HAI MƯƠI BA NĂM QUA BA THỜI KỲ – HÀNH TRÌNH QUÂN NGŨ CỦA CỰU CHIẾN BINH NGUYỄN KHẮC THỊNH

HAI MƯƠI BA NĂM QUA BA THỜI KỲ – HÀNH TRÌNH QUÂN NGŨ CỦA CỰU CHIẾN BINH NGUYỄN KHẮC THỊNH

Năm 1970, khi mới khoảng 18–19 tuổi, Nguyễn Khắc Thịnh bước vào quân đội. Đến năm 1993, ông mới khép lại chặng đường quân ngũ kéo dài khoảng 23 năm. Hai đầu của hành trình ấy thuộc về hai hoàn cảnh đất nước rất khác nhau: một bên là những năm chiến tranh còn ác liệt, một bên là Việt Nam của đầu thập niên 1990, khi công cuộc Đổi mới đã bước sang một giai đoạn mới. Ở giữa là hơn hai thập kỷ của tuổi trẻ, trách nhiệm và sự trưởng thành trong màu áo lính.

Cựu chiến binh Nguyễn Khắc Thịnh, sinh ngày 21/03/1951, nhập ngũ năm 1970.

Đến năm 1993, ông mới hoàn thành thời gian phục vụ trong quân đội.

Khoảng 23 năm.

Một chặng đường đủ dài để biến một thanh niên chưa đầy hai mươi tuổi thành một người đàn ông ngoài bốn mươi.

Và cũng đủ dài để cuộc đời quân nhân của ông đi xuyên qua nhiều thời kỳ rất khác nhau của lịch sử Việt Nam.

Năm 1970 – khi tuổi trẻ bước vào quân đội

Nguyễn Khắc Thịnh sinh năm 1951.

Hồ sơ hiện chưa ghi ngày, tháng nhập ngũ cụ thể nên có thể xác định khi vào quân đội ông khoảng 18–19 tuổi.

Đó là những năm cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước vẫn diễn ra quyết liệt.

Đất nước còn chia cắt.

Miền Bắc vừa sản xuất, vừa thực hiện nhiệm vụ quốc phòng, vừa chi viện sức người và sức của cho miền Nam.

Trong hoàn cảnh ấy, một thanh niên sinh năm 1951 bắt đầu cuộc sống quân ngũ.

Tuổi mười tám, mười chín vốn là thời điểm của những dự định đầu đời.

Nhưng đối với Nguyễn Khắc Thịnh, những năm đầu tiên của tuổi trưởng thành lại được mở ra bằng quân phục, kỷ luật và đời sống tập thể.

Từ năm 1970, con đường ấy kéo dài không phải một vài năm.

Nó kéo dài hơn hai thập kỷ.

Những năm đầu quân ngũ giữa một cuộc chiến chưa có hồi kết

Khi Nguyễn Khắc Thịnh nhập ngũ, phải còn năm năm nữa đất nước mới đi đến ngày 30/4/1975.

Năm năm ấy chứng kiến nhiều chuyển biến lớn.

Năm 1972, chiến tranh bước vào một giai đoạn đặc biệt căng thẳng.

Đầu năm 1973, Hiệp định Paris được ký kết.

Nhưng hòa bình và thống nhất hoàn toàn vẫn chưa đến ngay.

Người lính vẫn tiếp tục nhiệm vụ của mình.

Nguyễn Khắc Thịnh cũng vậy.

Khi Hiệp định Paris được ký, ông đã có khoảng ba năm trong quân đội.

Khi mùa Xuân năm 1975 đến, quãng đời quân ngũ của ông đã kéo dài khoảng năm năm.

Nhưng đó vẫn chỉ là phần đầu tiên của một hành trình còn rất dài phía trước.

Ngày 30/4/1975 – một dấu mốc giữa hành trình, không phải điểm kết thúc

Ngày 30/4/1975 khép lại cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước, mở ra thời kỳ đất nước độc lập và thống nhất.

Nguyễn Khắc Thịnh khi ấy khoảng 24 tuổi.

Ông đã dành những năm đầu tuổi hai mươi cho quân đội.

Với nhiều người lính, ngày chiến thắng cũng dần mở ra con đường trở về.

Nhưng với Nguyễn Khắc Thịnh, đời quân nhân tiếp tục.

Không phải một vài tháng.

Không phải một vài năm.

Mà thêm khoảng 18 năm nữa.

Điều đó khiến ngày 30/4 trong câu chuyện của ông mang một ý nghĩa rất riêng.

Đây là một mốc lớn của đất nước, nhưng lại nằm gần đầu chặng đường dài hơn hai thập kỷ quân ngũ.

Cuộc chiến chống Mỹ kết thúc.

