HAI LẦN TIỄN CON – MỘT ĐỜI MẸ NHỚ

HAI LẦN TIỄN CON – MỘT ĐỜI MẸ NHỚ 

Có những cuộc chia ly chỉ kéo dài một ngày, một tháng hay một năm. Nhưng cũng có những cuộc chia ly kéo dài cả một đời người. Với Mẹ Việt Nam anh hùng Nguyễn Thị Ngạn, hai lần tiễn con ra trận là hai lần mẹ phải học cách sống cùng nỗi đau mất mát. Hai người con trai của mẹ đã nằm lại ở hai chiến trường khác nhau, cách xa quê nhà hàng ngìn cây số. Các anh ra đi khi tuổi đời còn trẻ, để lại phía sau người mẹ già và những người thân yêu mãi mãi chờ đợi một ngày đoàn tụ không bao giờ đến.

Mẹ Nguyễn Thị Ngạn sinh năm 1923, quê ở Gia Tiến, Gia Viễn, Ninh Bình, sau này thường trú tại xã Tân Thanh, tỉnh Tuyên Quang. Mẹ có tám người con, bốn trai, bốn gái. Một gia đình đông con, từng có những tháng ngày bình dị với tiếng trẻ thơ, những bữa cơm quây quần và niềm mong ước giản đơn về một cuộc sống yên bình.

Nhưng đất nước khi ấy chưa có được sự bình yên ấy, chiến tranh gọi những người con trai của mẹ lên đường. Những ngày tháng nơi chiến trường là những ngày đối mặt với bom đạn, với ranh giới mong manh giữa sự sống và cái chết.  Năm 1973, người con trai Nguyễn Văn Ba đã hy sinh tại mặt trận Kon Tum. Nỗi đau mất con chưa kịp nguôi ngoai thì nhiều năm sau, chiến tranh lại cướp đi một người con khác. Năm 1982, người con trai Bùi Văn Ba đã hy sinh tại Cửa khẩu Thanh Thủy, mặt trận Vị Xuyên, Hà Giang, nơi đã diễn ra những cuộc chiến đấu vô cùng ác liệt.

Hai người con, hai chiến trường, hai lần mẹ nhận tin dữ. Với một người mẹ, không có nỗi đau nào lớn hơn việc sinh thành, nuôi dưỡng những người con khôn lớn rồi phải tiễn họ mãi mãi không trở về. Đằng sau những dòng giấy báo tử là những tháng ngày mẹ lặng lẽ chịu đựng mất mát; là những khoảng trống không gì có thể khỏa lấp trong mái nhà; là những người em, người chị mãi mang trong lòng hình bóng của những người anh đã nằm lại nơi chiến trường.

Chiến tranh có thể kết thúc bằng một ngày lịch sử, nhưng nỗi đau của người ở lại thì không có ngày kết thúc. Mẹ Ngạn đã sống qua những năm tháng dài như thế. Mẹ vẫn tiếp tục cuộc sống, chăm lo cho những người con còn lại, gìn giữ mái ấm gia đình và mang theo ký ức về hai người con đã hy sinh. Có thể mẹ không nói nhiều về những mất mát của mình. Bởi với những người mẹ từng đi qua chiến tranh, nỗi đau đôi khi không cần phải nói thành lời. Nó nằm trong ánh mắt, trong những khoảng lặng và trong những kỷ niệm được cất giữ sâu tận đáy lòng.

Năm 2013, Mẹ Nguyễn Thị Ngạn được Nhà nước phong tặng danh hiệu Bà mẹ Việt Nam anh hùng. Danh hiệu ấy không chỉ là sự tri ân đối với một người mẹ, mà còn là sự tri ân đối với biết bao người mẹ Việt Nam đã hy sinh những điều quý giá nhất của đời mình cho Tổ quốc.

Năm 2020, Mẹ Ngạn qua đời, hưởng thọ 97 tuổi. Có lẽ đến cuối cuộc đời, điều mẹ mong mỏi nhất không phải là những lời ngợi ca, mà chỉ đơn giản là được một lần nhìn thấy những người con trở về bên mái nhà xưa. Nhưng các anh đã không trở về. Các anh đã nằm lại ở Kon Tum, ở Vị Xuyên – Hà Giang, hòa tuổi trẻ của mình vào đất đai Tổ quốc, và rồi, sau gần nửa thế kỷ, mẹ cũng trở về với các con.

Ba thế hệ có thể đã đi qua, những mái nhà có thể đã đổi thay, những con đường quê hương có thể đã mang diện mạo mới. Nhưng ký ức về những người đã hy sinh thì vẫn còn đó. Mỗi khi nhắc đến Mẹ Việt Nam anh hùng Nguyễn Thị Ngạn, chúng ta không chỉ nhớ về một người mẹ có hai người con đã hy sinh. Chúng ta nhớ đến một thế hệ những người mẹ Việt Nam đã âm thầm trao cho đất nước những người con thân yêu nhất. Họ không cầm súng ngoài chiến trường, nhưng chính họ đã đứng phía sau những người lính bằng tình yêu, sự chờ đợi và những giọt nước mắt không bao giờ kể hết.

Nếu những người lính đã lấy máu xương để bảo vệ từng tấc đất quê hương, thì những người mẹ đã lấy cả cuộc đời mình để ghi dấu những mất mát ấy. Hôm nay, đất nước đã hòa bình. Trên những miền quê từng tiễn những người con ra trận, trẻ thơ được lớn lên trong tiếng cười, những mái nhà lại sáng đèn mỗi tối. Sự bình yên ấy càng khiến chúng ta hiểu rằng: Hòa bình chưa bao giờ là điều tự nhiên có được, đằng sau mỗi ngày bình yên là những người đã ngã xuống, đằng sau mỗi người lính hy sinh là một người mẹ đã mất con. Đằng sau một danh hiệu “Bà mẹ Việt Nam anh hùng” là cả một cuộc đời thầm lặng chịu đựng, hy sinh.

Mẹ Nguyễn Thị Ngạn đã đi xa, nhưng câu chuyện về mẹ và hai người con – liệt sĩ Nguyễn Văn Ba và liệt sĩ Bùi Văn Ba – sẽ còn được nhắc nhớ như một phần của ký ức thời hoa lửa. Để mỗi chúng ta hôm nay, khi được sống trong hòa bình, càng thêm biết ơn những người đã nằm xuống và trân trọng hơn những người mẹ đã dành cả cuộc đời để chờ đợi. Mẹ đã mất đi hai người con cho Tổ quốc. Tổ quốc ghi nhớ mẹ bằng hai chữ thiêng liêng: Mẹ Việt Nam anh hùng.