HAI CẬU LÙI VỀ PHÍA SAU...

Ngày 5 tháng 3 năm 1979, giữa màn sương dày đặc của vùng núi Lũng Làn, Đồn trưởng Lộc Viễn Tài cùng hai chiến sĩ Nguyễn Xuân Hòa và Phạm Văn Phương đang chiến đấu trong một tình thế ngày càng nguy hiểm.

Trước đó, ba người đã tiến lên phía trước. Lộc Viễn Tài bố trí vị trí cho hai chiến sĩ, thống nhất tín hiệu rồi mang khẩu RPD tiếp tục tiến lên tiếp cận đối phương.

Khi súng của người Đồn trưởng vang lên, Hòa và Phương từ vị trí phía sau đồng loạt nổ súng.

Cuộc chiến tiếp diễn trong màn sương.

Nhưng rồi tình thế thay đổi.

Vị trí của ba người bị phát hiện. Lực lượng đối phương quay lại, tìm cách bao vây. Trong khi đó, đạn dược của tổ chiến đấu ngày một vơi đi.

Khoảng cách giữa ba người không xa, nhưng màn sương khiến họ rất khó quan sát lẫn nhau. Việc phối hợp lúc này phụ thuộc vào những tín hiệu và mệnh lệnh đã thống nhất.

Nguy cơ bị khép vòng vây ngày càng rõ.

Chính trong thời điểm ấy, Nguyễn Xuân Hòa nghe mệnh lệnh từ người Đồn trưởng:

“2 cậu lùi về phía sau đi...”

Một câu nói ngắn.

Không có lời từ biệt.

Không có những lời lẽ dài dòng.

Chỉ là mệnh lệnh của người chỉ huy giữa lúc trận đánh đang diễn ra.

Nhưng phía sau mệnh lệnh ấy là một quyết định rất rõ ràng: Hòa và Phương rút trước, Lộc Viễn Tài ở lại yểm trợ.

Hai chiến sĩ chấp hành.

Họ bắt đầu rời khỏi vị trí chiến đấu, tìm đường thoát ra khỏi khu vực đang bị đối phương uy hiếp.

Còn Lộc Viễn Tài vẫn ở lại phía sau.

Nguyễn Xuân Hòa sau này kể rằng khi hai người đã rút đi, từ phía trận địa vẫn còn vọng lại tiếng súng của người Đồn trưởng.

Khẩu RPD vẫn nổ.

Điều đó cho Hòa và Phương biết rằng người chỉ huy của họ vẫn còn chiến đấu.

Hai người tiếp tục rút.

Khoảng cách giữa họ với trận địa mỗi lúc một xa hơn. Tiếng súng phía sau vẫn còn vang lên giữa núi.

Rồi có những tiếng nổ khác.

Sau đó, trận địa dần im tiếng.

Đó cũng là ranh giới trong ký ức trực tiếp của Nguyễn Xuân Hòa.

Ông không chứng kiến thời khắc cuối cùng của Lộc Viễn Tài. Không nhìn thấy người Đồn trưởng hy sinh như thế nào. Bởi trước khi điều đó xảy ra, chính ông đã nhận được mệnh lệnh phải rời khỏi nơi ấy.

Vì vậy, khi câu chuyện được kể lại nhiều năm sau, điều còn nguyên vẹn nhất trong trí nhớ của người chiến sĩ sống sót chính là câu nói:

“2 cậu lùi về phía sau đi...”

Một mệnh lệnh tưởng như bình thường trong chiến đấu, nhưng với Nguyễn Xuân Hòa, đó là những lời cuối cùng ông còn trực tiếp nghe từ người Đồn trưởng.

Hòa và Phương đã rút được khỏi vòng vây.

Lộc Viễn Tài thì không trở về.

Nhiều năm sau chiến tranh, Nguyễn Xuân Hòa vẫn nhớ rõ khoảnh khắc ấy. Và cũng từ ký ức về quyết định của người chỉ huy, ông đã nói một câu khác khi nhắc đến Lộc Viễn Tài: “Tôi nợ anh Tài mạng sống.”

Hai câu nói, ở hai thời điểm khác nhau, nối lại thành một câu chuyện.

Một câu là mệnh lệnh của người Đồn trưởng trên chiến trường: “2 cậu lùi về phía sau đi...”

Một câu là lời của người chiến sĩ sống sót hơn bốn mươi năm sau: “Tôi nợ anh Tài mạng sống.”

Giữa hai câu nói ấy là ngày 5/3/1979.

Là màn sương dày đặc ở Lũng Làn.

Là ba người cùng bước vào trận địa.

Là hai người trở về.

Và một người ở lại.

Không cần dựng thêm một lời chia tay nào cho Lộc Viễn Tài. Cũng không cần đặt vào thời khắc ấy những lời mà người trong cuộc chưa từng kể lại.

Chính mệnh lệnh ngắn được Nguyễn Xuân Hòa ghi nhớ đã nói lên lựa chọn của người chỉ huy trong tình thế nguy hiểm nhất: Đưa những người lính dưới quyền ra khỏi vòng vây, còn mình ở lại phía sau tiếp tục chiến đấu.

Hơn bốn thập niên sau, tiếng súng ở Lũng Làn đã lùi xa vào lịch sử.

Nhưng với Nguyễn Xuân Hòa, câu nói của người Đồn trưởng vẫn còn đó. “2 cậu lùi về phía sau đi...”

Đó là một mệnh lệnh trên chiến trường.

Và cũng là ký ức cuối cùng của một người lính về người chỉ huy đã ở lại để mình được trở về.