Nhưng trách nhiệm của người quân nhân vẫn còn tiếp tục.

Khi đất nước thay đổi nhiệm vụ, người lính cũng bước sang một giai đoạn khác

Sau năm 1975, Việt Nam bước vào công cuộc khắc phục hậu quả chiến tranh và xây dựng đất nước.

Đó là một nhiệm vụ không hề nhẹ nhàng.

Nhiều vùng đất còn mang dấu tích chiến tranh.

Đời sống nhân dân còn rất khó khăn.

Nền kinh tế phải giải quyết hàng loạt vấn đề của thời hậu chiến.

Đồng thời, yêu cầu củng cố quốc phòng và bảo vệ chủ quyền quốc gia vẫn luôn hiện hữu.

Nguyễn Khắc Thịnh tiếp tục ở trong quân đội suốt giai đoạn ấy.

Nếu những năm đầu ông là người lính của thời chiến, thì sau năm 1975, ông dần trở thành một quân nhân của thời hậu chiến.

Hai hoàn cảnh khác nhau.

Hai loại thử thách khác nhau.

Nhưng cùng nằm trong một hành trình liên tục.

Những năm cuối thập niên 1970 – nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc vẫn nặng nề

Những năm cuối thập niên 1970 chứng kiến nhiều biến động về quốc phòng.

Tình hình biên giới Tây Nam diễn biến phức tạp.

Đầu năm 1979, cuộc chiến đấu bảo vệ biên giới phía Bắc diễn ra.

Khi ấy, Nguyễn Khắc Thịnh đã có gần một thập kỷ quân ngũ.

Ông không còn là một tân binh trẻ của năm 1970.

Tuổi đời đã khác.

Kinh nghiệm quân đội cũng đã khác.

Hồ sơ hiện chưa cho biết đơn vị, địa bàn công tác hay nhiệm vụ cụ thể của ông trong những năm ấy.

Vì vậy, không thể gắn Nguyễn Khắc Thịnh với một chiến trường hay chiến dịch cụ thể khi chưa có tài liệu xác nhận.

Nhưng xét về thời gian, những biến động lớn của cuối thập niên 1970 đều nằm trong giai đoạn ông vẫn là một quân nhân tại ngũ.

Đó là bối cảnh không thể tách khỏi câu chuyện về 23 năm phục vụ của ông.

Một thập kỷ qua đi, hành trình vẫn còn hơn một nửa

Đến khoảng năm 1980, Nguyễn Khắc Thịnh đã có mười năm trong quân đội.

Mười năm.

Đối với nhiều người, đó đã là một chặng đời rất dài.

Nhưng với ông, con đường ấy còn kéo dài thêm hơn một thập kỷ nữa.

Ở thời điểm nhập ngũ, ông mới khoảng 19 tuổi.

Đến mốc mười năm quân ngũ, ông đã gần 30.

Tuổi thanh niên đã dần nhường chỗ cho tuổi trưởng thành.

Nhưng môi trường sống vẫn là quân đội.

Sự thay đổi của con người vì thế diễn ra song song với sự thay đổi của đất nước.

Một chàng trai bước vào quân ngũ giữa chiến tranh dần trở thành một quân nhân đã có nhiều năm kinh nghiệm trong thời hậu chiến.

Những năm 1980 – khi sự bền bỉ trở thành nét chính của hành trình

Bước sang thập niên 1980, Việt Nam vẫn phải đối diện với nhiều khó khăn.

Kinh tế còn thiếu thốn.

Đời sống của người dân còn nhiều trở ngại.

Quá trình khôi phục sau chiến tranh chưa thể hoàn thành trong một thời gian ngắn.

Nguyễn Khắc Thịnh vẫn tiếp tục phục vụ.

Đây là giai đoạn mà câu chuyện của ông không còn được nhấn mạnh bởi một năm nhập ngũ hay một ngày chiến thắng cụ thể.

Điều nổi bật hơn là sự kéo dài của thời gian.

Năm này qua năm khác.

Tuổi đời tăng lên.

Số năm quân ngũ cũng tăng lên.

Và màu áo quân nhân tiếp tục hiện diện trong cuộc sống của ông.

1986 – một bước ngoặt mới của đất nước

Đến cuối năm 1986, Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VI của Đảng mở ra công cuộc Đổi mới.

Việt Nam bước sang một hướng phát triển mới.

Khi dấu mốc ấy diễn ra, Nguyễn Khắc Thịnh đã có khoảng 16 năm trong quân đội.

Từ năm 1970 đến năm 1986 là một quãng rất dài.

Một người thanh niên nhập ngũ khi đất nước còn chia cắt giờ đây đã là một quân nhân trưởng thành trong một Việt Nam thống nhất và đang bắt đầu đổi mới.

