HAI MƯƠI NĂM BẮT ĐẦU TỪ MÙA MẬU THÂN – CÂU CHUYỆN CỰU CHIẾN BINH LÊ VIẾT ẤT

HAI MƯƠI NĂM BẮT ĐẦU TỪ MÙA MẬU THÂN – CÂU CHUYỆN CỰU CHIẾN BINH LÊ VIẾT ẤT

Năm 1968, khi mới khoảng 20 tuổi, Lê Viết Ất bước vào quân đội. Đó cũng là năm Mậu Thân – một dấu mốc đặc biệt trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước. Từ năm ấy đến năm 1988, ông có khoảng hai mươi năm liên tục gắn bó với quân ngũ. Một hành trình bắt đầu giữa chiến tranh, đi qua ngày đất nước thống nhất và tiếp tục kéo dài thêm hơn một thập niên trong những năm hậu chiến.

Cựu chiến binh Lê Viết Ất, sinh ngày 20/01/1948.

Năm 1968, ông nhập ngũ.

Đến năm 1988, chặng đường quân nhân mới khép lại.

Hai mươi năm.

Nếu tuổi đời của một con người có những đoạn được nhớ bằng gia đình, công việc hay quê hương, thì với Lê Viết Ất, từ những năm đầu tuổi hai mươi cho đến khi bước sang tuổi bốn mươi là một quãng đời rất dài gắn với quân đội.

Bước vào quân đội trong một năm đặc biệt

1968 là một năm không thể tách khỏi những dấu mốc lớn của lịch sử Việt Nam hiện đại.

Đó là năm cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Tết Mậu Thân diễn ra, tạo nên những chuyển biến quan trọng trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước.

Giữa bối cảnh ấy, Lê Viết Ất nhập ngũ.

Ông sinh ngày 20/01/1948. Vì hồ sơ hiện chỉ ghi năm nhập ngũ mà không có ngày, tháng cụ thể, có thể xác định khi bước vào quân đội ông khoảng 19–20 tuổi.

Một thanh niên mới ở ngưỡng cửa trưởng thành.

Nhưng năm tháng ấy không cho phép tuổi trẻ chỉ được đo bằng những dự định riêng.

Đất nước đang chiến tranh.

Thanh niên lên đường.

Và từ năm 1968, cuộc đời Lê Viết Ất bước sang một chặng hoàn toàn khác.

Những năm tuổi hai mươi đi cùng cuộc chiến

Từ 1968 đến đầu những năm 1970, cuộc kháng chiến vẫn tiếp tục với những diễn biến hết sức quyết liệt.

Lê Viết Ất khi ấy đang ở trong quân đội.

Tuổi 20.

Tuổi 21.

Tuổi 22.

Những năm thường được xem là đẹp nhất của tuổi thanh xuân lần lượt trôi qua trong môi trường quân ngũ.

Năm 1972, chiến tranh bước vào một giai đoạn căng thẳng mới.

Đến tháng 1 năm 1973, Hiệp định Paris được ký kết.

Khi đó, Lê Viết Ất đã có khoảng năm năm quân ngũ.

Nhưng hành trình của ông vẫn còn rất dài.

Hiệp định Paris là một bước ngoặt quan trọng, nhưng đất nước chưa lập tức đi đến thống nhất.

Phải thêm hơn hai năm nữa, lịch sử mới đi đến ngày 30 tháng 4 năm 1975.

Ngày thống nhất đến sau bảy năm quân ngũ

Khi ngày 30/4/1975 đến, Lê Viết Ất đã phục vụ quân đội khoảng bảy năm.

Ông bước vào quân đội khi mới khoảng 20 tuổi.

Đến ngày đất nước thống nhất, ông đã 27 tuổi.

Khoảng cách giữa hai độ tuổi ấy chính là những năm cuối cùng của cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước.

