Hai Bà Trưng Và Tiếng Cồng Khởi Nghĩa Hát Môn
Vào đầu thế kỷ thứ I, đất nước ta bị nhà Đông Hán cai trị khắc nghiệt. Thái thú Tô Định nổi tiếng tham lam, tàn bạo, ra sức vơ vét sản vật và đặt ra vô số thứ thuế vô lý khiến nhân dân Lạc Việt vô cùng oán thán.
Tại vùng đất Mê Linh (nay thuộc Hà Nội), Hai Bà Trưng—Trưng Trắc và Trưng Nhị—con gái của Lạc tướng Mê Linh, từ nhỏ đã rèn luyện võ nghệ, nuôi chí lớn giải phóng quê hương. Trưng Trắc kết duyên cùng Thi Sách, con trai Lạc tướng vùng Chu Diên. Hai gia đình Lạc tướng liên minh, bí mật chiêu mộ nghĩa sĩ và tích trữ lương thảo để chờ thời cơ nổi dậy.
Nhận thấy nguy cơ bị đe dọa, Tô Định đã lập mưu mưu sát Thi Sách nhằm đè bẹp ý chí của người dân. Nhưng hành động dã man ấy không làm Hai Bà Trưng lùi bước, mà ngược lại càng thắp bùng lên ngọn lửa căm thù.
Mùa xuân năm 40 (tháng 3 âm lịch), tại cửa sông Hát (sông Hát Môn, nay thuộc Phúc Thọ, Hà Nội), Hai Bà Trưng chính thức dựng cờ khởi nghĩa. Trước giờ xuất quân, Trưng Trắc lập đàn tế trời đất và đọc lời thề lịch sử:
Một xin rửa sạch nước thù,
Hai xin đem lại nghiệp cũ họ Hùng,
Ba kẻo đau lòng chồng cũ,
Bốn xin vẹn vẹn giọt công lênh này.
Mặc dù đang mang tang chồng, Trưng Trắc không mặc đồ sô gai mà khoác lên mình bộ giáp vàng lộng lẫy. Khi các tướng hỏi nguyên do, Bà đáp: "Ta muốn làm tăng khí thế cho quân sĩ, không để nỗi đau riêng làm giảm ý chí chiến đấu."
Từ Hát Môn, Hai Bà Trưng cưỡi voi chiến dẫn đầu quân sĩ đánh chiếm thành Mê Linh rồi thừa thắng tiến xuống Cổ Loa và Luy Lâu (nay thuộc Thuận Thành, Bắc Ninh)—trụ sở chính quyền đô hộ Hán. Nghe tin voi chiến của Hai Bà Trưng áp sát, Thái thú Tô Định hoảng sợ đến mức phải cắt tóc, cạo râu, cải trang thành dân thường rồi bỏ chạy thục mạng về nước.
Chỉ trong vòng vài tháng, cuộc khởi nghĩa do Hai Bà Trưng lãnh đạo đã quét sạch chính quyền đô hộ trên toàn bộ 65 thành trì ở vùng đất Lĩnh Nam.
Khởi nghĩa thắng lợi hoàn toàn, Trưng Trắc được tôn làm Vương (Trưng Vương), đóng đô tại Mê Linh. Bà phong chức tước cho các tướng sĩ, xá thuế 3 năm liền cho nhân dân để khôi phục cuộc sống.