Nhưng hành trình của ông vẫn chưa dừng lại.

Ông tiếp tục phục vụ thêm khoảng bảy năm nữa.

Điều đó khiến câu chuyện của Nguyễn Khắc Thịnh không chỉ nối chiến tranh với hòa bình.

Nó còn nối thời hậu chiến với những năm đầu của công cuộc Đổi mới.

Hai mươi năm đã qua – vẫn còn ba năm nữa

Năm 1990, nếu tính từ mốc nhập ngũ 1970, Nguyễn Khắc Thịnh đã có khoảng 20 năm quân ngũ.

Hai thập kỷ trọn vẹn.

Nhưng ông chưa rời quân đội.

Ông tiếp tục phục vụ đến năm 1993.

Ba năm cuối ấy đưa hành trình của ông sang đầu thập niên 1990, khi đời sống kinh tế – xã hội của đất nước đã bắt đầu có nhiều chuyển biến mới.

Đây cũng là nét riêng rất rõ trong hồ sơ của ông.

Không chỉ đi qua những năm chiến tranh.

Không chỉ ở lại suốt thời hậu chiến.

Nguyễn Khắc Thịnh còn phục vụ đến khi công cuộc Đổi mới đã được triển khai trong nhiều năm.

1993 – tuổi ngoài bốn mươi và một chặng đời khép lại

Đến năm 1993, Nguyễn Khắc Thịnh hoàn thành thời gian phục vụ trong quân đội.

Ông khi ấy khoảng 42 tuổi.

Nếu năm 1970 là hình ảnh một thanh niên mới 18–19 tuổi bước vào quân ngũ, thì người rời quân đội năm 1993 đã ở một giai đoạn hoàn toàn khác của cuộc đời.

Khoảng cách giữa hai con người ấy là 23 năm.

Hai mươi ba năm của tuổi trẻ.

Hai mươi ba năm của sự trưởng thành.

Hai mươi ba năm sống trong một môi trường có kỷ luật, tổ chức và trách nhiệm rất riêng.

Nếu tính theo tỷ lệ cuộc đời khi ấy, phần thời gian ông dành cho quân đội còn dài hơn cả quãng tuổi thơ trước ngày nhập ngũ.

Điều đó cho thấy màu áo lính đã chiếm một vị trí rất lớn trong cuộc đời Nguyễn Khắc Thịnh.

Hai năm chuyển tiếp trước khi bước vào hàng ngũ cựu chiến binh

Sau khi hoàn thành quân ngũ năm 1993, đến năm 1995, Nguyễn Khắc Thịnh tham gia Hội Cựu chiến binh.

Khoảng cách giữa hai dấu mốc là khoảng hai năm.

Đó là một khoảng chuyển tiếp ngắn từ cuộc đời quân nhân sang đời sống của người cựu quân nhân.

Nếu trước năm 1993, đồng đội là những người cùng sống và công tác trong môi trường quân đội, thì sau khi trở về, Hội Cựu chiến binh trở thành một không gian khác để những người từng mặc áo lính tiếp tục gắn kết.

Hồ sơ đồng thời ghi nhận Nguyễn Khắc Thịnh là Đảng viên.

Một dấu “x” đơn giản trong bảng thông tin, nhưng là một phần quan trọng trong hồ sơ của ông.

Ký hiệu “U3” và nguyên tắc giữ đúng tư liệu

Trong phần thông tin hiện còn lưu của Nguyễn Khắc Thịnh có ký hiệu:

“U3”.

Do chưa có chú giải kèm theo, không nên tự chuyển ký hiệu này thành tên đơn vị, chức vụ hoặc cấp bậc.

Với những bài viết mang tính lưu giữ tư liệu như “Câu chuyện thời hoa lửa”, độ chính xác cần được đặt lên trước sự hấp dẫn.

Có thể kể lại bối cảnh.

Có thể kết nối các mốc thời gian.

Có thể giúp người đọc hiểu chiều dài của một cuộc đời.

Nhưng không nên thêm vào hồ sơ những điều chưa được xác nhận.

Đó cũng là cách giữ sự tôn trọng đối với chính nhân vật được nhắc đến.

Ba thời kỳ trong một đời quân nhân

Nếu nhìn toàn bộ hành trình của Nguyễn Khắc Thịnh, có thể chia 23 năm quân ngũ của ông thành ba chặng lớn.

Chặng đầu là thời chiến.

Từ năm 1970 đến ngày đất nước thống nhất năm 1975.

Chặng thứ hai là thời hậu chiến.

Những năm cả nước vừa khôi phục, vừa xây dựng, vừa phải đối diện với những thử thách mới về quốc phòng.

Chặng cuối là những năm đầu Đổi mới.

Từ sau năm 1986 đến khi ông rời quân đội năm 1993.