Điều đáng chú ý là chiến thắng năm 1975 không phải dấu mốc kết thúc cuộc đời quân nhân của ông.

Ngược lại, đó mới chỉ là gần một phần ba hành trình.

Sau ngày thống nhất, Lê Viết Ất còn tiếp tục phục vụ trong quân đội khoảng 13 năm nữa.

Nếu bảy năm đầu của ông gắn với một đất nước còn chiến tranh, thì mười ba năm tiếp theo lại thuộc về một Việt Nam đã thống nhất nhưng đang đối diện với một loạt thử thách hoàn toàn mới.

Khi người lính bước từ thời chiến sang thời bình

Không phải người quân nhân nào cũng có một hành trình đủ dài để trải nghiệm cả hai thời kỳ rõ rệt như vậy.

Lê Viết Ất là một trường hợp như thế.

Trước năm 1975, nhiệm vụ lớn nhất của đất nước là giành độc lập, thống nhất.

Sau năm 1975, nhiệm vụ chuyển dần sang khắc phục hậu quả chiến tranh, xây dựng lại đất nước và bảo vệ thành quả đã giành được.

Hoàn cảnh thay đổi.

Nhưng ông vẫn ở trong quân đội.

Một người lính của thời chiến dần trở thành một quân nhân của thời hậu chiến.

Cũng chính trong sự chuyển đổi ấy, hai mươi năm quân ngũ của Lê Viết Ất mang một ý nghĩa đặc biệt.

Không chỉ dài về số năm.

Mà còn dài qua nhiều giai đoạn lịch sử khác nhau.

Những năm cuối thập niên 1970 – hòa bình chưa trọn vẹn

Sau chiến thắng năm 1975, đất nước phải giải quyết hậu quả rất nặng nề của chiến tranh.

Trong khi kinh tế và đời sống còn nhiều thiếu thốn, tình hình biên giới lại tiếp tục có những diễn biến phức tạp.

Cuối thập niên 1970, vấn đề biên giới Tây Nam trở nên căng thẳng.

Đầu năm 1979, cuộc chiến đấu bảo vệ biên giới phía Bắc diễn ra.

Lê Viết Ất vẫn đang tại ngũ trong toàn bộ giai đoạn ấy.

Hồ sơ hiện chưa cung cấp thông tin cụ thể về đơn vị hoặc địa bàn công tác của ông.

Vì vậy, không thể khẳng định ông trực tiếp tham gia một chiến trường hay một chiến dịch cụ thể nào.

Nhưng các mốc thời gian cho thấy một điều rõ ràng:

thời gian quân ngũ của ông bao phủ gần như toàn bộ những năm đất nước trải qua các biến động lớn về quốc phòng sau ngày thống nhất.

Mười năm đầu – rồi thêm mười năm nữa

Nếu tính từ năm 1968, đến khoảng năm 1978, Lê Viết Ất đã có một thập niên trong quân đội.

Mười năm đối với bất kỳ người quân nhân nào cũng đã là một quãng đường dài.

Nhưng với ông, hành trình chưa dừng lại.

Ông tiếp tục phục vụ thêm khoảng mười năm nữa.

Đây là một điểm rất đáng chú ý trong cuộc đời ông.

Từ một thanh niên mới ngoài đôi mươi, Lê Viết Ất đã dành trọn tuổi hai mươi và gần như toàn bộ tuổi ba mươi trong quân đội.

Ngày tháng cứ tiếp nối.

Mỗi năm thêm vào hồ sơ quân ngũ cũng đồng thời là thêm một năm của tuổi trẻ.

Đến khi chặng đường ấy khép lại, ông không còn là chàng thanh niên của năm Mậu Thân.

Ông đã bước sang tuổi bốn mươi.

Năm 1986 – Đổi mới bắt đầu, ông vẫn còn là quân nhân

Cuối năm 1986, Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VI của Đảng mở ra công cuộc Đổi mới.

