Hai danh hiệu Anh hùng, một cuộc đời binh nghiệp
Trong kháng chiến, Anh hùng LLVT nhân dân Nguyễn Xuân Sang là một tấm gương kiên trung, dũng cảm, quyết chiến và quyết thắng kẻ thù trong mọi lúc, mọi nơi, mọi hoàn cảnh; cho dù mình bất lợi về vũ khí, trang thiết bị... Hành động quả cảm đó của người lính Cụ Hồ Nguyễn Xuân Sang đã để lại những ấn tượng và bài học sâu sắc trong quân đội ta.
Trang bìa tập truyện ký “Vị tướng hai danh hiệu Anh hùng”.
Khi hòa bình lập lại, trưởng thành từ người lính qua các trọng trách được giao, Anh hùng Lao động - Thiếu tướng Nguyễn Xuân Sang đã thể hiện và luôn nêu cao ý chí, bản lĩnh của người chiến sĩ cách mạng, người lính của đội quân công tác, đội quân lao động. Chịu trách nhiệm chính về tổ chức con người, bộ máy và đường hướng phát triển của cả một binh đoàn trên địa bàn chiến lược Tây Nguyên, Anh hùng Lao động Nguyễn Xuân Sang đã quy tụ được lòng người, bảo đảm sự đoàn kết thống nhất và có những quyết sách kịp thời để Binh đoàn 15 vừa làm tốt nhiệm vụ phát triển kinh tế, vừa giữ vững an ninh - quốc phòng; xây dựng tình đoàn kết, hòa bình hữu nghị với các nước láng giềng Lào và Cam-pu-chia...”.
Trên đây là trích lời tựa của Chủ tịch nước Trương Tấn Sang mở đầu tập truyện ký “Vị tướng hai danh hiệu Anh hùng”, do NXB Thông tấn xã Việt Nam xuất bản và phát hành cuối tháng 3/2013. Đây là ấn phẩm thuộc dự án “Tủ sách chân dung tài trí Việt Nam” do Trung tâm thông tin truyền thông vì môi trường phát triển thực hiện.
Với những tác giả chuyên nghiệp thì viết về một nhân vật như Thiếu tướng Nguyễn Xuân Sang là rất khó, bởi: Phải viết sao cho đúng tầm vóc một vị tướng đã hai lần được Đảng và Nhà nước tuyên dương danh hiệu Anh hùng? Phải viết sao để không trùng lặp với rất nhiều những trang viết của các đồng nghiệp đã kể về ông? Phải viết sao để thông qua đó tôn vinh thành tích của một tập thể Anh hùng - một Binh đoàn Xanh trên cao nguyên đỏ? Và nữa: Nhân vật là một người khiêm tốn, rất ít khi nói về mình và là người luôn chìm ngập trong công việc, rất ít thời gian rỗi...
Khắc phục những khó khăn, trở ngại trên đây, nhà thơ - nhà báo Đoàn Mạnh Phương, tác giả tập truyện ký này đã có một lối đi riêng khá... đắc dụng. Anh chia sẻ trong “Lời vào sách” rằng: “Trong cuốn sách này, bằng những mảnh ghép của ký ức và hơi thở của thực tại, tôi muốn chuyển tới bạn đọc chuyện kể về chân dung người Anh hùng bằng tất cả sự chân thực, từ sự bình dị khiêm nhường của người trong cuộc, của nhân vật trung tâm để đem đến cho bạn đọc một câu chuyện có ý nghĩa về cuộc đời một con người... Những mảnh ghép từ hai chiều thời gian để hình thành nên câu chuyện này, chúng tôi đã nhận được sự cộng hưởng từ những người đồng đội, bạn bè và người thân của ông. Sự cộng hưởng ấy đã lan tỏa, đã thấm sâu vào trong tôi những cảm xúc, những hội tụ ấm áp... Và tôi coi đó là những mảng màu đa sắc, những cộng hưởng quý giá giúp tôi viết nên những trang sách này để gửi tới bạn đọc...”.
Cùng với những “cộng hưởng” quý giá trên đây, Đoàn Mạnh Phương còn có lối dẫn chuyện của một nhà thơ chuyên nghiệp, từng đoạt nhiều giải cao trong các cuộc thi thơ của Báo Văn nghệ, Tạp chí Văn nghệ quân đội và Hội Liên hiệp VHNT Việt Nam. Chất thơ ấy không thể hiện qua một giọng văn nhuần nhị truyền cảm, mà còn qua từng khổ thơ mở đầu mỗi chương mục, vừa tạo thêm một sự “cộng hưởng” nữa giữa tác giả và người đọc, vừa như một sự khái quát nội dung của chương mục ấy để người đọc dễ hình dung và tiếp nhận. Theo đó, mặc dù tác giả không ghi tên từng chương mục, nhưng phần chính của cuốn truyện ký gồm 4 “chương” như sau:
“Chương 1”: Nảy mầm từ trong cát trắng/ Tuổi thơ nặng trĩu tình quê/ Tháng năm thương cha nhớ mẹ/ Quê hương tỏa bóng đi về... Phần này kể về tuổi thơ lam lũ của Nguyễn Xuân Sang trên quê hương “chang chang cồn cát” Lệ Thủy, Quảng Bình. Mồ côi mẹ mới lúc mới 3 tuổi, trong khi cha đi dân công hỏa tuyến đánh Tây, lớn lên trong sự đùm bọc yêu thương của bà con làng xóm... Đáp đền công ơn ấy, Sang là một người con ngoan, trò giỏi, có thời kỳ phải cõng sách vở muối mè vượt rừng núi đi học cấp 3 sơ tán xa nhà...
“Chương 2”: Lửa cháy một thời để nhớ/ Đồng đội và tháng năm xưa/ Chuyện kể rộng dài tuổi trẻ/ Ngàn trang dầu dãi nắng mưa... là phần kể về những năm tháng Nguyễn Xuân Sang chiến đấu trên chiến trường Trị Thiên; đặc biệt tham gia chiến đấu bảo vệ Thành cổ Quảng Trị năm 1972. Chính nơi đây ông đã thể hiện rõ phẩm chất người Anh hùng để sau này được tuyên dương Anh hùng LLVT nhân dân.
