Hai cánh én kiên cường và những trang nhật ký xúc động trước ngày toàn thắng

Trong cuốn “Nhật ký phi công tiêm kích”, Trung tướng, Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Nguyễn Đức Soát – người từng bắn rơi 6 máy bay Mỹ – đã dành những trang viết chân thành và xúc động sâu sắc về hai người đồng đội quả cảm: liệt sĩ Hoàng Tam Hùng và liệt sĩ Vũ Xuân Thiều. Được ghi chép từ những ngày đầu sang học tập tại Liên Xô năm 1966 cho đến ngày cuối cùng của năm 1972, tập nhật ký nguyên bản với nét mực đã phai mờ theo năm tháng đã lưu giữ trọn vẹn ký ức về hai phi công cuối cùng của Không quân nhân dân Việt Nam ngã xuống trong Chiến dịch 12 ngày đêm “Hà Nội - Điện Biên Phủ trên không”.

Trưa ngày 28-12-1972, biên đội gồm phi công Lê Văn Kiền và Hoàng Tam Hùng nhận lệnh xuất kích đánh chặn lực lượng không quân thuộc Hải quân Mỹ. Chỉ 3 phút sau khi cất cánh, các anh đã trực tiếp chạm trán đối phương và 5 phút sau đó, Hoàng Tam Hùng báo tin đã bắn bốc cháy một máy bay địch trong trận không chiến ác liệt tại khu vực Thường Tín, phía Nam Hà Nội. Sau trận đánh, chỉ có đồng chí Kiền điều khiển tiêm kích hạ cánh an toàn, còn Hùng thì mất liên lạc. Trước đó, trong 5 phi công vừa chuyển loại từ MiG-17 sang MiG-21, Hoàng Tam Hùng luôn được chỉ huy tin tưởng bởi lối bay thông minh, chắc chắn và anh cũng là người đầu tiên trong tốp hạ gục máy bay Mỹ. Nỗi day dứt, lo âu về sự an nguy của đồng đội cùng trách nhiệm hạn chế tối đa thương vong cho biên đội đã trĩu nặng trong từng dòng suy tư của người chỉ huy đêm hôm ấy.

Đến tối ngày 29-12-1972, sau buổi giao ban đơn vị, tin tức chiến sự dồn dập báo về. Cấp trên chính thức xác nhận đêm trước đó, phi công Vũ Xuân Thiều được đài radar C-26 tại Cẩm Thủy dẫn đường, cất cánh từ sân bay dã chiến Cẩm Thủy (mật danh XB-90) để đánh chặn tốp pháo đài bay B-52 đang tiến vào đánh phá Hà Nội. Tiếp cận mục tiêu tại vùng trời Sơn La ở độ cao 10km trong góc vào 90 độ đầy bất lợi với cự ly chỉ 4km khi địch chỉ bật đèn tín hiệu mà không dùng radar, Thiều đã dũng cảm lao vào công kích. Ngay sau đó, Sở chỉ huy mất hoàn toàn liên lạc và dự đoán anh đã anh dũng hy sinh, có thể do va chạm với máy bay địch hoặc gặp nạn lúc cơ động thoát ly. Cùng thời điểm, nguồn tin chiến trường cũng xác nhận Hoàng Tam Hùng đã bắn hạ 2 máy bay trước khi hy sinh, khiến hai thiếu tá phi công Mỹ bị bắt sống phải cúi đầu thừa nhận bị tiêm kích MiG bắn hạ.

Sự ra đi của Vũ Xuân Thiều – một người bạn thân thiết, người Trung đội trưởng bay đêm sống mẫu mực, tài hoa và chân tình – cùng người đồng đội Hoàng Tam Hùng ngay trước thềm chiến thắng đã để lại niềm tiếc thương vô hạn nhưng cũng tràn ngập niềm kiêu hãnh. Tinh thần chiến đấu quả cảm, sẵn sàng hy sinh cả tính mạng trong thời khắc thử thách sinh tử của dân tộc đã tạc nên những chiến công hiển hách trên bầu trời Tổ quốc. Ghi nhận tinh thần xả thân vì nước, Đảng và Nhà nước đã truy tặng danh hiệu cao quý Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân cho cả hai liệt sĩ phi công Hoàng Tam Hùng và Vũ Xuân Thiều.