Đây là dấu mốc lớn trong quá trình phát triển của đất nước.

Và khi bước ngoặt đó diễn ra, Lê Viết Ất vẫn còn trong quân đội.

Tính từ năm 1968, ông đã có khoảng 18 năm quân ngũ.

Điều đó giúp hình dung rõ hơn chiều dài hành trình của ông.

Ông nhập ngũ khi đất nước đang trong một cuộc chiến tranh khốc liệt.

Ông vẫn tại ngũ khi chiến tranh kết thúc.

Ông tiếp tục phục vụ trong những năm hậu chiến.

Và khi công cuộc Đổi mới bắt đầu, ông vẫn chưa rời quân đội.

Hai thập niên của một đời người vì thế gần như song hành với những thay đổi rất lớn của đất nước.

1988 – khép lại một hành trình dài

Đến năm 1988, Lê Viết Ất hoàn thành thời gian phục vụ trong quân đội.

Từ 1968 đến 1988 là khoảng 20 năm.

Khi nhập ngũ, ông khoảng 20 tuổi.

Khi trở về, ông khoảng 40 tuổi.

Hai mươi năm ấy bao trọn một phần rất lớn của cuộc đời.

Nếu chia đời người thành những chặng, đây chính là khoảng thời gian từ những ngày đầu trưởng thành đến khi một người đã tích lũy đủ trải nghiệm để bước sang một giai đoạn hoàn toàn khác.

Đối với Lê Viết Ất, hai mươi năm ấy mang một tên gọi chung:

quân ngũ.

Hai năm sau ngày rời quân đội

Sau khi kết thúc quân ngũ năm 1988, đến năm 1990, hồ sơ ghi nhận Lê Viết Ất tham gia Hội Cựu chiến binh.

Khoảng cách chỉ khoảng hai năm.

Từ một quân nhân đã có hai thập kỷ phục vụ, ông chuyển sang một tư cách khác: người cựu chiến binh.

Một chặng đời chính thức khép lại, nhưng ký ức, tình đồng đội và những phẩm chất được hình thành trong quân đội vẫn được tiếp nối.

Hồ sơ cũng ghi nhận ông là Đảng viên.

Thông tin ấy được lưu lại như một phần trong quá trình hoạt động của người cựu quân nhân sau những năm tháng phục vụ.

Những ký hiệu còn lại trong hồ sơ

Trong phần thông tin về Lê Viết Ất còn có các ký hiệu:

“TB”

và

“U4 DT”.

Đây là những dữ liệu cần được tôn trọng đúng theo hồ sơ gốc.

Khi chưa có chú giải chính thức, không nên tự ý mở rộng ý nghĩa hoặc suy diễn thành đơn vị, chức vụ hay thành tích cụ thể.

Bởi khi kể lại câu chuyện của một cựu chiến binh, điều quan trọng không phải làm cho câu chuyện lớn hơn những gì tư liệu cho phép.

Điều quan trọng là giữ được sự chính xác.

Những gì biết chắc thì kể rõ.

Những gì chưa đủ căn cứ thì giữ nguyên để chờ bổ sung.

Đó cũng là cách tốt nhất để gìn giữ giá trị của tư liệu lịch sử.

Một người lính đi qua gần trọn hai thập niên biến động

Nhìn vào những mốc thời gian của Lê Viết Ất, có thể thấy hành trình của ông gần như tạo thành một đường dài xuyên qua nhiều giai đoạn.

1968 – nhập ngũ trong một năm đặc biệt của cuộc kháng chiến chống Mỹ.

1973 – Hiệp định Paris được ký kết khi ông vẫn là quân nhân.

1975 – đất nước thống nhất sau khoảng bảy năm ông phục vụ.

1979 – những thử thách mới về bảo vệ biên giới diễn ra khi ông vẫn tại ngũ.

1986 – công cuộc Đổi mới bắt đầu, ông tiếp tục đứng trong quân đội.

