hai kỷ niệm thiêng liêng với Bác

Trong hồi ức của mình, Thiếu tướng Hà Vi Tùng kể rằng, đó là một buổi sáng mùa Thu năm 1945, Trường Quân chính Việt Nam được báo tin Bác Hồ sẽ đến thăm. Cả trường náo nức chuẩn bị. Đồng chí Hà Vi Tùng là một trong những học viên được chọn đứng trong hàng quân danh dự để đón Bác.

Trước đó, ông đã nhiều lần nghe kể về Chủ tịch Hồ Chí Minh. Qua những câu chuyện của cán bộ, đồng chí, qua những bức ảnh được truyền tay nhau xem, hình ảnh Bác đã trở nên gần gũi và thiêng liêng. Nhưng ông chưa bao giờ nghĩ rằng mình sẽ có ngày được gặp Bác ngay giữa Thủ đô Hà Nội.

Hôm ấy, Bác đến trường cùng đồng chí Võ Nguyên Giáp. Bác mặc bộ quần áo kaki giản dị, đầu đội mũ cát, trông Bác gầy nhưng dáng nhanh nhẹn. Sau này, đồng chí Hà Vi Tùng mới biết khi ấy Bác vừa trải qua một trận ốm nặng ở chiến khu nên thân hình còn gầy yếu. Nhưng bước chân Bác vẫn nhanh nhẹn, ánh mắt hiền từ mà sáng rõ, toát lên một ý chí rất mạnh mẽ.

Thiếu tướng Hà Vi Tùng nhớ lại: “Khi Bác bước xuống xe, cả hàng quân như lặng đi. Tôi nhìn Bác mà thấy vừa gần gũi, vừa thiêng liêng. Bác không có vẻ gì xa cách của một vị lãnh tụ. Bác giống như một người cha già đang đến thăm con cháu”.

Sau khi duyệt đội danh dự, Bác đi dọc hàng quân, ân cần hỏi thăm từng cán bộ, chiến sĩ. Đến trước đồng chí Hà Vi Tùng, Bác dừng lại hỏi:

- Cháu ăn có no không?

Câu hỏi giản dị ấy khiến người học viên trẻ vô cùng bất ngờ. Luống cuống, ông trả lời:

- Thưa Cụ, chúng cháu ăn hai bữa chính thì no ạ, nhưng bữa sáng còn hơi thiếu...

Nói xong, ông vừa thấy ngượng vừa lo mình trả lời chưa phải. Nhưng Bác chỉ mỉm cười hiền hậu rồi tiếp tục đi hỏi thăm những người khác.

Sau buổi duyệt đội danh dự, Bác vào làm việc với Ban Giám hiệu nhà trường. Điều khiến đồng chí Hà Vi Tùng xúc động là ngay sáng hôm sau, khẩu phần ăn của học viên đã được cải thiện rõ rệt. Nắm xôi buổi sáng đầy hơn, hai bữa chính cũng có thêm rau xào, bí, đậu kho, thỉnh thoảng có cả cá. Đối với những người lính trẻ trong hoàn cảnh đất nước còn rất khó khăn, sự thay đổi ấy tuy nhỏ nhưng mang ý nghĩa vô cùng lớn. Đồng chí Hà Vi Tùng hiểu rằng, Bác không chỉ hỏi cho có lệ mà thật sự quan tâm đến đời sống của từng chiến sĩ.Những ngày sau đó, theo sự chỉ đạo của Bác, các đồng chí Trường Chinh, Phạm Văn Đồng, Võ Nguyên Giáp tiếp tục đến giảng dạy các chuyên đề cho khóa học. Những bài học về chính trị, quân sự được bổ sung kịp thời, rất thiết thực đối với những người cán bộ trẻ. Đồng chí Hà Vi Tùng chia sẻ rằng, trước đó ông tham gia cách mạng bằng lòng nhiệt tình và sự tự giác. Nhưng qua khóa học, ông hiểu rằng làm cách mạng cần có sự chuẩn bị cụ thể, tỉ mỉ và chắc chắn. Đó là nền móng đầu tiên cho cả cuộc đời quân ngũ của ông.

Gần 24 năm sau, đồng chí Hà Vi Tùng khi đó là Sư đoàn trưởng Sư đoàn 320B, lại được gần bên Bác. Nhưng đó là trong hoàn cảnh không ai mong muốn. Sáng 1-9-1969, ông cùng đồng chí Chính ủy Sư đoàn được lệnh lên Quân khu gấp. Trước đó, ông đã được nghe thông báo về tình hình sức khỏe của Bác Hồ. Trong lòng ông bồn chồn, chỉ mong Bác qua khỏi.