Ba giai đoạn lịch sử khác nhau.

Nhưng trong cuộc đời một con người, chúng nối liền nhau bằng cùng một màu áo.

Một hành trình dài hơn cả tuổi thanh niên

Có những người nhìn lại tuổi trẻ qua một nghề nghiệp.

Có người nhớ về tuổi trẻ bằng quê hương, gia đình hoặc những chuyến đi.

Với Nguyễn Khắc Thịnh, tuổi trẻ gắn sâu với quân đội.

Từ tuổi khoảng 19 đến tuổi 42.

Đó không còn đơn giản là “một thời gian đi bộ đội”.

Đó là một phần lớn của đời người.

Tuổi hai mươi của ông ở trong quân đội.

Tuổi ba mươi của ông vẫn ở trong quân đội.

Và khi bước qua tuổi bốn mươi, ông mới chuẩn bị khép lại hành trình ấy.

Sự kéo dài ấy là nét riêng không thể nhầm lẫn trong câu chuyện của Nguyễn Khắc Thịnh.

Nhìn lịch sử qua một đời người

Những mốc thời gian của đất nước thường được ghi rất ngắn trong sách:

Nhưng nếu đặt những con số đó cạnh cuộc đời Nguyễn Khắc Thịnh, chúng mang một ý nghĩa khác.

1970 – ông bước vào quân đội khi còn rất trẻ.

1975 – đất nước thống nhất khi ông đã có khoảng năm năm phục vụ.

1979 – những thử thách mới về bảo vệ biên giới diễn ra khi ông vẫn tại ngũ.

1986 – Đổi mới được mở ra khi ông đã có khoảng 16 năm quân ngũ.

1993 – sau khoảng 23 năm, ông mới trở về đời thường.

Nhờ vậy, những sự kiện lớn không còn chỉ là những mốc lịch sử xa xôi.

Chúng trở thành các điểm nằm trong chính dòng đời của một con người.

Hai mươi ba năm – một con số có sức nặng

Hồ sơ của Nguyễn Khắc Thịnh hôm nay có thể được thu gọn chỉ trong vài dòng:

Nguyễn Khắc Thịnh.

Sinh ngày 21/03/1951.

Nhập ngũ năm 1970.

Hoàn thành quân ngũ năm 1993.

Tham gia Hội Cựu chiến binh năm 1995.

Đảng viên.

U3.

Nhưng cuộc đời thật không thể thu gọn theo cách ấy.

Giữa năm 1970 và 1993 là hơn hai thập kỷ.

Trong hai thập kỷ đó, một thanh niên đã trưởng thành.

Một đất nước cũng thay đổi.

Chiến tranh kết thúc.

Hòa bình được lập lại.

Những năm tháng hậu chiến đầy khó khăn đi qua.

Đổi mới bắt đầu.

Và Nguyễn Khắc Thịnh vẫn tiếp tục ở trong quân đội cho đến tận đầu thập niên 1990.

Đó là sức nặng của con số 23 năm.

Một phần ký ức của thế hệ

Không cần thêm vào câu chuyện những chiến công chưa được hồ sơ ghi nhận.

Không cần đặt người lính vào một trận đánh cụ thể nếu tài liệu chưa xác nhận.

Chỉ riêng việc một con người dành 23 năm cho quân đội đã là một dấu ấn rất lớn.

Câu chuyện của cựu chiến binh Nguyễn Khắc Thịnh giúp chúng ta nhìn thấy một kiểu hành trình khác của thế hệ đi trước.

Không phải vài năm rồi trở về.

Mà là một sự gắn bó kéo dài qua nhiều thời kỳ.

Từ chiến tranh đến hòa bình.

Từ những năm hậu chiến khó khăn đến khi đất nước bắt đầu thay đổi mạnh mẽ trong thời kỳ Đổi mới.

Ở giữa những chuyển động ấy là tuổi trẻ của một con người.

Một tuổi trẻ đã dành phần lớn thời gian trong màu áo quân nhân.

Và đến năm 1995, khi đứng trong hàng ngũ Hội Cựu chiến binh, hành trình ấy được tiếp tục bằng một tư cách khác.

Không còn là người lính tại ngũ.

Nhưng vẫn là một người mang theo ký ức của 23 năm quân đội.

Đó là ký ức cần được lưu lại.

Bởi “Câu chuyện thời hoa lửa” không chỉ được tạo nên từ những chiến dịch lớn hay những sự kiện đã đi vào sách sử.

Nó còn được tạo nên từ chính những cuộc đời bình dị như Nguyễn Khắc Thịnh — những con người đã dành một phần rất dài của tuổi trẻ và tuổi trưởng thành cho quân đội, để rồi khi trở về, mang theo trong mình cả một chặng lịch sử của đất nước.