1988 – sau khoảng hai mươi năm, chặng đường quân nhân mới khép lại.

Đó là một chuỗi thời gian rất dài.

Nhưng điều cần nhớ không phải chỉ là ông đã “chứng kiến” những sự kiện ấy.

Điều đáng trân trọng hơn là tuổi trẻ của ông đã tồn tại trong cùng thời đại đó.

Từ tuổi hai mươi đến tuổi bốn mươi

Có một cách khác để nhìn hai mươi năm quân ngũ của Lê Viết Ất.

Không phải bằng các sự kiện lịch sử.

Mà bằng tuổi đời.

Khoảng 20 tuổi – nhập ngũ.

27 tuổi – đất nước thống nhất.

Khoảng 30 tuổi – vẫn đang trong quân đội.

Gần 40 tuổi – đất nước bắt đầu bước vào Đổi mới.

Khoảng 40 tuổi – hoàn thành quân ngũ.

Nếu nhìn theo cách ấy, con số “20 năm” không còn trừu tượng.

Đó là gần như toàn bộ một thời thanh xuân.

Là quãng đời từ một chàng trai trẻ đến một người đàn ông trưởng thành.

Và trong toàn bộ khoảng thời gian ấy, màu áo quân nhân vẫn hiện diện.

Hai mươi năm – một phần đời không thể thay thế

Có những người phục vụ quân đội trong vài năm.

Có những người gắn bó hơn một thập kỷ.

Và có những người dành tới hai mươi năm tuổi trẻ cho quân ngũ.

Lê Viết Ất thuộc về những hành trình dài như thế.

Điều đáng chú ý trong câu chuyện của ông không nằm ở những chi tiết hào hùng chưa được hồ sơ xác nhận.

Nó nằm ở chính chiều dài của sự gắn bó.

Hai mươi năm liên tục.

Bắt đầu từ một năm chiến tranh đặc biệt.

Đi qua ngày đất nước thống nhất.

Tiếp tục qua những năm khó khăn sau chiến tranh.

Và chỉ kết thúc khi Việt Nam đã bước vào thời kỳ Đổi mới.

Những dòng hồ sơ ngắn, một chặng đời rất dài

Ngày nay, những gì còn lại trong hồ sơ có thể chỉ là vài dòng:

Lê Viết Ất.

Sinh ngày 20/01/1948.

Nhập ngũ năm 1968.

Xuất ngũ năm 1988.

Tham gia Hội Cựu chiến binh năm 1990.

Đảng viên.

TB.

U4 DT.

Nhưng giữa năm 1968 và 1988 là cả hai mươi năm của một đời người.

Hai mươi năm ấy không thể thu gọn chỉ bằng hai con số.

Ở đó có tuổi trẻ.

Có quá trình trưởng thành.

Có chiến tranh và ngày thống nhất.

Có những năm hậu chiến gian khó.

Có cả thời điểm đất nước bắt đầu tìm một con đường phát triển mới.

Và xuyên suốt tất cả những thay đổi ấy là một con người đã dành phần lớn tuổi thanh xuân của mình cho quân đội.

Với cựu chiến binh Lê Viết Ất, câu chuyện bắt đầu từ năm Mậu Thân 1968 và kéo dài suốt hai thập niên.

Đó không chỉ là hành trình của riêng một quân nhân.

Qua những mốc đời của ông, chúng ta còn nhìn thấy hình ảnh của một thế hệ đã sống, trưởng thành và cống hiến trong một thời kỳ có quá nhiều biến động của đất nước.

Gìn giữ những câu chuyện như thế chính là giữ lại những phần ký ức cụ thể nhất của lịch sử.

Để “Câu chuyện thời hoa lửa” không chỉ kể về những chiến dịch và những mốc son lớn, mà còn kể về từng con người bình dị đã dành những năm tháng đẹp nhất của cuộc đời mình trong màu áo lính.