Hai năm đấu tranh đòi thi hành Hiệp định Giownevơ (1954 - 1956)

Hòa bình được lập lại, nhưng niềm vui chưa trọn vẹn. Trong tâm tư cán bộ, đảng viên có băn khoăn, cuộc kháng chiến đang trên đà thắng lợi, nhưng phải tuân thủ chỉ đạo của trên, tiến hành giao đất cho địch quản lý, đi tập kết ra Bắc, nên ở hay nên đi, nếu cứ tiếp tục đánh ta sẽ chiến thắng lớn hơn. Huyện ủỷ Ba Tri đã mở một đợt sinh hoạt nội bộ đến tận cơ sở giải thích cho từng đảng viên, cán bộ và quần chúng hiểu rõ 02 nhiệm vụ "đi cũng quang vinh mà ở cũng vinh quang" đều là nhiệm vụ cách mạng đang cần. Qua đó, ổn định tinh thần cán bộ, đảng viên và quần chúng, tất cả đều an tâm với vị trí công tác và nhiệm vụ mới. Huyện uỷ, Chi ủỷ chọn một số đưa đi tập kết, để lại những đảng viên cốt cán, những người có kinh nghiệm hoạt động trong lòng địch, có kinh nghiệm bám đất, bám dân ở lại địa phương để lãnh đạo nhân dân đấu tranh chống địch.

Cảnh tiễn đưa đầy lưu luyến và xúc động giữa lực lượng ra đi tập kết và người ở lại diễn ra suốt mấy ngày. Mọi người đều mong mau đến ngày đất nước thống nhất, gia đình đoàn tụ. Sau khi hoàn thành công tác chuyển quân tập kết, Chi bộ nhanh chóng rúi vào hoạt động bí mật, triển khai cuộc chiến đấu mới, sẵn sảng đối phố với âm mưu, thủ đoạn của kẻ thù. Các đồng chí được phân công ở lại tranh thủ thời gian hòa bình, tập hợp một số dân 02 điểm (01 Genève, điều 14 khoản C (Dân chủ, dân sinh, chông trả thù người kháng chiến cũ).

Tháng 9/1954, Chi uỷ mới được thành lập gồm các đồng chí:

1. Phạm Văn Gẩm - Bí thư 2. Lê Văn Siêng (Ba Lê) - Phó Bí thư 3. Nguyễn Văn Quang - Chi uỷ viên thường vụ

4. Mai Văn Ba - Chi ủy viên

5. Mai Văn Tất - Chi ủỷ viên

Cấp ủy tranh thủ sắp xếp lại công việc, chuyển đổi phương cách hoạt động mới trong thời gian cuối năm 1954 đầu 1955. Sang năm 1955

- 1956, nhân sự có thay đổi: đồng chí Phạm Văn Gẩm được rút về tỉnh.

các đồng chí còn lại được sắp xếp như sau:

1. Nguyễn Tấn Phát - Bí thư

2. Lê Văn Siêng - Phó Bí thư (Vĩnh Đức Trung)

3. Nguyễn Văn Quang - Chi ủỷ viên Thường vụ (Bảo Hòa)

4. Đoàn Văn Khánh - Chi ủy viên (Vĩnh Đức Trung)

5. Mai Văn Ba - Chi ủy viên

6. Mai Văn Tất - Chi ủy viên

7. Lê Văn Định - Chi ủy viên

Ủy ban kháng chiến hành chính và các đoàn thể (trừ Đoàn thanh niên) đều giải thể. Đảng viên nắm quần chúng thông qua tổ chức biến tướng như: Hội đình, Hội chùa, Hội miễu, Hội banh, Hội lân, Hội hùn vốn mua bán tạp hóa, Hội cất nhà, Hội đám giỗ, vạn vần đổi công, vạn cày cấy.... Trong tất cả các hội công khai này đều có bố trí đảng viên vào lãnh dạo. Song song đó, ta nắm lấy gia đình binh sĩ tốt để giáo dục xây dựng thành cơ sở cách mạng.

Ta chọn những tề cũ và quần chúng tốt, kể cả cán bộ, đảng viên mật đưa vào làm tề. Ban đầu, ta đưa ông Mười Điện ở Giồng Trung, ông Phan Văn Phán (Tư Phán ở Bến Vựa), Ông Ba Trình ở Vĩnh Đức Đông, ông Đinh Văn Phò (Bảy Phò ở Bảo Hòa). Đồng thời, ta đưa một số thanh niên vào làm lính như: Tư Bê, Tư Ưa, Bảy Thái, Năm Xẹm,....để tạo cơ sở về sau. khi hết thời hạn để cần bộ cách mạng đi tập kết, giặc trở lại tái chiếm đóng và sửa sang lại bót cũ, lập lại tề, tổng. Trần Kỳ Thắng làm quận trưởng Ba Tri tập hợp các tên tề, tổng trước dây như các tên Tổng Son, Tổng Diếp, Tổng Huẩn trở lại nhậm chức. Lúc đầu, ảnh hưởng của

Hiệp định Genève còn hiệu lực, chúng chưa dám giờ trò đàn áp mà vẫn dùng chiêu bài dân chủ để mị dân.

Lợi dụng tình hình này, ta cài người của ta vào để ứng cử hội đồng xã (ban tế), ta bí mật sinh hoạt với dân bầu những người này vào, thế là ta đã đưa cơ sở ta thâm nhập vào nội bộ của địch. Nhờ có cơ sở bên trong nên hoạt động của cách mạng trở nên dễ dàng, thông qua đó, Chi bộ lãnh đạo nhân dân đấu tranh chính trị.

Trong thời gian này, đế quốc Mỹ đưa Ngô Đình Diệm về miền Nam Việt Nam làm Thủ tướng, xây dựng bộ máy nguy quân, nguy quyền từ trung ương đến cơ sở, tiến hành kiềm kẹp nhân dân.

Ngày 23/10/1955, chúng tổ chức cuộc bầu cử để đưa Ngô Đình Diệm lên làm Tổng thống. Nhân dân tẩy chay, tránh né không đi bỏ phiếu, khi bị bắt buộc đi thì tìm cách làm cho lá phiếu bất hợp lệ, vào phòng kín vẽ râu Ngô Đình Diệm hoặc gạch trên hình; bên ngoài, chen lấn làm mất trật tự. Ngày 4/3/1956, chúng lại tổ chức bầu Quốc hội. Rút kinh nghiệm lần trước, lần này, địch ép buộc nên cử tri đi bầu đông hơn, nhưng các điểm đều mất trật tự, rối loạn, các xã trên của huyện còn xô xát và đánh cắp con dấu bầu cử nữa.

Năm 1956, địch ra sức củng cố lực lượng thân Diệm, thân Mỹ, lần lượt sa thải các lực lượng thân Pháp trước đây như sắc lính Cao Đài, Hòà Hảo. Các tên Quận Thắng, Tổng Son, Tổng Diếp bị sa thải, còn Tổng Huẩn ở Vĩnh Hòa lật đật tham gia đạo Thiên Chúa để củng cố lại địa vị khỏi bị loại ra ngoài vì lúc bấy giờ đạo Thiên Chúa được hậu thuẫn Mỹ - Diệm (vì Diệm là người theo đạo Thiên Chúa).