Khi đến Quân khu, đồng chí Tô Ký - Chính ủy Quân khu - lặng lẽ thông báo:

- Bác Hồ yếu lắm rồi, chúng ta chờ ở đây để sẵn sàng nhận lệnh.

Đồng chí Hà Vi Tùng kể rằng, căn phòng lúc ấy im lặng đến lạ kỳ. Không ai nói với ai câu nào. Không gian lặng hơn cả những đêm hành quân trong rừng sâu Tây Nguyên. Mỗi người theo đuổi một dòng suy nghĩ riêng, chỉ có những giọt nước mắt lặng lẽ rơi.

Ngày 3 tháng 9, ông cùng các đồng chí được lệnh lên Bộ Quốc phòng nhận nhiệm vụ. Ai cũng hiểu nhiệm vụ ấy là gì. Đồng chí Hà Vi Tùng được giao đứng túc trực bên linh cữu Chủ tịch Hồ Chí Minh. Ông mặc bộ lễ phục trắng, đội mũ kê-pi, đứng nghiêm trang bên cạnh linh cữu Bác.

Dòng người đến viếng ngày một đông. Đồng bào, chiến sĩ từ khắp mọi miền đất nước lặng lẽ bước qua. Ai nấy đều nghẹn ngào. Nhìn Bác nằm thanh thản như đang ngủ, người sĩ quan đã trải qua bao năm trận mạc vẫn không cầm được nước mắt. Ông kể: “Dẫu đứng nghiêm mà nước mắt cứ trào ra, chảy xuống má, xuống cằm”.

Lần đầu gặp Bác, ông mới là người chiến sĩ trẻ đầy nhiệt huyết. Lần này gần bên Bác, ông đã là cán bộ chỉ huy, đã trải qua biết bao năm tháng chiến đấu cùng đồng chí, đồng đội. Ông từng nghĩ sẽ có ngày được báo cáo với Bác về những điều mình đã trải qua, về những chiến công của đơn vị, về sự trưởng thành của lớp cán bộ được Bác quan tâm từ những ngày đầu cách mạng. Ông còn mong được nghe lại câu hỏi giản dị năm nào: “Cháu ăn có no không?”. 

Trong tiếng loa âm vang giữa Quảng trường Ba Đình, ông nghe rõ từng lời Điếu văn của Tổng Bí thư Lê Duẩn: “Hồ Chủ tịch kính yêu của chúng ta không còn nữa! Tổn thất này vô cùng lớn lao! Đau thương này thật là vô hạn!”...

Thiếu tướng Hà Vi Tùng kể rằng, có tiếng khóc khe khẽ bật ra, rồi tiếng khóc lớn dần. Nhiều người không còn nén được nước mắt trước những lời điếu văn trang trọng mà ân tình. Và khi tiếng điếu văn vang lên: “Chúng ta hãy xứng đáng với Bác hơn nữa! Hãy nén đau thương, anh dũng phấn đấu, hăng hái vươn lên, đạp bằng mọi trở lực, chông gai, quyết tâm đánh thắng hoàn toàn giặc Mỹ xâm lược...”, ông siết chặt hai bàn tay. Ông kể: “Đó chính là lời thề danh dự của thế hệ chúng tôi trước anh linh Bác. Nén đau thương để tiếp tục chiến đấu, để hoàn thành sự nghiệp mà Bác hằng mong muốn”.

Nhìn những cánh chim bồ câu bay lên bầu trời Ba Đình, ông thầm nghĩ, hãy mang tin này đến với miền Nam xa xôi, đến với đồng đội đang chiến đấu giữa rừng già, bưng biền, phố thị. Hãy nói với mọi người rằng, Bác đã đi xa, nhưng lời dặn của Bác vẫn còn đó. Phải vững chắc tay súng, phải biến đau thương thành hành động, thành chiến thắng cuối cùng.

Hai lần được gần bên Bác, một lần giữa mùa Thu độc lập năm 1945, một lần trong giờ phút vĩnh biệt năm 1969, đã trở thành những ký ức thiêng liêng nhất trong cuộc đời Thiếu tướng Hà Vi Tùng. Nếu lần đầu tiên giúp người chiến sĩ trẻ cảm nhận sâu sắc tình thương yêu, sự gần gũi của vị lãnh tụ, thì lần thứ hai đã hun đúc trong ông ý chí chiến đấu và lời thề nén đau thương, vượt qua mọi gian khổ, quyết tâm hoàn thành sự nghiệp giải phóng dân tộc, thống nhất đất nước, để xứng đáng với Bác Hồ kính yêu.