Hải Lăng: Người thắp đèn lớp học giữa hầm sâu

Vùng Hải Lăng những năm chiến tranh thường xuyên rung chuyển bởi bom đạn. Trường làng bị hư hại nhiều lần, mái ngói vỡ, tường nứt. Để việc học không gián đoạn, thầy và trò phải chuyển lớp xuống những căn hầm đào sâu dưới vườn nhà dân. Cô giáo Nguyễn Thị An khi ấy mới ngoài hai mươi tuổi. Mỗi sáng, cô mang theo cuốn sổ điểm và chiếc đèn dầu nhỏ, đi qua con đường đất đầy hố bom để đến lớp. Lớp học chỉ là căn hầm dài chừng vài mét, trần thấp, ánh sáng le lói. Bàn ghế được thay bằng những tấm ván kê trên thùng gỗ. Có hôm đang giảng bài, tiếng nổ vọng lại từ phía xa. Cô dừng lại, trấn an học trò: “Chúng ta đọc tiếp nhé.” Giọng đọc trẻ con hòa cùng tiếng đất đá rơi lả tả từ trần hầm. Hết giờ học, cô mới lặng lẽ lau bụi trên mái tóc lấm lem của từng em. Sách vở thiếu thốn, nhiều em phải chép chung một cuốn. Cô An kiên nhẫn viết từng chữ lên tấm bảng gỗ nhỏ, dạy các em đánh vần trong ánh đèn dầu chập chờn. Cô nói: “Chữ nghĩa là thứ không ai có thể lấy đi được.” Một lần, sau trận bom lớn, căn hầm lớp học bị sụt một góc. Cô cùng phụ huynh đào lại đất, gia cố bằng tre và bao cát. Sáng hôm sau, lớp vẫn học bình thường. Trên tường hầm, cô treo thêm tấm bản đồ nhỏ, dù đã sờn mép. Hòa bình lập lại, trường mới được xây dựng khang trang trên nền đất cũ. Nhiều học trò của cô sau này trở thành kỹ sư, bác sĩ, cán bộ địa phương. Mỗi dịp về thăm, họ vẫn nhắc đến ánh đèn dầu năm ấy. Câu chuyện ở Hải Lăng nhắc rằng, giữa thời hoa lửa, có những lớp học dưới hầm sâu đã thắp sáng tương lai. Khi tiếng bom chưa dứt, tiếng đọc bài vẫn vang lên – như lời khẳng định rằng tri thức sẽ vượt qua bóng tối.