mộ binh sĩ, chuẩn bị khởi nghĩa.

Theo Hậu Hán thư, chồng của Trưng Trắc là Thi Sách bị giết trước khi cuộc khởi nghĩa nổ ra, và sự việc này được xem là một trong những nguyên nhân trực tiếp thúc đẩy Hai Bà hành động, bên cạnh mối thù chung với ách đô hộ. Năm 40, tại cửa sông Hát, Hai Bà Trưng chính thức phất cờ khởi nghĩa.

(Về sau, trong dân gian và văn học – tiêu biểu là Thiên Nam ngữ lục, thế kỷ XVII – lưu truyền bài thơ diễn tả lời thề của Hai Bà, thể hiện tinh thần "rửa thù nước, nối nghiệp họ Hùng, trả thù chồng, vẹn nguyện ước". Đây là sáng tác văn học phản ánh tinh thần được truyền tụng, không phải nguyên văn lời thề lịch sử.)

Cuộc khởi nghĩa nhận được sự ủng hộ mạnh mẽ từ nhân dân và nghĩa quân khắp nơi. Trong thời gian ngắn, nghĩa quân đã đánh bại lực lượng nhà Hán, thu phục nhiều thành trì ở vùng Lĩnh Nam (sử sách sau này ghi con số ước lệ là 65 thành). Tô Định phải bỏ chạy về nước.

Khởi nghĩa thắng lợi, Trưng Trắc được tôn làm Vua (Trưng Vương), đóng đô tại Mê Linh. Cuộc khởi nghĩa Hai Bà Trưng khẳng định tinh thần bất khuất, ý chí tự cường của dân tộc, đồng thời là minh chứng cho vai trò của người phụ nữ Việt Nam trong lịch sử giữ nước.