Hai chị em bên sông Hát

Trưng Trắc đứng trên bãi sông Hát, nhìn xuống đám đông. Người ta kéo đến từ khắp Giao Chỉ, có người cầm giáo, có người chỉ có cái cuốc. Chồng chị, Thi Sách, đã bị Tô Định giết. Thuế muối, thuế vải, thuế ngà voi đè lên dân đã nhiều năm. Hôm nay chị không định xin gì nữa.

Em gái chị, Trưng Nhị, đứng bên cạnh, tay nắm chặt cán kiếm.

"Chị nói đi," Nhị bảo.

Trắc nói ngắn. Chị bảo rằng nhà Hán lấy của dân quá nhiều, rằng chồng chị chết vì không chịu cúi đầu, và rằng chị sẽ đánh. Ai muốn theo thì theo. Tiếng hô vang lên, rồi dồn lại thành một tiếng.

Quân khởi nghĩa đi từ Mê Linh xuống các quận. Tô Định bỏ thành chạy, cạo râu cắt tóc cho khỏi bị nhận ra. Trong mấy tháng, hơn sáu mươi lăm thành rơi vào tay hai chị em. Trắc lên làm vua, đóng đô ở Mê Linh, và miễn thuế cho dân hai năm.

Nhưng nhà Hán không bỏ. Mã Viện, một tướng già đã đánh nhiều trận, mang quân sang. Ông tiến chậm và chắc. Quân Trưng nhiều người chưa từng ra trận, nhiều người nhớ nhà. Họ lùi dần từ Lãng Bạc về Cẩm Khê.

Đêm cuối, Nhị ngồi mài kiếm, không nói gì. Trắc đến ngồi cạnh.

"Em sợ không?"

"Sợ," Nhị nói. "Nhưng em không hối hận."

Trắc gật đầu, nhìn ngọn lửa trại một lúc. "Chị cũng vậy."

Sáng hôm sau quân Hán đánh tới, và trận đó họ thua. Theo truyền lại, hai bà chạy đến sông Hát rồi gieo mình xuống nước thay vì để bị bắt. Cũng có sách chép rằng hai bà bị chém. Không ai biết chắc.

Chỉ biết rằng sau đó, dân nhiều nơi lập đền thờ hai bà, và đến giờ vẫn còn.